Đề xuất hình thành doanh nghiệp 'xương sống' để bảo đảm tăng trưởng bền vững

Đại biểu Quốc hội Đỗ Chí Nghĩa (đoàn Đắk Lắk) cho rằng, tăng trưởng kinh tế hai con số trong nhiều năm tới không chỉ là mục tiêu phát triển mà còn là yêu cầu sống còn để Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, vươn lên trở thành quốc gia phát triển.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, theo đại biểu, cần thừa nhận thực tế là nền kinh tế vẫn thiếu những doanh nghiệp đủ mạnh đóng vai trò “xương sống”. Dù kim ngạch xuất khẩu đạt hàng trăm tỷ USD mỗi năm, phần lớn giá trị gia tăng vẫn nằm trong khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu nhưng chủ yếu ở khâu gia công, lắp ráp. Nông nghiệp có thế mạnh nhưng nông sản thường xuyên rơi vào tình trạng được mùa mất giá; công nghiệp phát triển nhanh song công nghiệp hỗ trợ còn yếu.

“Nếu không có những doanh nghiệp đủ lớn, đủ năng lực công nghệ, đủ sức cạnh tranh quốc tế thì nền kinh tế sẽ thiếu trụ đỡ và khi đó tăng trưởng cao sẽ rất khó bền vững”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Quốc hội Đỗ Chí Nghĩa (đoàn Đắk Lắk).

Từ kinh nghiệm quốc tế, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa cho biết, không có quốc gia công nghiệp hóa thành công nào mà thiếu các doanh nghiệp đầu tàu. Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung Quốc đều xây dựng được những tập đoàn lớn, có vai trò dẫn dắt nền kinh tế, với sự kiến tạo, hỗ trợ từ Nhà nước.

Trên cơ sở đó, đại biểu đề xuất ba định hướng lớn nhằm hình thành lực lượng doanh nghiệp “xương sống” trong 10 - 20 năm tới.

Thứ nhất, Nhà nước cần đưa ra những “đặt hàng chiến lược”, thông qua các dự án lớn như hạ tầng giao thông, năng lượng, chuyển đổi số. Việc này không chỉ tạo ra thị trường đủ lớn cho doanh nghiệp trong nước mà còn giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từng bước làm chủ công nghệ.

Thứ hai, cần xây dựng môi trường thể chế thực sự nuôi dưỡng doanh nghiệp lớn. Theo đại biểu, doanh nghiệp không thể phát triển trong môi trường thiếu ổn định và còn nhiều rủi ro chính sách. Do đó, cải cách thể chế phải đi vào thực chất, giảm thủ tục, bảo vệ quyền tài sản, tạo điều kiện tiếp cận vốn, đất đai và công nghệ một cách công bằng.

Thứ ba, phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp để bảo đảm tăng trưởng bền vững. Doanh nghiệp lớn cần được đặt trong mạng lưới các doanh nghiệp vừa và nhỏ, công nghiệp hỗ trợ, logistics, tài chính và khoa học, công nghệ. Đồng thời, cần xây dựng nhận thức xã hội về việc ủng hộ doanh nghiệp nội địa, gắn với yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đầy đủ trách nhiệm xã hội.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng lưu ý rủi ro nếu chính sách hỗ trợ không dựa trên nguyên tắc cạnh tranh công bằng, minh bạch, có thể làm suy giảm động lực phát triển. Nguyên tắc quan trọng là Nhà nước kiến tạo cơ hội, còn thị trường quyết định doanh nghiệp nào đủ năng lực trở thành nòng cốt.

“Một nền kinh tế mạnh không thể chỉ dựa vào số lượng doanh nghiệp mà còn phải dựa vào chất lượng và tầm vóc của những doanh nghiệp xương sống”, đại biểu Đỗ Chí Nghĩa khẳng định, đồng thời cho rằng cần có cơ chế và chiến lược phù hợp để thúc đẩy phát triển lực lượng doanh nghiệp này, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.