Đề xuất giảm thuế nhập khẩu về 0% các loại phân bón, nguyên liệu sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật

Chi phí sản xuất nông nghiệp tăng 3-5%

Theo Bộ NNMT năm 2026-2030, thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Thực hiện Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 08/01/2026 của Chính phủ về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, Bộ NNMT cũng đã xây dựng Kế hoạch tăng trưởng ngành năm 2026, phấn đấu đạt mức tăng trưởng 3,7%, phấn đấu tăng 4,0%, trong đó lĩnh vực nông nghiệp tăng 3,86% (trồng trọt tăng 2,5-2,75%; chăn nuôi tăng 5,2-5,5%), thủy sản tăng 4,42%, lâm nghiệp tăng 5,51%;tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73 - 74 tỷ USDvà hoàn thành toàn bộ các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể được Chính phủ giao.

Kết quả sản xuất, xuất khẩu 2 tháng đầu năm cho thấy tín hiệu và triển vọng tích cực để hoàn thành chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng ngành. Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông xảy ra, làm đứt gãy chuỗi cung ứng, tăng giá dịch vụ vận tải, tăng chi phí sản xuất, chi phí hàng hóa, các chi phí kinh doanh khác, gây sức ép lạm phát, dẫn đến xu hướng chuyển dịch chuỗi sản xuất, luồng thương mại quốc tế…

Cụ thể, gía dầu tăng, làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa và giá vật tư nông nghiệp, đặc biệt phân bón, giá dầu đối với tàu cá khai thác trên biển, với phương tiện thu hoạch, vận chuyển hàng hóa nông sản (trong khi hiện nay tại Đồng bằng sông Cửu Long đang bắt đầu thu hoạch vụ lúa Đông - Xuân). Dự báo sơ bộ, chi phí sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 3 - 5%, làm tăng giá nông sản thực phẩm, nguy cơ tăng chỉ số giá tiêu dùng CPI. Trong đó:

Về phân bón: Hàng năm, trong sản xuất nông nghiệp sử dụng khoảng 10 triệu tấn phân bón cho ngành trồng trọt. Đối với phân urê và phân lân, Việt Nam cơ bản tự chủ được nguồn nguyên liệu đầu vào, có thể cung ứng đủ cho sản xuất trồng trọt, không phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, do vậy, ít chịu tác động trực tiếp từ xung đột Trung Đông. Tuy nhiên, với một số loại phân bón khác ta không chủ động được nguyên liệu, giá phân bón thị trường trong nước chịu tác động trực tiếp từ giá thế giới, hiện giá trên toàn cầu đã tăng và có thể tiếp tục tăng 5-15%.

Về thức ăn chăn nuôi: Thị trường có xu hướng tăng giá, chủ yếu đối với cám gia cầm, cám lợn, thức ăn đậm đặc (tăng khoảng 1,5-2%, mức tăng từ 150-300 đồng/kg). Nguyên nhân chủ yếu do chi phí nguyên liệu nhập khẩu và vận tải quốc tế tăng trong khi Việt Nam phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu như ngô, khô đậu tương, lúa mì. Dự báo trong ngắn hạn sẽ tiếp tục xu hướng tăng nếu xung đột tiếp tục kéo dài và chăn nuôi trong nước phục hồi.

Về thuốc bảo vệ thực vật: Không chịu tác động trực tiếp vì nguồn nhập khẩu chủ yếu từ Trung Quốc, hiện nay giá thành trong nước chưa tăng. Tuy nhiên, nếu xung đột tiếp tục kéo dài, giá năng lượng tác động làm tăng chi phí chung của nhà sản xuất sẽ dẫn đến giá tăng và nguy cơ “thiếu cục bộ”.

Một số DN đã tạm dừng xuất khẩu thủy sản sang Trung Đông do rủi ro vận tải và thiếu chuyến tàu. Ảnh: BT

Đáng chú ý, theo thông tin của một số hiệp hội ngành hàng, DN, hợp tác xã, cước vận tải biển đã tăng 25 - 35%, thời gian vận chuyển kéo dài thêm 7 - 14 ngày do tàu phải tránh khu vực rủi ro, làm giảm sức cạnh tranh của một số mặt hàng xuất khẩu (gỗ, thủy sản, nông sản). Cụ thể với ngành thủy sản một số DN đã tạm dừng xuất khẩu sang Trung Đông do rủi ro vận tải và thiếu chuyến tàu (sản phẩm cá tra). Tuy nhiên, nhu cầu thực phẩm vẫn cao, các đơn hàng không bị hủy.

Xuất khẩu sang một số thị trường chính tại Mỹ, Nhật Bản, Bắc Âu và Tây Âu chưa chịu tác động trực tiếp lớn ngoài yếu tố tăng cước vận tải.

Cùng với thủy sản, ngành rau quả, nhiều đơn hàng đã đóng container và hạ cảng tại TP. Hồ Chí Minh đang phải nằm chờ do lịch tàu thay đổi hoặc các hàng tàu tạm ngưng đặt chỗ đến khu vực Trung Đông. Thời gian trên biển kéo dài làm tăng nguy cơ suy giảm chất lượng trái cây, buộc DN phải tăng chi phí bảo quản lạnh hoặc có nguy cơ bị khách hàng từ chối do sản phẩm không đạt yêu cầu.

