Đề xuất nâng ngưỡng miễn thuế lên 2 đến 3 tỉ đồng với hộ kinh doanh

Việc điều chỉnh các quy định về thuế trong bối cảnh hiện nay không chỉ là bài toán về ngân sách mà còn là mệnh lệnh từ thực tiễn để bảo đảm an sinh xã hội. Các đại biểu tại Tổ 11 và 12 đã tập trung phân tích những bất cập của ngưỡng chịu thuế hiện hành, từ đó đưa ra các lộ trình thay đổi mang tính đột phá cho cả hộ kinh doanh, cá nhân nộp thuế và doanh nghiệp nhỏ trong giai đoạn kinh tế còn nhiều thách thức.

Nâng ngưỡng miễn thuế để nuôi dưỡng nguồn thu

Đa số các đại biểu thống nhất với tờ trình của Chính phủ về việc cần thiết phải sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT). Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất là việc thay đổi ngưỡng doanh thu không chịu thuế của hộ, cá nhân kinh doanh.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Chính phủ đang tính toán phương án nâng ngưỡng doanh thu phải nộp thuế đối với hộ kinh doanh lên mức 1 tỉ đồng/năm. Đây là sự điều chỉnh mạnh mẽ so với mức 500 triệu đồng trước đây, nhằm tạo dư địa cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ duy trì hoạt động.

Tuy nhiên, từ thực tiễn tại TP.HCM, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng con số 1 tỉ đồng vẫn còn khá khiêm tốn. Ông phân tích: "Qua khảo sát, ngưỡng doanh thu hợp lý đối với hộ kinh doanh nên dao động từ 2 đến 3 tỉ đồng/năm. Với một hộ gia đình gồm hai vợ chồng và hai con, mức giảm trừ gia cảnh hiện nay tương ứng khoảng 50 triệu đồng/tháng mới đủ trang trải cuộc sống”.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQH TP.HCM)

Đại biểu Ngân lý giải: "Nếu hộ kinh doanh có doanh thu khoảng 3 tỉ đồng/năm, với tỷ suất lợi nhuận 15-20% thì thu nhập thực tế vào khoảng 550-600 triệu đồng/năm, tương đương khoảng 50 triệu đồng/tháng. Đây là mức hợp lý để xác định ngưỡng bắt đầu chịu thuế”.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Văn Thân nhấn mạnh việc miễn thuế cho nhóm doanh thu dưới 1 tỉ đồng sẽ giúp khoảng 60-70% trong tổng số 5,2 triệu hộ kinh doanh hiện nay giảm bớt gánh nặng thủ tục. Đối với nhóm có doanh thu từ 1-3 tỉ đồng, ông đề xuất áp dụng cơ chế thuế cố định để hộ kinh doanh không phải thuê kế toán hay thực hiện các thủ tục kê khai phức tạp, gây lãng phí nguồn lực không cần thiết.

Điều chỉnh giảm trừ gia cảnh sát với thực tế đời sống

Một vấn đề "nóng" không kém được các đại biểu mổ xẻ là mức giảm trừ gia cảnh trong thuế TNCN. Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cho rằng mức giảm trừ hiện hành (15,5 triệu đồng cho bản thân và 6,2 triệu đồng cho người phụ thuộc) đã bị "bỏ xa" bởi thực tế giá cả leo thang và chi phí giáo dục, y tế tăng cao.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi - Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long phát biểu tại Tổ

Bà Nhi dẫn chứng thực tế đầy thuyết phục: "Chi phí của một sinh viên đang theo học đại học hiện nay, bao gồm học phí, tiền thuê trọ và sinh hoạt cơ bản, khó có thể dưới 10 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, mức giảm trừ cho người phụ thuộc chỉ là 6,2 triệu đồng. Nhiều gia đình có thu nhập trung bình nhưng có 2 con học đại học vẫn có thể rơi vào diện phải nộp thuế TNCN dù thực tế họ chỉ mới bảo đảm được mức sống tối thiểu”.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị thời gian tới cần tiếp tục đánh giá để nâng mức giảm trừ gia cảnh, không chỉ đối với người phụ thuộc mà cả đối với bản thân người nộp thuế.

