Điều trị thành công bệnh phổi tái phát khi phát hiện vi khuẩn hiếm

Bệnh nhân là ông A. (60 tuổi, ngụ tỉnh Kon Tum). Khoảng 6 tháng trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện những cơn ho kéo dài, khó thở tăng dần khi gắng sức. Bệnh nhân đi khám và được chẩn đoán mắc bệnh tích protein phế nang (Pulmonary Alveolar Proteinosis - PAP). Đây là bệnh lý hiếm gặp, với tỷ lệ mắc khoảng 0,6-7 trường hợp/1 triệu người.

Bác sĩ trao đổi với bệnh nhân về hình ảnh tổn thương phổi trong quá trình thăm khám, điều trị. Ảnh: BV

Theo bác sĩ, bệnh tích protein phế nang là bệnh lý về phổi hiếm gặp, với tỷ lệ mắc chỉ vài trường hợp trên một triệu dân. Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, đây là bệnh nhân thứ 5 được phát hiện bị bệnh tích protein phế nang nhưng cũng là bệnh nhân đầu tiên mắc bệnh do nhiễm vi khuẩn lao không điển hình.

Ghi nhận bệnh sử cho thấy, khoảng 6 tháng trước khi nhập viện, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện những cơn ho kéo dài và khó thở tăng dần khi gắng sức. Nhận thấy sức khỏe bất thường, bệnh nhân đi khám và được chẩn đoán mắc bệnh tích protein phế nang.

Tại cơ sở y tế, bệnh nhân đã được rửa phổi 2 lần, mỗi lần thực hiện trên một bên phổi. Đây được xem là một phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với bệnh tích protein phế nang. Tuy nhiên, các triệu chứng vẫn kéo dài và tổn thương phổi gần như không cải thiện.

Tháng 12/2025, bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Các bác sĩ xác định đây không phải là trường hợp bệnh lý thông thường. Bác sĩ Chuyên khoa 2 Đặng Vũ Thông phân tích, đối với bệnh tích protein phế nang, rửa phổi toàn bộ thường mang lại hiệu quả điều trị tốt. Tuy nhiên, dù đã được điều trị theo phác đồ chuẩn nhưng những cơn ho kéo dài và triệu chứng khó thở ở bệnh nhân này vẫn tiếp tục tái phát.

Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân mắc bệnh tích protein phế nang. Ảnh BV

“Song song đó, ê-kíp bác sĩ còn ghi nhận bệnh nhân có ngón tay dùi trống và ở 2 phổi có ran nổ rải rác. Đây là những dấu hiệu gợi ý của bệnh phổi mạn tính kéo dài. Điều đó khiến ê-kíp nghĩ đến giả thiết về những nguyên nhân khác gây nên tình trạng bệnh của bệnh nhân”, bác sĩ Chuyên khoa 2 Đặng Vũ Thông cho biết.

Từ nhận định này, ê-kíp điều trị tiến hành hội chẩn giữa Khoa Nội phổi và Khoa Gây mê Hồi sức nhằm xây dựng phác đồ điều trị tối ưu cho người bệnh. Sau khi đánh giá toàn diện, các bác sĩ quyết định triển khai kỹ thuật rửa toàn bộ 2 phổi trong cùng một lần can thiệp.

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Đặng Vũ Thông cho biết, đây là kỹ thuật chuyên sâu, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa 2 chuyên khoa, đồng thời cần theo dõi liên tục trong suốt thời gian thực hiện. Quá trình can thiệp kéo dài khoảng 3 giờ và thành công tốt đẹp.

Đáng chú ý, kết quả xét nghiệm dịch rửa phế quản phế nang cho thấy sự hiện diện của Mycobacterium interjectum - một loại vi khuẩn Mycobacterium không lao rất hiếm gặp ở bệnh tích protein phế nang vì đa số nguyên nhân gây bệnh là tự miễn.

Theo các bác sĩ, đây được xem là tác nhân lớn nhất liên quan đến tình trạng bệnh tích protein phế nang kéo dài và tái phát của người bệnh. Phát hiện này giúp ê-kíp xác định hướng điều trị khác. Thay vì chỉ tập trung áp dụng kỹ thuật rửa phổi, ê-kíp quyết định điều trị trực tiếp tác nhân nghi ngờ gây bệnh. Bệnh nhân được sử dụng phác đồ kháng sinh chuyên biệt trong thời gian 6 tháng.

Kết quả theo dõi sau đó cho thấy, các tổn thương phổi trên hình ảnh học giảm đáng kể, triệu chứng bất thường về hô hấp gần như biến mất và khả năng gắng sức của bệnh nhân cũng được phục hồi. Đặc biệt, không còn ghi nhận tình trạng tái phát ở bệnh nhân.

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Đặng Vũ Thông cho biết, bệnh tích protein phế nang xảy ra khi các chất giàu protein và lipid tích tụ trong phế nang, làm cản trở quá trình trao đổi oxy, khiến người bệnh xuất hiện tình trạng ho kéo dài, khó thở, giảm khả năng gắng sức và có thể gây suy hô hấp nếu không được điều trị kịp thời.

Bên cạnh thể tự miễn thường gặp, bệnh này còn có thể gặp ở những bệnh nhân bị bệnh lý huyết học, suy giảm miễn dịch, phơi nhiễm nghề nghiệp hoặc các tác nhân nhiễm trùng hiếm gặp.

Hiện nay, rửa phổi toàn bộ vẫn được xem là phương pháp điều trị tiêu chuẩn đối với các trường hợp bệnh có triệu chứng. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, đặc biệt là các bệnh nhân thứ phát, việc tìm kiếm và điều trị nguyên nhân nền mới là yếu tố quyết định hiệu quả lâu dài và phòng ngừa tái phát.