Đề xuất chỉ thi 2 môn vào lớp 10: Mục tiêu phổ cập THPT thì không cần tổ chức thi

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư thay thế Quy chế tuyển sinh THCS và tuyển sinh THPT. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất kỳ thi vào lớp 10 công lập chỉ gồm Toán và Ngữ văn, bỏ môn thi thứ ba. Phương án này đang nhận được nhiều sự quan tâm của giáo viện và chuyên gia.

Các thí sinh bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập (Ảnh: Nguyễn Đắc Phú).

Giảm môn thi, giảm áp lực cho học sinh

Trao đổi với Người Đưa Tin, bà Mã Thị Diệp, Hiệu trưởng Trường THCS Ngư Lộc (khi chưa sáp nhập trường), tỉnh Thanh Hóa, bày tỏ sự đồng tình với phương án tổ chức thi hai môn.

Theo bà Diệp, việc giảm số lượng môn thi sẽ góp phần giảm áp lực cho học sinh, gia đình và nhà trường, đồng thời giúp học sinh có định hướng ôn tập rõ ràng hơn.

Trước băn khoăn việc chỉ thi Toán và Ngữ văn có thể khiến học sinh sao nhãng Ngoại ngữ hoặc các môn khoa học tự nhiên, bà Diệp cho rằng điều này không nhất thiết xảy ra.

Theo bà, nhà trường vẫn phải tổ chức dạy học đầy đủ các môn theo chương trình và đánh giá năng lực học sinh thông qua quá trình học tập, kết quả từng môn học. Học sinh cũng sẽ tiếp tục được khuyến khích, tạo điều kiện để học các môn phù hợp với năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp.

Bà Mã Thị Diệp đồng tình với phương án tổ chức thi hai môn (Ảnh: Quốc Tiệp).

Ở góc nhìn chuyên gia giáo dục, TS. Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng vụ Giáo dục đại học (bộ GD&ĐT) cũng đồng tình với việc bỏ môn thi thứ ba, nhưng cho rằng cần có cách tiếp cận phù hợp với từng địa phương.

Theo TS. Lê Viết Khuyến, phương án bỏ môn thi thứ ba có thể áp dụng tại các tỉnh, trong khi Hà Nội và Tp. HCM vẫn nên cân nhắc tổ chức thi ba môn. Trong đó, môn thứ ba nên là Ngoại ngữ nhằm đánh giá năng lực học sinh toàn diện hơn, nhất là trong bối cảnh hội nhập giáo dục quốc tế ngày càng sâu rộng.

"Đừng lấy kỳ thi ra làm áp lực"

GS.TS Phạm Tất Dong, nguyên Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam, cho rằng cần đặt vấn đề tuyển sinh lớp 10 trong một mục tiêu lớn hơn, đó là tiến tới phổ cập giáo dục trung học phổ thông.

Theo GS.TS Phạm Tất Dong, nếu mục tiêu là để tất cả trẻ em có cơ hội học đến lớp 12 thì cần tạo một con đường học tập thông thoáng từ lớp 1 đến lớp 12, hạn chế những rào cản tạo áp lực không cần thiết đối với học sinh.

Ông cho rằng việc sử dụng một kỳ thi như một "rào cản" để quyết định học sinh có được bước vào lớp 10 hay không là chưa thực sự phù hợp với mục tiêu phổ cập giáo dục.

"Riêng cá nhân tôi, nếu được quyết định thì tôi sẽ không cho tổ chức thi. Mà tôi chỉ cho kiểm tra và đánh giá năng lực", GS.TS Phạm Tất Dong nêu quan điểm.

Theo ông, thay vì tổ chức một kỳ thi mang tính chất sàng lọc, nhà trường cần kiểm tra để nhận diện những học sinh còn yếu, từ đó tập trung hỗ trợ để các em có thể tiếp tục học lên lớp 10.

Đặc biệt, học sinh lớp 9 cần được quan tâm, bồi dưỡng nhiều hơn nhằm hạn chế tình trạng các em bị bỏ lại phía sau.

GS.TS Phạm Tất Dong cũng lưu ý rằng việc tổ chức thi tuyển vào lớp 10 có thể vô tình làm gia tăng áp lực học tập, kéo theo tình trạng phụ huynh cho con học thêm, ôn luyện để vượt qua kỳ thi.

Việc giảm số lượng môn thi sẽ góp phần giảm áp lực cho học sinh, gia đình và nhà trường (Ảnh: Hữu Thắng).

Trong khi đó, nếu giáo dục được định hướng theo phát triển năng lực thì việc đánh giá học sinh cũng cần chuyển từ kiểm tra khả năng ghi nhớ sang xem xét khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế.

"Đừng lấy kỳ thi ra làm áp lực", GS.TS Phạm Tất Dong nhấn mạnh.

Theo ông, cần coi trọng những gì học sinh đã học ở lớp 9 và khả năng áp dụng kiến thức đó vào thực tiễn, thay vì đặt nặng việc các em có vượt qua một kỳ thi hay không.

Cách đánh giá phù hợp hơn là xem học sinh đã làm được gì trên cơ sở kiến thức được học, có thể vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề trong gia đình, cộng đồng và cuộc sống hay không. Đây mới là cách đánh giá năng lực thay vì chỉ kiểm tra xem học sinh đã ghi nhớ kiến thức đến đâu.

Quan điểm giảm áp lực thi cử cũng nhận được sự đồng tình của Thạc sĩ giáo dục Phạm Phúc Thịnh. Theo ông, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc kỳ thi tuyển sinh lớp 10 có hai hay ba môn, mà cần nhìn nhận lại vai trò của kỳ thi trong bối cảnh đang hướng tới phổ cập giáo dục trung học phổ thông.

"Thật ra thi hai môn hay ba môn cũng vẫn là thi... chúng ta đang tiến tới phổ cập giáo dục trung học phổ thông thì tốt nhất là không thi", ông Phạm Phúc Thịnh chia sẻ.

Theo Phạm Phúc Thịnh, khi mục tiêu là tiến tới phổ cập giáo dục trung học phổ thông, điều quan trọng trước hết là bảo đảm đủ trường lớp để học sinh có chỗ học, thay vì tạo thêm áp lực thông qua kỳ thi tuyển sinh.

Hiện việc lấy ý kiến dự thảo vẫn đang được tiếp tục triển khai. Phương án cuối cùng có thể được Bộ GD&ĐT điều chỉnh sau quá trình tiếp thu phản hồi từ các địa phương, chuyên gia và các bên liên quan.

Hy vọng rằng, với sự đóng góp đa chiều của các nhà quản lý, nhà trường và các chuyên gia, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập sẽ ngày càng trở nên nhẹ nhàng, công bằng và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện đại.