Di sản văn hóa Chăm 'chìa khóa' phát triển du lịch ở Đông Nam Lâm Đồng

Du khách thích thú tìm hiểu Bộ sưu tập di sản hoàng tộc Chăm tại xã Hồng Thái, tỉnh Lâm Đồng

Không gian di sản văn hóa đặc sắc

Từ lâu, cộng đồng người Chăm tại khu vực Đông Nam Lâm Đồng đã kế thừa và phát triển hệ thống di sản văn hóa phong phú trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, từ kiến trúc, tín ngưỡng đến nghề truyền thống và nghệ thuật dân gian.

Tiêu biểu là cụm tháp Chăm Pô Sah Inư tọa lạc trên đồi Bà Nài, phường Phú Thủy – một công trình kiến trúc mang giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc, gắn liền với đời sống tín ngưỡng của cộng đồng Chăm. Cùng với đó, Bộ sưu tập di sản Hoàng tộc Chăm tại xã Hồng Thái được xem là bộ sưu tập còn lưu giữ khá đầy đủ dấu ấn của một vương quốc Chămpa xưa, hiện vẫn được hậu duệ bảo tồn qua nhiều thế hệ.

Đáng chú ý, năm 2024, Bảo vật quốc gia Linga vàng được phát hiện tại tháp Pô Dam (khu vực xã Phước Thể trước đây) đã được công nhận, góp phần khẳng định giá trị nổi bật của di sản văn hóa Chăm trong khu vực.

Ở lĩnh vực phi vật thể, Lễ hội Katê là một trong những di sản tiêu biểu, mang đậm bản sắc văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn. Lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các nghề truyền thống như: làm gốm, dệt thổ cẩm, chế biến ẩm thực; cùng các loại hình nghệ thuật dân gian như: hát dân ca, múa truyền thống, trình diễn nhạc cụ (trống ghi-năng, kèn saranai…) vẫn được duy trì và trao truyền trong cộng đồng.

Lễ Cầu an - một trong những nghi thức mở màn Lễ hội Katê - lễ hội truyền thống lâu đời của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn

Những giá trị này không chỉ phản ánh chiều sâu văn hóa mà còn thể hiện sức sống bền bỉ của văn hóa Chăm trong đời sống đương đại.

Khai thác di sản gắn với phát triển du lịch

Việc gắn kết bảo tồn di sản với phát triển du lịch đang mở ra hướng đi hiệu quả cho ngành du lịch địa phương. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống đã và đang được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch đặc thù, tạo sức hút đối với du khách trong và ngoài nước.

Du khách Lê Thị Ngọc Hồng, đến từ TP. Hồ Chí Minh cảm nhận: “Điều đầu tiên đập vào mắt tôi là sắc đỏ gạch nung của ngọn tháp cổ kính nổi bật trên nền trời xanh biếc, mang đến một cảm giác vừa cổ xưa vừa trang nghiêm. Một trải nghiệm đặc biệt khác là được thưởng thức giai điệu âm nhạc, điệu múa Chăm ngay tại khu vực tháp. Điều này giúp tôi biết thêm về sự đa dạng văn hóa của đất nước mình”.

Ngày càng nhiều du khách quốc tế tìm hiểu những giá trị đặc sắc của văn hóa Chăm

Tại tháp Pô Sah Inư, ngoài giá trị lịch sử – văn hóa, địa điểm này còn có lợi thế về cảnh quan khi có thể quan sát toàn cảnh khu vực Mũi Né – Phan Thiết. Những năm gần đây, ngành du lịch địa phương đã đẩy mạnh tổ chức các hoạt động trải nghiệm như biểu diễn múa Chăm, trình diễn nhạc cụ truyền thống, giới thiệu nghề dệt thổ cẩm, làm gốm, ẩm thực dân gian… nhằm nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Trong quý I/2026, điểm đến tháp Pô Sah Inư này thu hút trên 40 ngàn lượt khách, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước, trong đó có gần 10 ngàn lượt khách quốc tế. Ông Trần Đức Dũng, Trưởng Ban Quản lý di tích tháp Pô Sah Inư cho biết: Để mang đến trải nghiệm văn hóa mới mẻ thu hút du khách, đơn vị thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ dân gian Chăm độc đáo như: biểu diễn các điệu múa quạt truyền thống, trình diễn nhạc cụ dân tộc với trống ghi-năng, kèn saranai và tổ chức các hoạt động giao lưu cộng đồng như: dệt thổ cẩm, làm gốm, làm bánh gừng… Đáng chú ý, đơn vị đang hướng đến việc số hóa thông tin di tích; đồng thời, xây dựng tour tham quan, kết nối tháp Pô Sah Inư với các tuyến du lịch trọng điểm như Mũi Né, Làng chài xưa… tạo thành chuỗi trải nghiệm liền mạch.

Cùng với đó, việc xây dựng các tour, tuyến du lịch văn hóa Chăm cũng được chú trọng. Các điểm đến như: Trung tâm trưng bày văn hóa Chăm, đền thờ Pô Klong Mơh Nai (xã Lương Sơn), bộ sưu tập di sản Hoàng tộc Chăm (xã Hồng Thái), làng gốm Bình Đức (xã Bắc Bình), cụm tháp Pô Dam (khu vực Liên Hương)… đang dần được kết nối thành chuỗi sản phẩm du lịch liên hoàn. Trong đó, với vai trò là trung tâm kết nối các điểm tham quan phụ cận, Trung tâm trưng bày văn hóa Chăm ở xã Bắc Bình cũng đón gần 4 ngàn lượt khách trong quý I năm nay.

Không chỉ dừng lại ở tham quan, nhiều cơ sở lưu trú, khu nghỉ dưỡng tại khu vực ven biển cũng đã đưa yếu tố văn hóa Chăm vào kiến trúc và dịch vụ trải nghiệm, góp phần tạo dấu ấn riêng cho du lịch địa phương.

Cụm di tích tháp Chăm Pô Sah Inư tại phường Phú Thủy, tỉnh Lâm Đồng là một trong những điểm tham quan được nhiều du khách lựa chọn

Thực tế cho thấy, việc khai thác hợp lý các giá trị di sản văn hóa Chăm không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch mà còn nâng cao nhận thức cộng đồng trong công tác bảo tồn di sản.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần tiếp tục chú trọng cân bằng giữa bảo tồn và khai thác; tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương; đồng thời đẩy mạnh số hóa, quảng bá và xây dựng sản phẩm du lịch có chiều sâu.

Với nền tảng di sản phong phú cùng định hướng phát triển phù hợp, khu vực phía Đông Nam Lâm Đồng đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch văn hóa, góp phần xây dựng hình ảnh một địa phương đa sắc màu, giàu bản sắc trong lòng du khách.