Điều gì xảy ra với cơ thể khi ngủ hay trùm chăn kín đầu

Không ít người có thói quen kéo chăn phủ kín đầu khi ngủ, việc này mang lại cảm giác ấm áp, kín đáo và dễ đi vào giấc ngủ hơn. Tuy nhiên, dưới góc độ sinh lý học, thói quen này có thể làm giảm chất lượng giấc ngủ, ảnh hưởng đến hoạt động của hệ hô hấp và thần kinh nếu diễn ra thường xuyên trong thời gian dài.

Không khí dưới chăn có thể trở nên ngột ngạt

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết khi trùm chăn kín vùng đầu và mặt, người ngủ vô tình tạo ra một "vi khí hậu" riêng quanh mũi và miệng. Trong không gian nhỏ này, không khí lưu thông kém với môi trường bên ngoài.

Hệ quả là người ngủ sẽ hít lại một phần khí vừa thở ra, vốn có nồng độ carbon dioxide (CO₂) cao hơn và lượng oxy thấp hơn so với không khí trong phòng.

Trong điều kiện bình thường, nồng độ CO₂ trong phòng ngủ thông thoáng thường dưới 1.000 ppm. Tuy nhiên, dưới lớp chăn kín, chỉ số này có thể tăng lên đáng kể. Cùng với nhiệt độ và độ ẩm tăng cao, môi trường này dễ gây cảm giác ngột ngạt, khó chịu và làm gián đoạn giấc ngủ.

Ở người khỏe mạnh, cơ thể thường tự điều chỉnh bằng cách cử động, hé chăn hoặc đổi tư thế để cải thiện hô hấp. Tuy nhiên, những phản xạ lặp đi lặp lại này có thể khiến giấc ngủ trở nên nông hơn và xuất hiện các đợt thức giấc vi thể mà người ngủ không nhận ra.

Bác sĩ cảnh báo tác hại của việc trùm chăn kín đầu. Ảnh: Magnific.

Giấc ngủ dễ bị phân mảnh

Theo bác sĩ Hoàng, chất lượng giấc ngủ không chỉ phụ thuộc vào thời gian ngủ mà còn nằm ở độ sâu và tính liên tục của giấc ngủ.

Môi trường nóng, ẩm và thiếu thông khí dưới chăn có thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm - trạng thái "cảnh giác" của cơ thể - khiến nhịp tim và nhịp thở tăng nhẹ.

Điều này khiến cơ thể khó bước vào các giai đoạn ngủ sâu và ngủ REM - hai giai đoạn quan trọng giúp phục hồi năng lượng, củng cố trí nhớ và điều hòa cảm xúc.

Nếu tình trạng giấc ngủ bị phân mảnh kéo dài, người ngủ có thể thức dậy với cảm giác mệt mỏi, đau đầu nhẹ, giảm khả năng tập trung dù vẫn ngủ đủ số giờ.

Cản trở quá trình điều hòa thân nhiệt

Một yếu tố thường bị bỏ qua là cơ thể cần giảm nhẹ nhiệt độ lõi để dễ đi vào giấc ngủ. Quá trình này diễn ra thông qua việc tỏa nhiệt qua da, đặc biệt ở vùng đầu và mặt - nơi tập trung nhiều mạch máu.

"Khi đầu bị trùm kín, quá trình tỏa nhiệt bị cản trở, hình thành một "bẫy nhiệt" cục bộ. Nhiệt độ và độ ẩm tăng khiến cơ thể phải tiết nhiều mồ hôi để làm mát", bác sĩ Hoàng nói.

Tuy nhiên, do không khí không lưu thông, mồ hôi khó bay hơi, tạo cảm giác nóng bức, ẩm dính và khó chịu. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người vô thức thức giấc giữa đêm hoặc thường xuyên đưa chân ra khỏi chăn để tản nhiệt.

Có thể ảnh hưởng gián tiếp hoạt động của não

Não là cơ quan tiêu thụ nhiều oxy nhất trong cơ thể và phụ thuộc rất lớn vào chất lượng giấc ngủ. Các nghiên cứu cho thấy môi trường ngủ kém thông thoáng, nồng độ CO₂ tăng và nhiệt độ không phù hợp có thể làm giảm hiệu quả của giấc ngủ.

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, đặc biệt, khi giấc ngủ sâu bị gián đoạn, hoạt động của hệ thống glymphatic - cơ chế giúp não loại bỏ các chất thải chuyển hóa trong lúc ngủ - cũng có thể bị ảnh hưởng.

Chuyên gia khuyến cáo không nên trùm chăn kín đầu khi ngủ vì có thể làm tăng cảm giác ngột ngạt, gián đoạn giấc ngủ và gây nguy hiểm cho một số đối tượng. Ảnh: Magnific.

Dù chưa có bằng chứng cho thấy việc ngủ trùm chăn trực tiếp gây tổn thương não lâu dài, các chuyên gia cho rằng việc duy trì môi trường ngủ kém chất lượng trong thời gian dài không có lợi cho chức năng nhận thức.

Dễ nổi mụn và làm nặng bệnh hô hấp

Không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ, việc phủ kín vùng mặt còn khiến da phải tiếp xúc nhiều giờ với môi trường nóng, ẩm.

Ở những người có làn da dầu hoặc dễ nổi mụn, lỗ chân lông có thể bị bít tắc do mồ hôi, bã nhờn và ma sát với chăn, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện mụn đầu trắng, mụn đầu đen hoặc các tổn thương viêm nhẹ.

Ngoài ra, chăn ga gối thường tích tụ bụi, mạt bụi, nấm mốc và nhiều dị nguyên khác. Việc áp sát mặt vào các vật dụng này trong thời gian dài có thể khiến viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc hen phế quản trở nên nghiêm trọng hơn ở những người nhạy cảm.

Đặc biệt nguy hiểm với những ai?

Theo bác sĩ Hoàng, trẻ sơ sinh là nhóm có nguy cơ cao nhất khi ngủ bị che kín đầu.

Khác với người lớn, trẻ chưa có khả năng tự gạt chăn hoặc phản ứng hiệu quả khi môi trường thiếu oxy. Việc che phủ vùng đầu và mặt bằng chăn, gối hoặc các vật mềm đã được xác định là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).

Vì vậy, các tổ chức y tế như Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ khuyến cáo trẻ cần được ngủ ở tư thế nằm ngửa, trong nôi thông thoáng và không có bất kỳ vật mềm nào che phủ vùng đầu, mặt.

Những người cao tuổi hoặc mắc các bệnh lý tim mạch, hô hấp như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hay hội chứng ngưng thở khi ngủ cũng có khả năng thích nghi với môi trường thiếu thông khí kém hơn.

Không khí nóng, ẩm và giàu CO₂ dưới chăn có thể làm tăng cảm giác khó thở, khiến giấc ngủ rối loạn hoặc làm nặng thêm các triệu chứng sẵn có. Do đó, các chuyên gia khuyến cáo nhóm đối tượng này nên tránh hoàn toàn thói quen trùm kín đầu khi ngủ.