Đặc biệt, ngành điều (chiếm khoảng 11% kim ngạch xuất khẩu ngành điều), nếu kịch bản ngừng xuất khẩu hoàn toàn xảy ra trong một thời gian dài sẽ gây áp lực lên tồn kho, dòng tiền doanh nghiệp và giá thu mua nguyên liệu trong nước, ngoài ra còn tác động gián tiếp đến xuất khẩu hạt điều sang châu Âu và châu Phi do gián đoạn tuyến vận tải biển qua Biển Đỏ - kênh đào Suez. Tương tự ngành hồ tiêu (chiếm khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu ngành hồ tiêu),bên cạnh việc chịu tác động trực tiếp tại Trung Đông, việc xuất khẩu sang châu Âu và Bắc Phi chịu tác động gián tiếp do chủ yếu phụ thuộc tuyến vận tải Biển Đỏ - kênh đào Suez, chi phí logistics sẽ tăng lên.

Bên cạnh những khó khăn trên, đây cũng là cơ hội để Hiệp hội, DN, hợp tác xã và bà con nông dân tái cấu trúc lại ngành hàng theo hướng nâng cao chất lượng, thương hiệu; mở cửa các thị trường mới trong đó ưu tiên tập trung vào thị trường Halal. Đồng thời, sẵn sàng chuẩn bị các điều kiện để đẩy mạnh sản xuất ngay khi có tín hiệu ổn định địa chính trị và thị trường có dấu hiệu bình thường trở lại.

Giảm lãi suất cho vay ngắn hạn đối với DN bị ảnh hưởng

Bộ NNMT cho hay, 3 kịch bản chủ yếu được nghiên cứu, đề xuất (xung đột kéo dài khoảng 1 tháng; xung đột kéo dài khoảng 3 tháng; xung đột kéo dài khoảng 1 năm): Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản bị giảm tương ứng với từng kịch bản (do xuất khẩu sang Trung Đông, châu Âu và Bắc Phi giảm).

Trong bối cảnh bất ổn, xung đột quân sự Trung Đông dẫn đến rủi ro dầu khí và logistics toàn cầu đang hiện hữu, chưa có cơ sở dự báo chính xác thời gian kết thúc; để ứng phó với xung đột kéo dài với các kịch bản và với quyết tâm của ngành NNMT tập trung vào ổn định chi phí sản xuất, bảo vệ lợi nhuận người sản xuất, duy trì ổn định chuỗi xuất khẩu và tăng khả năng tự chủ dài hạn. Theo đó, về giải pháp cấp bách, trước mắt ngành NNMT sẽ ổn định nguồn cung và giá phân bón, xăng dầu để duy trì sản xuất, giảm chi phí đầu vào. Triển khai mua dự trữ lúa gạo theo quy định khi giá xuống thấp.

Ngành NNMT sẽ ổn định nguồn cung và giá phân bón, xăng dầu để duy trì sản xuất, giảm chi phí đầu vào. Ảnh: BT

Thiết lập đường dây nóng để chung sức đồng lòng, tiếp nhận thông tin về khó khăn, vướng mắc của các hợp tác xã, DN, hội, hiệp hội và người dân; đề xuất, kiến nghị cơ chế, chính sách tháo gỡ nhanh chóng, kịp thời.

Theo dõi sát diễn biến chiến sự và rủi ro logistics quốc tế: Tăng cường cập nhật thông tin về tình hình an ninh hàng hải tại khu vực Vùng Vịnh, Biển Đỏ và kênh đào Suez; đánh giá kịp thời tác động đến chi phí vận tải, bảo hiểm và thời gian giao hàng. Thiết lập cơ chế cảnh báo sớm cho DN về rủi ro vận chuyển và thanh toán.

Triển khai các biện pháp hỗ trợ DN có hợp đồng bị đình trệ hoặc chậm thanh toán, bao gồm giãn nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, hỗ trợ lưu kho, bảo quản hàng hóa (đặc biệt đối với thủy sản và rau quả). Tăng cường vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam tại các nước Trung Đông trong việc kết nối, xử lý tranh chấp thương mại.

Đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường: Tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại tại các thị trường thay thế tiềm năng như Đông Á, Nam Á, EU, châu Phi và châu Mỹ Latinh. Tận dụng hiệu quả các FTA đã ký kết để mở rộng thị phần. Hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ, kết nối giao thương trực tuyến và phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới…

Về các nhiệm vụ, giải pháp chung, dài hạn, Bộ NNMT cho hay, sẽ hoàn thiện cơ chế, chính sách; thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nghị quyết, chiến lược, chương trình, đề án, quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành;Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện cơ cấu lại ngành, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng sản phẩm và hiệu quả sản xuất, kinh doanh nông lâm nghiệp và thủy sản; Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính phục vụ người dân, DN; Tăng cường chuyển đổi số; thực hiện đột phá trong ứng dụng, chuyển giao khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo;

Thúc đẩy phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu; Thúc đẩy mạnh mẽ các ngành, lĩnh vực hỗ trợ sản xuất nông, lâm, thủy sản; Đẩy mạnh truyền thông phát triển nông nghiệp và bảo vệ môi trường

Bên cạnh những giải pháp ngành NNMT cũng đề xuất các gói chính sách như: Giảm lãi suất cho vay ngắn hạn đối với DN XK nông sản sang thị trường Trung Đông; mở rộng hạn mức tín dụng lưu động để duy trì dòng tiền trong giai đoạn thị trường biến động. Hỗ trợ DN tiếp cận bảo hiểm tín dụng xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro thanh toán. Hỗ trợ cấp tín dụng tạo điều kiện cho các DN nhập khẩu các nguyên liệu sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nguyên liệu phục vụ sản xuất trong nước. Về thuế, nghiên cứu giảm thuế nhập khẩu về 0% các loại phân bón, nguyên liệu sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.

Khanh Lê