Điểm nóng eo biển Hormuz đẩy chi phí container lạnh thủy sản xuất khẩu tăng chóng mặt

Tác động tới hơn 10% hệ thống vận tải container toàn cầu

Dữ liệu của Alphaliner cho biết, đến đầu tháng 3.2026, có khoảng 138 tàu container bị mắc kẹt hoặc phải dừng hoạt động tại khu vực Vịnh Ba Tư, với tổng sức chở gần 470.000 TEU (1 TEU = 1 container 20 feet). Công suất đội tàu container toàn cầu khoảng 33,9 triệu TEU, tính ra công suất của số tàu bị mắc kẹt tương đương khoảng 1,4%.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, điểm nghẽn mới eo biển Hormuz có sự sự tác động lớn hơn nhiều so với con số 1,4% do sự gián đoạn chuỗi ghé cảng và việc thay đổi tuyến vận tải. Trên thực tế, sự tác động đó có thể lan tới hơn 10% hệ thống vận tải container toàn cầu.

Theo Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep), khi các tàu không thể cập các cảng lớn như Jebel Ali, Doha hay Dammam, toàn bộ chuỗi logistics bị ảnh hưởng. Việc thay đổi hành trình làm chậm vòng quay tàu, gây thiếu hụt container tại các cảng xuất khẩu và tạo áp lực lên hệ thống vận tải hậu phương.

Điểm nghẽn eo biển Hormuz đang gây cho vận tải biển đi qua khu vực này gặp khủng hoảng.

Trước tình hình này, nhiều hãng tàu đã triển khai biện pháp khẩn cấp. MSC - (Mediterranean Shipping Company, Thụy Sĩ) hãng tàu container lớn nhất thế giới hiện nay tính theo quy mô đội tàu và năng lực vận chuyển hàng hóa - thông báo không hoàn tất hành trình đến các cảng vùng Vịnh, thay vào đó dỡ hàng tại cảng an toàn gần nhất theo cơ chế “End of Voyage”. Theo đó, chủ hàng phải tự tổ chức vận chuyển tiếp nếu muốn hàng hóa đến điểm cuối. Hãng cũng áp phụ phí 800 USD/container để bù chi phí chuyển hướng.

Trong khi đó, CMA CGM – Hãng tàu vận chuyển container lớn thứ 3 thế giới (Pháp) áp dụng phụ phí xung đột khẩn cấp (Emergency Conflict Surcharge) từ ngày 2.3 cho các tuyến đi và đến khu vực Vịnh – Biển Đỏ. Mức phụ phí lên tới 2.000 USD/container 20 feet, 3.000 USD/container 40 feet và 4.000 USD/container lạnh.

Ngành thủy sản xuất khẩu chịu tác động đặc biệt rõ rệt do phụ thuộc vào container lạnh và thời gian vận chuyển. Việc tăng phụ phí đối với container lạnh, nguy cơ chuyển tải ngoài kế hoạch và thiếu hụt thiết bị lạnh tại các cảng xuất khẩu đang khiến chi phí logistics tăng mạnh.

Theo Vasep, giới chuyên gia nhận định rằng nếu tình hình căng thẳng tại khu vực Trung Đông kéo dài, chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải sẽ tiếp tục tăng, tạo áp lực lên các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là các ngành phụ thuộc chuỗi lạnh như thủy sản và thực phẩm đông lạnh.

Gây áp lực giảm giá tôm toàn cầu

Tôm là mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam. Theo Vasep, do ảnh hưởng của cuộc xung đột tại Trung Đông, giá tôm trắng nuôi trên toàn cầu đã giảm tuần thứ 11 (9-15.3.2026). Chỉ số tôm toàn cầu (tổng hợp giá từ Trung Quốc , Ecuador, Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia và Thái Lan, dựa trên trọng lượng 60 con/kg) đã giảm khoảng 7%, từ 3,55 USD/kg tuần trước đó xuống còn 3,48 USD/kg.

Mặt hàng tôm đang giảm giá

Cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông đã làm gián đoạn các tuyến đường vận chuyển qua eo biển Hormuz, làm suy yếu nhu cầu nhập khẩu ở các nước vùng Vịnh. Một số mặt hàng của Ấn Độ buộc phải chậm trễ hoặc chuyển hướng vận chuyển, dẫn đến chi phí vận chuyển tăng đáng kể và sự không chắc chắn về việc giao hàng cho khách hàng. Năm 2025, Ấn Độ đã xuất khẩu khoảng 19.000 tấn tôm chân trắng sang Trung Quốc, trị giá 110 triệu USD.

Trong tuần thứ 11, giá tôm chân trắng nuôi tiếp tục giảm trên khắp Trung Quốc, với sự sụt giảm đáng kể ở tôm cỡ lớn tại Quảng Đông. Theo Aquaculture Frontier, nhu cầu thị trường gần đây đã suy yếu, dẫn đến khối lượng giao dịch thấp; việc tôm nuôi quy mô nhỏ dần thâm nhập thị trường đại trà ở Quảng Đông càng ảnh hưởng đến giá cả.

Tại Ecuador, giá tôm tại đầm nuôi không thay đổi trong tuần thứ 11, nhưng giá của tất cả các loại đều giảm khoảng 2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, giá tôm tại khu vực ĐBSCL của Việt Nam tiếp tục giảm, do các nhà máy chế biến hạ giá mua, trong khi nguồn cung nguyên liệu đang dần tăng lên. Các tuyến xuất khẩu tôm thẻ chân trắng Việt Nam sang thị trường Trung Đông và Châu Âu bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông, dẫn đến chi phí vận chuyển tăng đáng kể.

Tương tự như một số quốc gia Châu Á khác, giá tôm chân trắng tại Thái Lan tiếp tục giảm trong những tuần gần đây. Giá tôm cỡ 60 con/kg đã giảm khoảng 11% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá tôm cỡ 70 giảm 17%. Tính đến thời điểm hiện tại, tổng mức giảm giá của tôm chân trắng Thái Lan đã vượt quá 10%, và mức chênh lệch giá so với tôm thẻ chân trắng Ấn Độ và Indonesia đang dần thu hẹp.

Thế Lâm (tổng hợp)