Doanh nghiệp Việt làm gì thích ứng xu hướng thực phẩm sức khỏe, xanh?

Ba trụ cột định hình ngành thực phẩm toàn cầu

Ngày 25/3, tại TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo “Xu hướng thực phẩm năm 2026: Sức khỏe, bền vững và tuân thủ quy định”. Đây là một trong 5 chương trình chuyên đề thuộc khuôn khổ Triển lãm Quốc tế ngành lương thực - thực phẩm TP. Hồ Chí Minh năm 2026 - HCMC FOODEX 2026.

Đại biểu tham dự sự kiện.

Hội thảo tập trung cập nhật các yêu cầu kiểm soát chất lượng, tiêu chuẩn pháp lý đối với thực phẩm xuất khẩu và tiêu thụ nội địa giai đoạn 2025-2026. Đặc biệt là các quy định về ghi nhãn dinh dưỡng, truy xuất nguồn gốc, số hóa nhãn và chuẩn hóa chất lượng đối với dòng thực phẩm tiện lợi cao cấp. Qua đó, sự kiện định hướng doanh nghiệp phát triển sản phẩm theo hướng gia tăng giá trị nông sản Việt, dựa trên nền tảng nghiên cứu, phát triển (R&D), đổi mới công nghệ bảo quản và thiết kế sản phẩm phù hợp thị trường.

Chia sẻ tại hội thảo, bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, nhấn mạnh: Năm 2026 được xem là bước ngoặt quan trọng khi ngành thực phẩm toàn cầu bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng. Chuỗi cung ứng đang được tái định hình bởi ba trụ cột cốt lõi gồm: sức khỏe, phát triển bền vững (ESG) và tuân thủ quy định.

Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC.

Trong đó, yếu tố sức khỏe ngày càng đóng vai trò trung tâm khi người tiêu dùng chủ động hơn trong việc cân bằng dinh dưỡng và phòng ngừa bệnh tật. Xu hướng này thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm có nguồn gốc thực vật, thực phẩm chức năng và thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Song song đó, các yêu cầu về phát triển bền vững đang trở thành “giấy thông hành” bắt buộc để hàng hóa thâm nhập vào các thị trường lớn như châu Âu hay Mỹ. Các quy định liên quan đến giảm phát thải carbon, sử dụng bao bì thân thiện môi trường, kinh tế tuần hoàn… đang được siết chặt, buộc doanh nghiệp phải thay đổi từ khâu sản xuất đến phân phối.

Đặc biệt, tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và số hóa dữ liệu được xem là chìa khóa giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc áp dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi cung ứng không chỉ đảm bảo minh bạch thông tin mà còn giúp doanh nghiệp thích ứng nhanh với các yêu cầu mới của thị trường.

Việc đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị phần mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Theo các báo cáo quốc tế được dẫn tại hội thảo, thị trường thực phẩm lành mạnh toàn cầu dự kiến đạt hơn 863 tỷ USD vào năm 2026 với tốc độ tăng trưởng trên 10%/năm. Trong khi đó, thị trường thực phẩm chức năng ước đạt khoảng 342,9 tỷ USD, cho thấy tiềm năng rất lớn cho các doanh nghiệp biết nắm bắt xu hướng.

Rào cản kỹ thuật gia tăng, doanh nghiệp cần chủ động thích ứng

Cập nhật các quy định cụ thể tại từng thị trường, Thạc sĩ Nguyễn Thị Phượng Vĩ -Trưởng bộ phận Tư vấn của Eurofins Sắc Ký Hải Đăng - cho biết: Các quốc gia và khu vực đang đồng loạt nâng cao tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng thực phẩm nhập khẩu.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Phượng Vĩ -Trưởng bộ phận Tư vấn của Eurofins Sắc Ký Hải Đăng.

Tại thị trường châu Âu, một số quốc gia như Pháp đã áp dụng cơ chế “Zero Tolerance” đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật bị cấm, dẫn đến việc tạm ngừng nhập khẩu nếu phát hiện vi phạm. Đồng thời, Liên minh châu Âu cũng triển khai quy định về bao bì và chất thải bao bì (PPWR), đặt mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ bao bì phải có khả năng tái chế.

Tại Mỹ, các cơ quan chức năng đang tiến hành loại bỏ dần các chất tạo màu thực phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ, trong khi Trung Quốc và Hàn Quốc liên tục cập nhật các quy định về ghi nhãn, đặc biệt là nhãn thực phẩm không biến đổi gen (Non-GMO), nhãn giảm đường, giảm natri…

Đối với thị trường trong nước, Nghị định 37/2026/NĐ-CP đã đưa ra nhiều yêu cầu mới như phân loại mức độ rủi ro sản phẩm, bắt buộc truy xuất nguồn gốc và thúc đẩy áp dụng ghi nhãn điện tử. Những quy định này không chỉ nhằm bảo vệ người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch và chuẩn hóa thị trường.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng, doanh nghiệp Việt cần chủ động nâng cấp hệ thống quản lý chất lượng, đầu tư công nghệ và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý nếu muốn mở rộng xuất khẩu.

Cơ hội bứt phá từ thực phẩm tiện lợi cao cấp

Bên cạnh thách thức, xu hướng xanh - sạch - tiện lợi, cũng mở ra dư địa tăng trưởng lớn cho phân khúc thực phẩm tiện lợi cao cấp. Thạc sĩ Nguyễn Trung Dũng - Trưởng bộ phận Giải pháp An toàn thực phẩm của Eurofins Sắc Ký Hải Đăng -cho rằng, sản phẩm tiện lợi hiện nay không chỉ dừng ở yếu tố nhanh và tiện, mà còn phải đảm bảo giá trị dinh dưỡng, độ an toàn và trải nghiệm cảm quan.

Để đáp ứng yêu cầu này, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào hoạt động R&D, từ việc lựa chọn nguyên liệu giàu hoạt tính sinh học đến ứng dụng công nghệ chế biến và bảo quản hiện đại. Sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến và bao bì thông minh sẽ giúp kéo dài thời hạn sử dụng mà vẫn giữ được chất lượng dinh dưỡng, đồng thời nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Võ Thị Phi Phượng - Giám đốc Công ty Cổ phần Võ Bảo - chia sẻ kinh nghiệm đưa sản phẩm thực phẩm tiện lợi cao cấp thâm nhập thị trường quốc tế. Theo đó, doanh nghiệp đã tận dụng lợi thế nông sản Việt để phát triển các sản phẩm ăn liền (Ready-to-Eat), đóng gói trong túi nhôm và lon thiếc tiện dụng, phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng tại các quốc gia phát triển.

Để tiếp cận các thị trường như Mỹ, Úc hay Singapore, doanh nghiệp phải chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ pháp lý, bao gồm các chứng nhận như FDA, USDA (Mỹ) hay BICON (Úc). Đồng thời, thông tin nhãn mác cần được thiết kế và kiểm duyệt chặt chẽ nhằm đảm bảo tuân thủ tuyệt đối quy định của từng thị trường.

Thực tiễn cho thấy, việc đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị phần mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Thanh Minh