Định vị ngành thực phẩm và đồ uống Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu

Khách tham quan sử dụng thử các mẫu thực phẩm, đồ uống tại ngày khai mạc.

Xu hướng tiêu dùng đang dịch chuyển

Hệ thống thực phẩm toàn cầu đang tiếp tục vận hành trong một bối cảnh phức tạp, chịu tác động từ bất ổn địa chính trị, giá nguyên liệu, chi phí vận chuyển tăng, áp lực lạm phát và sự thay đổi trong kỳ vọng của người tiêu dùng.

Những yếu tố này đang thúc đẩy hành vi tiêu dùng trở nên thận trọng hơn và đề cao giá trị, với xu hướng tập trung vào các sản phẩm thiết yếu, giá hợp lý và có lợi ích chức năng.

Với ngành F&B, nhu cầu của người tiêu dùng đang dịch chuyển nhanh chóng sang các sản phẩm vừa mang lại lợi ích chức năng vừa đáp ứng sự tiện lợi trong tiêu dùng hằng ngày. Dinh dưỡng không còn chỉ được nhìn nhận dưới góc độ nhu cầu cơ bản, mà ngày càng trở thành một công cụ hỗ trợ sức khỏe toàn diện, bao gồm thể chất, tinh thần và phát triển dài hạn.

Đáng chú ý, các xu hướng sức khỏe mới cũng đang ảnh hưởng rõ rệt đến hành vi tiêu dùng. Khoảng 40% người tiêu dùng quan tâm đến kiểm soát cân nặng cho biết họ đã thay đổi thói quen ăn uống qua đó thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm giàu dinh dưỡng, ít calo và hỗ trợ cảm giác no.

Các đại biểu tổ chức cắt băng khai mạc Fi Việt Nam 2026.

Song song đó, yếu tố giá và khả năng tiếp cận vẫn đóng vai trò quan trọng trong quyết định mua hàng. Người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm có giá trị rõ ràng, công thức đơn giản và phù hợp với lối sống hiện đại, bao gồm các sản phẩm tiện lợi, dễ sử dụng và linh hoạt về khẩu phần. Minh bạch thông tin và độ tin cậy cũng ngày càng trở nên thiết yếu, với yêu cầu cao hơn về ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và các tuyên bố có cơ sở khoa học.

Còn với ngành nguyên liệu thực phẩm đang giữ vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi của toàn ngành, được thúc đẩy bởi nhu cầu ngày càng tăng đối với các giải pháp dinh dưỡng chức năng, bền vững và cá nhân hóa.

Các nguyên liệu chức năng đang mở rộng phạm vi ứng dụng vượt ra ngoài các sản phẩm bổ sung truyền thống, ngày càng được tích hợp vào thực phẩm và đồ uống tiêu dùng hằng ngày.

Cá nhân hóa dinh dưỡng cũng đang nổi lên như một động lực tăng trưởng quan trọng. Sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang cho phép xây dựng các giải pháp dinh dưỡng phù hợp với từng cá nhân, dựa trên lối sống, mục tiêu sức khỏe và từng giai đoạn cuộc sống. Khi các mô hình phát triển sản phẩm dựa trên dữ liệu ngày càng phổ biến, nhu cầu đối với các công thức tùy chỉnh và giải pháp mục tiêu sẽ tiếp tục tăng tốc.

Trong khi đó, phát triển bền vững và minh bạch đã trở thành tiêu chuẩn cơ bản của thị trường. Nguồn gốc nguyên liệu, đạo đức trong chuỗi cung ứng và tác động môi trường đang được giám sát chặt chẽ hơn, thúc đẩy doanh nghiệp ưu tiên các giải pháp sản xuất có trách nhiệm.

Trong bối cảnh này, đổi mới trong lĩnh vực nguyên liệu không còn giới hạn ở các phân khúc ngách, mà đang trở thành yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh của các sản phẩm thực phẩm và đồ uống đại trà.

Việt Nam là thị trường tiềm năng

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang nổi lên là một trong những thị trường thực phẩm và đồ uống năng động nhất Đông Nam Á, được thúc đẩy bởi tăng trưởng kinh tế ổn định và sự mở rộng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu.

Mức tăng trưởng GDP quốc gia kéo theo sự thay đổi trong kỳ vọng của người tiêu dùng, hướng đến các sản phẩm chất lượng cao, an toàn và có giá trị gia tăng.

Quá trình đô thị hóa và thay đổi lối sống đang thúc đẩy nhu cầu đối với các sản phẩm tiện lợi. Đồng thời, xu hướng sức khỏe và dinh dưỡng ngày càng được quan tâm, đặc biệt trong nhóm người tiêu dùng trẻ và khu vực đô thị.

Việc hội nhập sâu rộng vào các mạng lưới thương mại toàn cầu, thông qua nhiều hiệp định thương mại tự do, đang giúp Việt Nam tiếp cận tốt hơn với nguồn nguyên liệu, công nghệ và chuyên môn quốc tế.

Bên cạnh đó, năng lực sản xuất cạnh tranh và nền tảng công nghiệp ngày càng hoàn thiện đang đưa Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các nhà cung cấp nguyên liệu và giải pháp trong khu vực. Sự kết hợp giữa nhu cầu nội địa gia tăng và hội nhập quốc tế đang mở ra nhiều cơ hội cho đổi mới, hợp tác và mở rộng thị trường trong toàn chuỗi giá trị ngành.

Phát biểu tại lễ khai mạc Triển lãm quốc tế Fi Vietnam 2026 ngày 13/5, ông Ben Wong, Tổng Giám đốc Informa Markets Vietnam nhấn mạnh: Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu nông sản đạt 71 tỷ USD, lọt vào top 15 quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới.

Trong đó, vùng Đồng bằng sông Cửu Long đóng góp một tỷ trọng cực kỳ then chốt: Cung cấp 90% sản lượng gạo xuất khẩu, giữ vững an ninh lương thực và vị thế toàn cầu; đóng góp từ 65%-70% kim ngạch thủy sản, nhất là cá tra và tôm; cung ứng hơn 60% giá trị xuất khẩu trái cây chủ lực.

Các đại biểu tham quan, tìm hiểu các gian hàng.

Ông Ben Wong cho rằng: Sự kiện quy mô quốc tế lần này, các chuyên gia, đại biểu sẽ tiếp tục chia sẻ thêm về bài toán: Làm thế nào để đưa những nguồn nguyên liệu thô dồi dào này bước vào chuỗi giá trị toàn cầu thông qua chế biến sâu và công nghệ tiên tiến cho Việt Nam?

Ở góc nhìn quản lý, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Sự kiện không chỉ là diễn đàn để giới thiệu những sản phẩm và công nghệ tiên tiến nhất mà còn là nơi để các doanh nghiệp Việt Nam học hỏi, trao đổi kinh nghiệm và mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế. Từ đó mở ra nhiều cơ hội mới, giúp doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh, vươn xa hơn trên thị trường quốc tế.

Chúng tôi luôn cam kết đồng hành cùng các doanh nghiệp trong việc bảo đảm an toàn và chất lượng thực phẩm, tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành, đồng thời bảo vệ sức khỏe cộng đồng.