Các đại biểu kiến nghị Chính phủ nghiên cứu xây dựng mức giảm trừ có sự phân hóa theo từng nhóm như trẻ nhỏ, người cao tuổi, sinh viên... Đồng thời, việc bổ sung các khoản chi được khấu trừ riêng như chi phí y tế, giáo dục cũng được đề xuất nhằm giảm áp lực thuế cho người dân và khuyến khích đầu tư cho nguồn nhân lực.

Ưu tiên an sinh cho doanh nghiệp nhỏ và tính công bằng ngành nghề

Trong bức tranh tổng thể về cải cách thuế, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) được xác định là đối tượng cần được bảo vệ trọng tâm. Đại biểu Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh rằng trong giai đoạn khó khăn này, không nên đặt nặng mục tiêu thu ngân sách mà phải đặt an sinh xã hội lên hàng đầu.

Chính phủ đề xuất điều chỉnh ngưỡng thu nhập được miễn thuế đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ tương ứng với ngưỡng doanh thu 1 tỉ đồng. Tuy nhiên, đại biểu Trần Hoàng Ngân kiến nghị nên nâng lên mức 5 tỉ đồng/năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo đại biểu, mức này sẽ tạo động lực để các hộ kinh doanh mạnh dạn chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp, giúp khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững hơn.

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng - Đoàn ĐBQH TP.HCM

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng bổ sung thêm góc nhìn về sự công bằng: "Doanh thu và tỷ suất lợi nhuận giữa các lĩnh vực có sự khác biệt rất lớn. Lĩnh vực ăn uống, dịch vụ thường có biên lợi nhuận cao, trong khi các doanh nghiệp gia công, sản xuất lại có tỷ suất lợi nhuận thấp hơn nhiều. Nếu đưa ra một ngưỡng cứng áp dụng cho tất cả ngành nghề thì sẽ không hợp lý. Chính phủ cần nghiên cứu áp dụng các ngưỡng doanh thu chịu thuế khác nhau theo từng nhóm ngành nghề”.

Gia hạn ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt cho phương tiện xanh

Bên cạnh các sắc thuế trực thu, chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với xe điện chạy pin cũng là nội dung quan trọng được thảo luận. Để hiện thực hóa cam kết chuyển đổi xanh và giảm thiểu ô nhiễm môi trường, Chính phủ đề xuất kéo dài thời gian ưu đãi thuế đối với mặt hàng này để hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết: "Trong bối cảnh doanh nghiệp, hộ kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn, áp lực ô nhiễm không khí gia tăng, Chính phủ đề xuất kéo dài thời gian ưu đãi thuế (mức 1%, 2%, 3%) đối với xe điện chạy pin đến hết ngày 31/12/2030. Từ năm 2031 mới áp dụng mức thuế cao hơn theo lộ trình đã định”.

Việc kéo dài ưu đãi này nhận được sự đồng thuận cao từ các đại biểu, coi đây là tín hiệu tích cực để thúc đẩy thị trường xe điện phát triển, góp phần bảo vệ môi trường và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch vốn có giá cả biến động thất thường.

Hướng tới hệ thống thuế linh hoạt và nhân văn

Các đại biểu bày tỏ sự đồng tình với phương án giao Chính phủ chủ động, linh hoạt quy định ngưỡng doanh thu chịu thuế dựa trên bối cảnh kinh tế - xã hội từng thời kỳ thay vì quy định cứng trong Luật.

Cơ chế này sẽ giúp chính sách thuế có độ "đàn hồi" tốt trước những biến động của lạm phát. Nếu các chính sách nâng ngưỡng miễn thuế và điều chỉnh giảm trừ được thực thi đồng bộ, dự kiến ngân sách sẽ giảm thu khoảng hơn 7.000 tỉ đồng. Tuy nhiên, đây được xem là khoản đầu tư ngược lại cho nền kinh tế để duy trì sinh kế cho người dân.

Các đại biểu đã khẳng định, việc sửa đổi thuế lần này phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Khi gánh nặng thuế được giảm bớt, hộ kinh doanh sẽ có thêm nguồn lực để tái đầu tư, từ đó tạo ra nhiều việc làm và giá trị thặng dư cho xã hội. Những ý kiến tâm huyết tại phiên thảo luận Tổ sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội xem xét, quyết định những chính sách thuế sát thực tiễn và nhân văn nhất trong kỳ họp này.