Điểm đến tìm về nguồn cội

Du khách dâng hương tri ân công đức các Vua Hùng đã có công dựng nước.

Hội tụ giá trị văn hóa tâm linh nghìn năm

Nằm trên núi Nghĩa Lĩnh - xã Hy Cương, Khu di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng là nơi thờ tự các Vua Hùng đã dựng nên Nhà nước Văn Lang. Xa xưa, vùng đất này là khu vực trung tâm của nước Văn Lang, nằm giữa hai dòng sông như hai dãy hào thiên nhiên khổng lồ bao bọc cố đô xưa. Với bề dày lịch sử, nơi đây trở thành điểm hội tụ văn hóa tâm linh, tín ngưỡng, phong tục, thể hiện tình cảm và tinh thần đại đoàn kết của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Quần thể di tích có diện tích 845ha, bao gồm 4 ngôi đền, 1 ngôi chùa, 1 lăng và nhiều hạng mục kiến trúc được xây dựng hài hòa với thiên nhiên. Mỗi công trình đều mang câu chuyện huyền thoại và kiến trúc đặc sắc. Cổng đền được xây dựng vào năm Khải Định thứ 2 (1917) theo kiểu vòm cuốn cao 8,5m, hai tầng 8 mái, có đề bức đại tự “Cao sơn cảnh hành”. Mặt trước cổng đắp nổi phù điêu hai võ sĩ mặc áo giáp, tay cầm giáo và rìu chiến, tạo vẻ uy nghiêm ngay từ lối vào. Lên Đền Hạ, tương truyền là nơi Mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, sau nở thành 100 người con trai, khởi nguồn của hai tiếng “đồng bào” (cùng bọc). Bên cạnh đền là chùa Thiên Quang, tên gọi cổ là “Viễn Sơn cổ tự”, được xây dựng từ thời Trần, thờ Phật theo dòng Đại thừa.

Đến đền Trung, gắn liền với điển tích Vua Hùng thứ 6 mở cuộc thi tài chọn người kế vị. Tại đây, Lang Liêu đã sáng tạo ra bánh chưng, bánh giầy - tượng trưng cho trời và đất để dâng lên vua cha và được truyền ngôi báu. Lên tới đền Thượng - “Kính thiên lĩnh điện” nằm trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, nơi các Vua Hùng thực hiện nghi lễ tế trời đất, thần lúa, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Tại đây có “Cột đá thề”, tương truyền do Thục Phán dựng lên để thề nguyện bảo vệ non sông. Lăng Hùng Vương tương truyền là mộ của Vua Hùng thứ 6, nằm ở phía Đông đền Thượng, mặt quay về hướng Đông Nam. Xuống đền Giếng - nơi thờ hai công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa, con gái Vua Hùng thứ 18. Nơi đây có giếng Ngọc quanh năm trong xanh, là nơi hai công chúa thường soi gương, vấn tóc khi theo cha đi kinh lý.

Bên cạnh đó, quần thể còn có Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân và Đền thờ Tổ Mẫu Âu Cơ, Bảo tàng Hùng Vương - nơi lưu giữ hàng nghìn hiện vật giúp du khách hiểu sâu sắc hơn về quá trình hình thành Nhà nước Văn Lang. Đặc biệt, hệ sinh thái rừng nhiệt đới tại núi Nghĩa Lĩnh với hơn 630 loài thực vật, trong đó có những “chứng nhân” lịch sử như cây Đại hơn 500 tuổi, cây Thiên Tuế hơn 800 tuổi, tạo nên không gian xanh mướt, tĩnh lặng và tôn nghiêm.

Đền Mẫu Âu Cơ là điểm tham quan của du khách khi về Đền Hùng.

Trải nghiệm “Chạm vào linh thiêng”, khẳng định giá trị

Du lịch Đền Hùng ngày nay không chỉ là tri ân tổ tiên, mà còn là trải nghiệm văn hóa đa dạng. Điểm nhấn đặc sắc thu hút du khách trong dịp Giỗ Tổ năm 2026 là tour đêm Đền Hùng với chủ đề “Chạm vào linh thiêng - Tìm về cội nguồn”. Trong không gian tĩnh mịch của màn đêm, ánh sáng huyền ảo bao phủ những mái đền cong vút, du khách được dẫn dắt vào một hành trình tâm linh sâu sắc. Tour đêm không chỉ là chuyến tham quan, mà còn là hành trình trở về với cội nguồn. Trong sự tĩnh lặng ấy, mỗi người dường như lắng lại để hiểu hơn về lịch sử, về truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc. Tiếng trống đồng vang vọng giữa đại ngàn Nghĩa Lĩnh trong đêm vắng tạo nên cảm xúc thiêng liêng, khiến mỗi bước chân hành hương trở nên nhẹ nhàng và thanh thản hơn...Cựu chiến binh Trần Văn Hùng (75 tuổi) năm nào vào dịp Giỗ Tổ cũng dành thời gian về Đền Hùng. Ông xúc động chia sẻ: Hàng năm được về Đền Hùng, được thắp nén hương lên tổ tiên là tâm nguyện của tôi. Thấy đông thanh, thiếu niên đến đây, tôi rất mừng vì thế hệ trẻ đang tiếp nối truyền thống, thực hiện lời dạy của Bác Hồ:

“Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Đồng chí Đặng Tuấn Hùng - Trưởng phòng Quản lý du lịch (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) khẳng định: Đền Hùng không chỉ là hạt nhân của du lịch tâm linh, mà còn là điểm kết nối quan trọng trong tour du lịch vùng Đất Tổ. Song hành với bảo tồn, việc phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa gắn với trải nghiệm tín ngưỡng đã được chú trọng. Tuyến du lịch kết nối Đền Hùng với các di tích liên quan, chương trình trải nghiệm văn hóa tâm linh, hoạt động trình diễn nghệ thuật truyền thống góp phần nâng cao giá trị của văn hóa, đồng thời lan tỏa hình ảnh Đất Tổ đến với du khách trong và ngoài nước.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, minh chứng cho một dân tộc luôn trân trọng nguồn gốc và tổ tiên. Với sự đổi mới trong cách làm du lịch, sự chỉn chu trong công tác quản lý và lòng thành kính của triệu triệu con dân đất Việt, Đền Hùng mãi là nơi “chạm vào linh thiêng” để mỗi người thêm yêu và tự hào hai tiếng Việt Nam. Như câu ca đã ăn sâu vào tâm thức: “Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba”. Về với Đền Hùng là về với cội nguồn để tiếp thêm sức mạnh cho hành trình hướng tới tương lai.