Đề xuất xây dựng hệ sinh thái số kết nối toàn diện cho nông dân

Kết nối nông dân với thị trường bằng hệ sinh thái số

Tại phiên thảo luận tổ trong khuôn khổ Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 – 2031 diễn ra sáng 7/6, nhiều đại biểu đã đóng góp các ý kiến tâm huyết nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động Hội, thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp và xây dựng đội ngũ nông dân đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Các đại biểu tham gia thảo luận tại phiên thảo luận tổ số 1, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Tham gia thảo luận, ông Nguyễn Văn Trung, Chủ tịch Hội Nông dân xã Gia Lộc (Hải Phòng), đoàn đại biểu Hội Nông dân TP Hải Phòng đánh giá, các báo cáo trình Đại hội được chuẩn bị công phu, bài bản, đề ra nhiều giải pháp cụ thể nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031. Đặc biệt, ông đồng tình với các nhiệm vụ đột phá được xác định trong dự thảo, nhất là các nội dung về chuyển đổi số, phát triển kinh tế tập thể, nâng cao kỹ năng số và phát triển doanh nghiệp nông nghiệp.

Từ thực tiễn công tác ở cơ sở, ông Nguyễn Văn Trung cho rằng, nhiều nông dân đã sản xuất được những sản phẩm chất lượng nhưng vẫn chưa làm chủ được thị trường, dữ liệu và chuỗi giá trị nông nghiệp. Việc liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp còn hạn chế; thông tin thị trường chưa được kết nối thông suốt. Bên cạnh đó, hệ thống kho lạnh và cơ sở chế biến phục vụ bảo quản nông sản vẫn còn thiếu.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, ông Nguyễn Văn Trung đề xuất Trung ương Hội nghiên cứu xây dựng một hệ sinh thái số của Hội Nông dân Việt Nam nhằm kết nối nông dân với thị trường, doanh nghiệp, hợp tác xã và người tiêu dùng.

Theo đó, hệ sinh thái số cần được xây dựng trên nền tảng cơ sở dữ liệu thống nhất về hội viên, sản phẩm chủ lực, vùng sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp liên kết tiêu thụ trên phạm vi cả nước. Cùng với đó là việc hình thành sàn giao dịch nông sản số của Hội Nông dân Việt Nam, kết nối trực tiếp nông dân với hệ thống phân phối, siêu thị, doanh nghiệp xuất khẩu và người tiêu dùng.

Đại biểu cũng đề xuất thành lập các tổ công nghệ số cộng đồng trong hệ thống Hội để hỗ trợ hội viên ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử, thanh toán số, truy xuất nguồn gốc và số hóa sản phẩm. Đồng thời, xây dựng chương trình “Mỗi cán bộ Hội là một tư vấn viên chuyển đổi số”, đưa kỹ năng số trở thành yêu cầu quan trọng đối với đội ngũ cán bộ Hội trong giai đoạn mới.

Theo ông Nguyễn Văn Trung, nếu triển khai hiệu quả các giải pháp trên sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp; từ hỗ trợ đơn lẻ sang hỗ trợ theo chuỗi giá trị; từ người nông dân truyền thống sang người nông dân số.

Hoàn thiện nền tảng số nông dân Việt Nam

Đại biểu Đặng Dương Minh Hoàng, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nông dân, trực tiếp tham gia sản xuất nông nghiệp và đầu tư tại Đồng Nai, Vĩnh Long cho biết, từ thực tiễn triển khai, ông đã có một số đóng góp vào Báo cáo chính trị trình Đại hội, trong đó nhấn mạnh nội dung nâng cao trình độ, kỹ năng và tư duy hợp tác, liên kết trong sản xuất kinh doanh, hỗ trợ nông dân trở thành nông dân số.

Đại biểu Đặng Dương Minh Hoàng ở Đồng Nai kiến nghị tại phiên thảo luận tổ số 4, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Theo ông Hoàng, hiện nay đã có nhiều giải pháp hỗ trợ nông dân như hóa đơn điện tử, bán hàng trên nền tảng số hay thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, một hướng đi thiết thực hơn là chuyển từ kiểm soát đầu ra sang kiểm soát đầu vào.

Ông cho biết tại Đồng Nai, đơn vị của ông đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng đề tài khoa học phát triển phần mềm quản lý vật tư nông nghiệp. Theo đó, các đơn vị kinh doanh phân bón, vật tư khi lưu thông hàng hóa trên địa bàn đều phải đăng ký trên hệ thống nhằm hạn chế phân bón giả, kém chất lượng, đồng thời giúp cơ quan quản lý thuận lợi trong kiểm tra, giám sát.

Ông Đặng Dương Minh Hoàng dẫn chứng, khi hệ thống được vận hành, nông dân có thể biết đại lý nào có hàng, nguồn gốc ra sao, có hóa đơn chứng từ hay không. Nhờ đó, người dân chủ động nhận diện hàng thật giả, tránh rủi ro khi mua vật tư. Nếu kiểm soát tốt đầu vào, đặc biệt là vật tư nông nghiệp, các khâu tiếp theo trong chuỗi sản xuất sẽ minh bạch và dễ quản lý hơn.

Từ thực tiễn trên, đại biểu Đặng Dương Minh Hoàng đề xuất, cần có chỉ tiêu cụ thể về phát triển “nông dân số”; đồng thời, triển khai hệ thống phần mềm quản lý đầu vào vật tư nông nghiệp trên diện rộng. Việc này cần sự vào cuộc đồng bộ của Hội Nông dân, các sở, ngành và chính quyền địa phương nhằm xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp minh bạch, hiệu quả và bền vững.

Tham luận về công tác tập hợp hội viên và xây dựng tổ chức Hội cơ sở vững mạnh trong nhiệm kỳ tới, đại biểu Nguyễn Văn Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Nông dân thành phố, Chủ tịch Hội Nông dân cấp xã, tỉnh Đồng Nai cho biết, các cấp Hội đã có nhiều đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động, từng bước thu hút đông đảo nông dân tham gia tổ chức Hội thông qua nhiều mô hình hiệu quả như chi, tổ hội nghề nghiệp; câu lạc bộ nông dân sản xuất kinh doanh giỏi; câu lạc bộ khoa học kỹ thuật.

Tuy nhiên, hiện nay, tỷ lệ hội viên tham gia sinh hoạt chưa cao ở một số địa phương; nội dung hoạt động của một số chi hội còn thiếu đổi mới; ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hội viên và tổ chức sinh hoạt chưa đồng đều...

Để khắc phục những hạn chế này, đại biểu Nguyễn Văn Hải đề xuất sáu nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó nhấn mạnh việc đổi mới phương thức tập hợp hội viên theo hướng lấy nhu cầu nông dân làm trung tâm; nâng cao chất lượng hoạt động chi, tổ hội nghề nghiệp; phát triển hội viên trẻ và lực lượng nông dân sản xuất giỏi; đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác Hội; xây dựng đội ngũ cán bộ Hội cơ sở vững mạnh và phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội.