Doanh nghiệp Việt cần nâng cao năng lực cạnh tranh để vươn ra toàn cầu

Ảnh minh họa. Nguồn: Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương.

Tại hội thảo “Năng lực cạnh tranh toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam - Từ tư duy đến Năng lực và Hành động”, diễn ra ngày 31/10 do Hội đồng Tư vấn - Hỗ trợ Khởi nghiệp Quốc gia phía Nam (SNSAC) phối hợp với Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp Việt muốn mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế cần chú trọng nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa sản phẩm, thích ứng với khác biệt văn hóa và xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp có sức cạnh tranh.

Chia sẻ tại sự kiện, Tiến sĩ danh dự Võ Thị Phương Lan, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Giao nhận vận tải Mỹ Á (ASL), cho biết từ kinh nghiệm nhiều năm trong ngành logistics, ba bài học quan trọng đối với quá trình phát triển doanh nghiệp, gồm: Kết nối, tinh thần trách nhiệm và cải tiến liên tục.

Theo bà Lan, logistics không đơn thuần là hoạt động vận chuyển hàng hóa từ nơi này đến nơi khác, từ Việt Nam ra thế giới hoặc từ các thị trường quốc tế về Việt Nam. Quan trọng hơn, đây là hoạt động kết nối con người với con người, quốc gia với quốc gia, tạo cơ hội để doanh nghiệp hợp tác, cùng phát triển và tạo thêm giá trị.

Từ thực tế vận hành, bà Lan chia sẻ: Một lô hàng được vận chuyển thành công không chỉ thể hiện việc hoàn thành giao dịch mà còn phản ánh niềm tin khách hàng và đối tác gửi gắm cho doanh nghiệp. Việc thực hiện đầy đủ cam kết là nền tảng duy trì quan hệ hợp tác và phát triển bền vững.

Bài học thứ hai là tinh thần trách nhiệm, không chỉ thuộc về người lãnh đạo mà còn là trách nhiệm của từng cộng sự và thành viên trong tổ chức. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần duy trì tinh thần cải tiến liên tục.

Theo bà Lan, muốn doanh nghiệp thay đổi, trước hết người lãnh đạo phải thay đổi, không ngừng học hỏi và đổi mới để thích ứng với môi trường kinh doanh luôn vận động. Học tập trước hết giúp người lãnh đạo thay đổi tư duy, nâng cao năng lực, dẫn dắt bản thân và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn quản trị, điều hành doanh nghiệp cũng như đóng góp cho cộng đồng.

Tiếp đó, những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy cần được lan tỏa đến đội ngũ quản lý, các nhóm làm việc và lớp lãnh đạo kế thừa. Ở cấp độ tổ chức, học tập là nền tảng để doanh nghiệp chủ động đổi mới, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao kỹ năng và cải tiến quy trình.

Bà Trần Thị Quế Chi, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Giáo dục và Đào tạo, Chủ tịch HĐQT Công ty ERA, cho rằng doanh nghiệp khởi nghiệp cần xác định rõ mục tiêu kinh doanh, không chỉ dừng lại ở việc tạo lợi nhuận mà còn hướng đến tạo giá trị cho cộng đồng và đưa thương hiệu Việt Nam ra thị trường quốc tế. Điều này đòi hỏi người lãnh đạo có sự chuẩn bị về năng lực, tư duy và tinh thần hội nhập.

Từ kinh nghiệm tại thị trường quốc tế, bà Phương Lan cho biết mỗi thị trường có những đặc điểm riêng, đòi hỏi doanh nghiệp phải tìm hiểu kỹ về văn hóa, chính sách và quy định sở tại trước khi triển khai hoạt động.

Cũng theo bà Lan, để đưa sản phẩm trí thức ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần chuẩn bị bài bản ngay từ đầu, tập trung vào hai yếu tố.

Thứ nhất, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và quy trình quốc tế. Tùy lĩnh vực hoạt động, các tiêu chuẩn khoa học hoặc ISO là cơ sở để chứng minh chất lượng, tính chuyên nghiệp và khả năng đáp ứng yêu cầu của từng thị trường.

Thứ hai, lựa chọn nhân sự phù hợp tham gia quá trình hợp tác ngay từ đầu.

"Bên cạnh sản phẩm tốt, doanh nghiệp cần hiểu thị trường, chuẩn hóa quy trình và chuẩn bị nhân sự phù hợp với từng quốc gia để mở rộng hoạt động ra quốc tế", bà Quế Chi lưu ý.

Các chuyên gia, doanh nghiệp thảo luận tại hội thảo. Ảnh: Minh Huy.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Việt Nam có nhiều lợi thế về con người, văn hóa và thu hút đầu tư, nhưng cần chuyển hóa những lợi thế này thành năng lực cạnh tranh thực chất.

Bên cạnh đó, cần xác định rõ mục tiêu thu hút FDI, đồng thời nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa. Dẫn số liệu tại hội thảo, ông Thiên cho biết có khoảng 81% kim ngạch xuất khẩu thuộc khu vực doanh nghiệp FDI, qua đó đặt ra yêu cầu tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào sản xuất và chuỗi giá trị.

Ông Thiên nhấn mạnh sự cần thiết hình thành các tập đoàn nội địa đủ mạnh để dẫn dắt ngành sản xuất và cạnh tranh quốc tế, đồng thời phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia cung ứng, hỗ trợ sản xuất.

"Kinh nghiệm từ các quốc gia như Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc cho thấy sự liên kết giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ là nền tảng hình thành hệ thống công nghiệp có chiều sâu", ông Thiên chia sẻ.

Để thúc đẩy quá trình này, cần xây dựng môi trường cạnh tranh tự do, bình đẳng, hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch. Qua đó, doanh nghiệp có thể cạnh tranh bằng năng lực thực chất, tăng cường liên kết và từng bước nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.