Deezer cảnh báo nạn 'nghe ảo' nhạc AI chiếm đoạt tiền bản quyền

Rất nhiều bản nhạc AI vô tri xuất hiện trên các nền tảng trực tuyến

Bằng cách tải lên hàng ngàn bài hát nhân tạo và sử dụng phần mềm tự động để nghe đi nghe lại vô số lần, những đối tượng này đang thao túng hệ thống để chiếm đoạt các khoản tiền bản quyền đáng lý ra phải thuộc về những nghệ sĩ lao động chân chính. Sự việc này phủ một bóng đen lên cột mốc lịch sử mà tập đoàn niêm yết tại Paris vừa đạt được, khi họ chính thức công bố khoản lợi nhuận ròng đầu tiên sau gần hai thập kỷ chật vật hoạt động.

Đội quân robot và thủ đoạn bòn rút doanh thu tinh vi

Chiến lược của những kẻ trục lợi dựa hoàn toàn vào việc lấy số lượng để áp đảo chất lượng. Giám đốc điều hành của Deezer, ông Alexis Lanternier, thẳng thắn vạch trần cơ chế hoạt động của đường dây lừa đảo này. Mỗi một lượt nghe khống chỉ mang về một khoản tiền vô cùng nhỏ nhoi, gần như không đáng kể. Tuy nhiên, sự can thiệp của các công cụ trí tuệ nhân tạo như Suno hay Udio đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc chơi.

Những công nghệ tối tân này cho phép bất kỳ ai cũng có thể tạo ra một bài hát hoàn chỉnh chỉ từ một câu lệnh đơn giản trong vòng vài giây ngắn ngủi. Bọn lừa đảo tận dụng lỗ hổng này để sản xuất hàng loạt hàng vạn bài hát vô tri, sau đó huy động một đội quân tài khoản giả mạo (bot) cày cuốc ngày đêm. Đám đông robot kỹ thuật số này sẽ liên tục phát các bản nhạc nhân tạo, nhằm mục đích đánh lừa các thuật toán đề xuất và lọt vào các danh sách phát tự động vốn được thiết kế để phục vụ những thính giả thực sự của Deezer.

Sự tích tiểu thành đại này mang lại một nguồn lợi khổng lồ. Ông Lanternier giải thích rằng những kẻ lừa đảo có thể chỉ kiếm được vài euro hoặc vài đô la cho mỗi bài hát, nhưng khi nhân lên với hàng chục ngàn bản nhạc và kết sổ vào cuối tháng, chúng thu về một khoản tiền mặt khổng lồ. Mức độ nghiêm trọng của vấn nạn này được minh chứng bằng những con số thống kê đáng báo động. Trong năm 2025, Deezer đã phát hiện và gắn cờ hơn 13 triệu bản nhạc được tạo ra bằng công nghệ máy học. Tốc độ tải lên đang tăng tốc một cách chóng mặt, với hơn 60.000 bài hát nhân tạo được đẩy lên nền tảng mỗi ngày, chiếm tới 39% tổng lượng nội dung tiếp nhận hàng ngày. Dù các bản nhạc AI chỉ chiếm khoảng 3% tổng số lượt nghe trên Deezer, có tới 85% trong số đó được phân loại là gian lận.

Giám đốc điều hành của Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI), bà Victoria Oakley, đã bày tỏ sự bức xúc tột độ trước hiện trạng này tại buổi ra mắt báo cáo âm nhạc toàn cầu. Bà gọi thẳng hành vi tải lên các bản nhạc thông qua các nhà phân phối và triển khai đội quân robot để tạo ra những lượt nghe ảo là một hành động ăn cắp trắng trợn. Tổ chức này hiện đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thực thi pháp luật để truy tố những tội ác kỹ thuật số này, đồng thời kêu gọi toàn bộ ngành công nghiệp giải trí phải hành động quyết liệt hơn nữa để ngăn chặn làn sóng trục lợi.

Trận chiến bảo vệ nghệ sĩ và cột mốc tài chính lịch sử

Sự xâm lăng của những dòng mã lệnh độc hại không phải là câu chuyện của riêng Deezer. Một giám đốc điều hành cấp cao trong ngành công nghiệp âm nhạc ước tính rằng các bài hát được tạo ra phục vụ cho mục đích gian lận lượt nghe hiện đang chiếm khoảng 5 đến 10% tổng lượng nội dung trên tất cả các nền tảng phát trực tuyến toàn cầu. Để bảo vệ nguồn sống của các nhà sáng tạo, Deezer buộc phải triển khai những biện pháp tự vệ cứng rắn. Ngay khi các bản nhạc bị hệ thống phát hiện là gian lận, chúng sẽ lập tức bị loại bỏ khỏi quỹ tiền bản quyền chung.

Động thái này nhằm đảm bảo toàn bộ số tiền doanh thu sẽ được phân chia công bằng cho tất cả các nghệ sĩ và nhạc sĩ chân chính đang hoạt động trên nền tảng. Hiện tại, công ty thừa nhận họ hoàn toàn không nắm rõ danh tính thực sự của những kẻ lừa đảo ẩn danh phía sau màn hình. Do đó, toàn bộ nguồn lực công nghệ đang được dồn vào việc nâng cấp hệ thống nhận diện, nhằm phân biệt rạch ròi giữa các tác phẩm do con người sáng tác và những sản phẩm được máy móc tạo ra một cách hợp pháp.

Cuộc chiến chống lại gian lận diễn ra ngay tại thời điểm Deezer công bố những kết quả kinh doanh mang tính bước ngoặt. Báo cáo tài chính được phát hành sau giờ đóng cửa thị trường hôm thứ 4 cho thấy một bức tranh tài chính đầy hứa hẹn, dẫu doanh thu cả năm có sự sụt giảm nhẹ 1,4%, lùi về mức 534 triệu euro. Điểm sáng rực rỡ nhất nằm ở chỉ số thu nhập điều chỉnh trước lãi vay, thuế, khấu hao và khấu trừ (EBITDA), đạt mức dương 10 triệu euro, một sự lội ngược dòng ngoạn mục so với khoản lỗ 4 triệu euro của năm trước đó.

Thu nhập ròng của công ty cũng đạt mức 9 triệu euro, ghi nhận kết quả dương đầu tiên kể từ khi Deezer chính thức được thành lập vào năm 2007. Giám đốc điều hành Lanternier tự hào gọi đây là một thành tựu đáng kinh ngạc, dẫu ông cũng hài hước thừa nhận rằng nó đến hơi muộn màng.

Với sự hậu thuẫn tài chính vững chắc từ các cổ đông lớn bao gồm Access Industries của Leonard Blavatnik, tập đoàn viễn thông Pháp Orange và gia tộc Pinault, Deezer đang nỗ lực củng cố vị thế của mình trên bản đồ âm nhạc thế giới. Dù phải cạnh tranh khốc liệt với những gã khổng lồ như Spotify và Apple Music, nền tảng này vẫn giữ vững được sức ảnh hưởng tại các thị trường trọng điểm như Pháp và Brazil.

Deezer hiện đang cung cấp dịch vụ phát trực tuyến tại hơn 180 quốc gia, đồng thời đóng vai trò là nhà cung cấp nền tảng nhãn trắng (white label) cho vô số công ty đối tác khác. Việc giải quyết triệt để bài toán gian lận bằng trí tuệ nhân tạo sẽ là chìa khóa sống còn để Deezer bảo vệ lòng tin của người dùng, giữ chân các nghệ sĩ tài năng và tiếp tục duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận mong manh mà họ vừa vất vả giành được sau gần 20 năm ròng rã.

Bùi Tú