Đề xuất tiếp tục lùi thời gian thực hiện Nghị định 46 về an toàn thực phẩm

Nhiều “điểm nghẽn” trong thực thi

Sau khi Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP nhằm cụ thể hóa Luật ATTP, việc triển khai đã phát sinh nhiều bất cập, đặc biệt trong kiểm tra chuyên ngành, thủ tục hành chính và phân công quản lý.

Trước phản ánh từ doanh nghiệp và địa phương, Bộ Y tế đã họp với các bộ liên quan để thống nhất hướng xử lý, đồng thời báo cáo Chính phủ phương án tháo gỡ.

Tính đến nay, Bộ Y tế đã nhận được ý kiến từ 25 bộ, ngành, địa phương và 40 hiệp hội, doanh nghiệp, đại sứ quán, tập trung vào giảm chồng chéo kiểm tra, tạo thuận lợi cho sản xuất, nhập khẩu nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát ATTP.

Việc hậu kiểm an toàn thực phẩm là mấu chốt quản lý chất lượng

Do thiếu hướng dẫn chi tiết, nhiều doanh nghiệp lúng túng trong công bố, đăng ký sản phẩm, hồ sơ phải sửa đổi nhiều lần, kéo dài thời gian đưa hàng ra thị trường.

Cơ chế hậu kiểm dù được xác định là trọng tâm nhưng chưa có quy trình, tiêu chí rõ ràng, dẫn đến triển khai thiếu thống nhất, phát sinh chồng chéo kiểm tra, thậm chí có nguy cơ làm gián đoạn lưu thông hàng hóa.

Quy định về ghi nhãn hàng nhập khẩu cũng chưa cụ thể khiến nhiều lô hàng bị ách lại tại cửa khẩu. Bên cạnh đó, việc phân định trách nhiệm giữa các bộ, ngành còn giao thoa, buộc doanh nghiệp phải làm việc với nhiều cơ quan cho cùng một sản phẩm, làm tăng chi phí và thời gian xử lý.

Không chỉ doanh nghiệp, các địa phương cũng gặp khó khi nguồn lực cho hậu kiểm còn hạn chế, chưa đáp ứng kịp yêu cầu quản lý ngày càng cao.

Tập trung gỡ vướng kiểm tra và thủ tục

Trước thực tế trên, Bộ Y tế và các bộ liên quan thống nhất đề xuất sửa đổi 15/55 điều của Nghị định 46, tập trung vào các quy định về kiểm tra nhà nước và thủ tục hành chính.

Theo đề xuất, việc kiểm tra nhà nước về ATTP nhập khẩu chỉ áp dụng đối với các sản phẩm chưa kiểm soát được tiêu chuẩn chất lượng, an toàn của sản phẩm cuối cùng.

Đồng thời, bổ sung các trường hợp được miễn kiểm tra như nguyên liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất nội bộ; hàng hóa nhập khẩu qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh có giá trị được miễn thuế; hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ; và giao dịch giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp chế xuất, khu phi thuế quan.

Một điểm đáng chú ý là chấp nhận phiếu kết quả kiểm nghiệm của nước ngoài đối với sản phẩm đã được cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm, thay vì yêu cầu kiểm nghiệm lại. Quy định này giúp giảm thời gian thông quan, chi phí cho doanh nghiệp và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Để khắc phục tình trạng một lô hàng chịu quản lý của nhiều bộ, Bộ Y tế đề xuất giao UBND cấp tỉnh chỉ định một đầu mối kiểm tra. Riêng đối với nhóm hàng dễ hư hỏng như nông sản, thủy sản, việc phối hợp giữa kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm hiện vẫn chưa có hướng dẫn chính thức từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Ngoài ra, nhiều quy định được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Quy định về truy xuất nguồn gốc được sửa theo hướng phù hợp thực tiễn, không bắt buộc doanh nghiệp duy trì hệ thống dữ liệu phức tạp nhưng vẫn hướng tới kết nối với cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý. Nội dung ghi nhãn sản phẩm cũng được làm rõ để tránh cách hiểu chưa thống nhất.

Lực lượng công an đã phát hiện nhiều vi phạm trong lĩnh vực ATTP

Đáng chú ý, bổ sung trường hợp không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP đối với các cơ sở áp dụng hệ thống sản xuất tiên tiến, qua đó khuyến khích đổi mới công nghệ.

Điều khoản chuyển tiếp được bổ sung nhằm tránh gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh, bao gồm các hồ sơ kiểm tra nhà nước, chỉ định cơ sở kiểm nghiệm, hồ sơ quảng cáo và các trường hợp chuyển từ tự công bố sang đăng ký bản công bố sản phẩm. Đồng thời, đề xuất kéo dài hiệu lực chỉ định các cơ quan kiểm tra.

Đề xuất lùi hiệu lực 3 tháng, sửa Nghị quyết 66

Đối với Nghị quyết 66.13, các bộ ngành đề xuất sửa đổi 2/16 điều, tập trung vào công bố hợp quy và kiểm nghiệm.

Cụ thể, bổ sung trường hợp miễn đăng ký bản công bố hợp quy đối với các sản phẩm không tiêu thụ tại thị trường Việt Nam, nhằm giảm thủ tục cho doanh nghiệp. Đồng thời, quy định về phiếu kết quả kiểm nghiệm được điều chỉnh theo hướng mở, chỉ quy định nội dung tối thiểu để công nhận kết quả từ các phòng thử nghiệm nước ngoài đạt chuẩn.

Theo Bộ Y tế, các điều chỉnh này nhằm khắc phục những điểm chưa phù hợp của Luật ATTP năm 2010 với thực tiễn và thông lệ quốc tế.

Trên cơ sở đó, Bộ Y tế kiến nghị Chính phủ cho phép tạm ngưng hiệu lực và lùi thời điểm áp dụng Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến hết ngày 15/7/2026, nhằm tạo điều kiện để các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ nguồn lực thực thi.

Trong thời gian này, Bộ Y tế sẽ chủ trì, phối hợp các bộ liên quan sửa đổi, bổ sung các quy định theo thủ tục rút gọn, tập trung vào những nội dung phát sinh vướng mắc. Một số nội dung có lộ trình dài hơn, như hiệu lực của cơ quan kiểm tra và cơ sở kiểm nghiệm, được đề xuất kéo dài đến cuối tháng 10/2026.

Thanh Hằng