Đề xuất dành ít nhất 20% tổng giá trị mua sắm công để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình. Ảnh: media.quochoi.vn

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật sửa đổi tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa theo hướng không quy định về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, thay vào đó quy định số lao động bình quân năm; đồng thời nâng mức trần xác định đối với các tiêu chí về lao động (không quá 300 người), tổng doanh thu (không quá 400 tỷ đồng) và tổng nguồn vốn (không quá 150 tỷ đồng) phù hợp với bản chất của doanh nghiệp nhỏ và vừa, dễ áp dụng, có khả năng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm và phù hợp với thông lệ quốc tế, biến động giá thị trường.

Hoàn thiện quy định về nguồn lực, hình thức hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và các hành vi bị nghiêm cấm, bảo đảm quản lý chặt chẽ nguồn lực hỗ trợ, quy định các hình thức hỗ trợ gắn với các nội dung hỗ trợ phù hợp; phòng ngừa trục lợi chính sách; khuyến khích huy động nguồn lực hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước cho hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc biệt, bổ sung quy định về hình thức Phiếu hỗ trợ (voucher), tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa chủ động lựa chọn dịch vụ và đơn vị cung cấp dịch vụ phù hợp với nhu cầu.

Đại biểu Quốc hội tại phiên làm việc chiều 17-10. Ảnh: media.quochoi.vn

Dự thảo bổ sung quy định nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng/năm đối với doanh nghiệp và cá nhân cư trú, nhằm tháo gỡ vướng mắc trong tuân thủ thủ tục hành chính về thuế.

Sửa đổi, bổ sung quy định về ưu tiên tham gia mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước và phát triển thị trường theo hướng tăng cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, tập trung vào ưu đãi mua sắm công, phát triển thương mại điện tử, kinh doanh số và hệ thống phân phối. Theo đó, Luật hóa chính sách tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 về các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá không quá 20 tỷ đồng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời dành tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước hằng năm để doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi thấy rằng, các tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại dự thảo Luật chưa thật sự hợp lý và khó áp dụng trong thực tiễn.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi báo cáo thẩm tra. Ảnh: media.quochoi.vn

Cụ thể, cả 3 tiêu chí làm căn cứ để xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa cơ bản biến động, thay đổi hằng năm. Việc xác định được 3 tiêu chí này cơ bản phải chờ doanh nghiệp có báo cáo tài chính năm trước, dẫn đến nhiều trường hợp sẽ rất khó khăn trong việc xác định, hỗ trợ doanh nghiệp thuộc diện doanh nghiệp nhỏ và vừa; khó khăn trong việc thực hiện các chính sách hỗ trợ trung hạn, dài hạn 3 - 5 năm đối với các trường hợp doanh nghiệp có năm thuộc tiêu chí doanh nghiệp nhỏ và vừa, có năm không thuộc tiêu chí doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Từ đó, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu xác định tiêu chí phù hợp với đặc điểm, tính chất hoạt động của từng nhóm doanh nghiệp; xác định thông tin, số liệu trong 2-3 năm liền kề; làm rõ tác động đến phạm vi thụ hưởng và nguồn lực, tránh lợi dụng chính sách.

Về ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa trong mua sắm công, Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội cơ bản nhất trí với định hướng tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia đấu thầu mua sắm công. Tuy nhiên, đây là chính sách tác động trực tiếp đến cạnh tranh, hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước. Đề nghị quy định bảo đảm phù hợp với pháp luật về đấu thầu, không tạo cơ chế lựa chọn nhà thầu song song.

Đa số ý kiến đề nghị làm rõ cơ sở quy định gói thầu không quá 20 tỷ đồng và tỷ lệ tối thiểu 20% dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cách xử lý khi không có doanh nghiệp nhỏ và vừa đáp ứng để tránh kéo dài thời gian đấu thầu; phòng ngừa chia nhỏ gói thầu, lập doanh nghiệp “bình phong” để hưởng ưu đãi.