Đổi mới cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Sáng 23/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Bổ sung 4 hình thức hỗ trợ đầu tư mới

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết: Dự thảo Luật gồm 3 điều, tập trung hoàn thiện quy định về ngành, nghề và điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhằm mở rộng việc tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Theo đó, dự thảo Luật đã bổ sung khoản 3a Điều 8 của Luật Đầu tư năm 2025 về việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhằm thể chế hóa các giải pháp đã đề ra tại Nghị quyết số 10-NQ/TW.

Đáng chú ý, dự thảo Luật bổ sung 4 hình thức hỗ trợ đầu tư mới bao gồm: (i) Hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng; (ii) hỗ trợ sản xuất sản phẩm công nghệ cao; (iii) hỗ trợ đầu tư tạo tài sản cố định; (iv) hỗ trợ hợp tác, liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Quy định về ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt cũng được sửa đổi, bổ sung đối với 4 nội dung: Đối tượng áp dụng ưu đãi đầu tư đặc biệt; nguyên tắc áp dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt; chính sách hỗ trợ đầu tư đặc biệt; cơ chế cho phép Chính phủ quyết định gói chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư vượt trội thuộc thẩm quyền của Chính phủ gắn với kết quả thực hiện tiêu chí, điều kiện và cam kết trong trường hợp cần khuyến khích phát triển dự án đầu tư đặc biệt quan trọng có tác động lớn đến phát triển kinh tế-xã hội.

Việc bổ sung quy định này nhằm khuyến khích, yêu cầu doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cam kết về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, phát triển, đào tạo người Việt Nam, tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số để được hưởng các ưu đãi đầu tư theo kết quả thực hiện. Đồng thời đổi mới cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, chuyển dần từ ưu đãi truyền thống sang cơ chế hỗ trợ gắn với hiệu quả hoạt động của dự án; xây dựng cơ chế hậu kiểm, thu hồi ưu đãi, hỗ trợ nếu không thực hiện theo cam kết; ưu tiên các dự án có cam kết tự nguyện và triển khai thực hiện tốt các cam kết về sử dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện môi trường và tuân thủ pháp luật…

Dự thảo Luật bổ sung quy định về cơ chế đặc thù thu hút đầu tư của các địa phương, theo đó, căn cứ khả năng cân đối ngân sách và định hướng phát triển kinh tế-xã hội trong từng thời kỳ, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định sử dụng ngân sách của địa phương để hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp triển khai các hoạt động đào tạo lao động tại cơ sở đào tạo của doanh nghiệp ở trong và ngoài nước.

Về đơn giản hóa thủ tục đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, dự thảo Luật mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án thuộc ngành, lĩnh vực ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt thực hiện ngoài các khu chức năng tập trung khi đáp ứng điều kiện về đất đai. Đồng thời, hoàn thiện quy định về lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đối với dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển, bảo đảm thống nhất với pháp luật có liên quan…

Làm rõ các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản xác định dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nêu rõ, đa số ý kiến Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, đồng thời tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách. Đồng thời đề nghị Chính phủ rà soát kỹ các nội dung sửa đổi với các luật có liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, đa số ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với định hướng mở rộng tiếp cận thị trường phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ quy định giao cho Chính phủ xem xét, quyết định việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với các điều kiện được quy định tại Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên để bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật và không trái với Điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh đó, việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp và trên cơ sở đánh giá đầy đủ, toàn diện tác động, nhất là tác động đối với các ngành, lĩnh vực nhạy cảm và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đối với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến của Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt, nhất là các tiêu chí về tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển và đóng góp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế; hạn chế giao quá nhiều nội dung có tính chất quyết định cho văn bản dưới luật. Đặc biệt, cần làm rõ cơ chế gắn với ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.

Đối với thủ tục đầu tư đặc biệt, cần làm rõ mối quan hệ giữa thủ tục đăng ký đầu tư với thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, đặc biệt là trường hợp đất chưa được thu hồi. Đồng thời, cần rà soát chính xác các quy định dẫn chiếu để bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về đất đai.