Đề xuất quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi

Phân loại thực phẩm thành 2 nhóm-nguy cơ cao và nguy cơ thấp

Thay mặt Chính phủ, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày tờ trình dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Theo đó, Luật An toàn thực phẩm được đề xuất sửa đổi theo hướng thực hiện quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi.

 Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, việc thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng thông qua việc tham khảo thông lệ quốc tế Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Ủy ban Codex). 

Theo hướng dẫn của Ủy ban Codex, phân tích nguy cơ là một quá trình, bao gồm các hoạt động: Đánh giá nguy cơ, quản lý nguy cơ và truyền thông nguy cơ. Việc đánh giá nguy cơ giúp xác định một cách độc lập, khách quan khả năng xảy ra các mối nguy về an toàn thực phẩm.

Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa năm 2025 đang phân loại sản phẩm theo 3 mức độ rủi ro để quản lý: Hàng hóa rủi ro cao, hàng hóa rủi ro trung bình, hàng hóa rủi ro thấp. Tuy nhiên thực phẩm lại quản lý theo hướng phân loại nguy cơ để xác định mối nguy và thực hiện quản lý.

Ví dụ được nêu ra là thịt gà có nguy cơ chứa vi khuẩn salmonella có thể gây rủi ro bị tiêu chảy. Tuy nhiên, khi nấu chín thịt gà sẽ triệt tiêu nguy cơ nhiễm khuẩn salmonella. Như vậy, không thể vì thịt gà có chứa vi khuẩn salmonella mà xếp vào thực phẩm rủi ro cao vì còn phụ thuộc việc nhận diện và xử lý mối nguy khi ăn thịt gà. Điều đó cho thấy, việc xếp loại thực phẩm theo danh mục rủi ro cao, thấp, trung bình mà không phân tích nguy cơ là chưa phù hợp với mặt hàng thực phẩm.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày tờ trình dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Ảnh: TRỌNG HẢI 

Cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất phân loại làm 2 nhóm thực phẩm nguy cơ cao và nguy cơ thấp, trên cơ sở điều kiện kinh tế-xã hội của Việt Nam và phù hợp với biện pháp quản lý. 

Dự thảo luật cũng bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường giải pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, như bổ sung một số hành vi bị cấm; nghĩa vụ của doanh nghiệp khi kinh doanh theo phương thức thương mại điện tử; nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân cung cấp suất ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh; danh mục các nhóm sản phẩm cụ thể phải đăng ký bản công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn sản phẩm; phương thức quản lý thực phẩm; quy định về hậu kiểm, kiểm soát nhằm bảo đảm an toàn đối với thực phẩm sau khi công bố sản phẩm thực phẩm...

Băn khoăn về tính khả thi

Trình bày báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải cho biết, cơ quan chủ trì thẩm tra đánh giá dự thảo luật cơ bản phù hợp với Hiến pháp. Tuy nhiên, cơ quan này đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Luật An toàn thực phẩm, nhất là hình thức pháp lý của “quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm” so với quy chuẩn kỹ thuật; nguy cơ cùng một sản phẩm chịu hai hệ phân loại (2 nhóm nguy cơ theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và 3 mức rủi ro theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa); ranh giới giữa sai lệch về an toàn và sai lệch về chất lượng.

 Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: TRỌNG HẢI

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cũng bày tỏ băn khoăn về tính khả thi của dự thảo luật. Trong đó, đáng chú ý là năng lực hệ thống thử nghiệm phục vụ hậu kiểm chưa được đánh giá; nguồn kinh phí đầu tư hệ thống dữ liệu dự kiến khoảng 1.600 tỷ đồng nhưng chưa rõ nguồn và lộ trình bố trí vốn...