Thúc đẩy liên kết trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ

Tại điểm cầu Bắc Ninh, đồng chí Đào Thanh Trường, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố chủ trì. Cùng dự có đại diện các sở, ngành liên quan và một số trường đại học, cao đẳng trên địa bàn.

Đồng chí Đào Thanh Trường chủ trì tại điểm cầu Bắc Ninh.

Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, thời gian qua, các bộ, ngành địa phương triển khai hàng loạt chính sách thúc đẩy liên kết viện, trường và doanh nghiệp như đặt hàng, tăng quyền tự chủ và chấp nhận rủi ro nghiên cứu; tự động giao quyền khai thác kết quả và chia sẻ lợi ích; cơ chế tài chính, đầu tư, hỗ trợ thuế và huy động nguồn lực qua quỹ phát triển; ưu đãi thuế cho chi phí nghiên cứu và phát triển; hình thành doanh nghiệp spin-off (doanh nghiệp được tạo ra từ kết quả nghiên cứu và công nghệ); phát triển hạ tầng, sàn giao dịch và thị trường công nghệ.

Nhờ vậy, giai đoạn 2021-2025, các doanh nghiệp tích cực tham gia hoạt động nghiên cứu, nhiệm vụ khoa học và công nghệ quốc gia; trong đó, chủ trì 12,5% nhiệm vụ. Tỷ lệ nhiệm vụ của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia có doanh nghiệp tham gia tăng lên 6,06% (2026). Một số địa phương có tỷ lệ nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước có đối ứng của doanh nghiệp kết hợp với viện, trường cao như An Giang (53%), Gia Lai (47%), Hà Nội (40%).

Nhiều mô hình phối hợp nghiên cứu khoa học thành công tạo ra sản phẩm thực tế như Viettel và Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) ứng dụng trợ lý lập trình CoDev, TelcoLLM; Viện Nghiên cứu Cơ khí chế tạo thiết bị phụ cho nhiệt điện; Viện Lúa đồng bằng sông Cửu Long chuyển giao giống lúa gắn với mức chi trả theo sản lượng tiêu thụ…

Tuy nhiên, liên kết giữa viện, trường và doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế. Quy mô và chiều sâu hợp tác còn rất nhỏ. Tỷ trọng chi nghiên cứu và phát triển (R&D) của doanh nghiệp dành cho viện, trường năm 2023 chỉ chiếm 0,72%, và kinh phí doanh nghiệp cấp cho viện, trường chiếm 2,11%. Nguyên nhân là do nghiên cứu chưa xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp; nguồn lực chưa liên tục để thương mại hóa; tâm lý e ngại rủi ro; thiếu đầu mối chuyển giao chuyên nghiệp; sản phẩm mới khó tiếp cận khách hàng đầu tiên hay mua sắm công…

Tại Bắc Ninh, thành phố đã chủ động ký kết thỏa thuận hợp tác với nhiều bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học lớn như Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Bách khoa Hà Nội, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông,... cùng các tập đoàn, doanh nghiệp và hiệp hội nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Năm 2026, thành phố phối hợp triển khai hiệu quả 63 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh/cấp quốc gia; phê duyệt danh mục tuyển chọn thêm 22 nhiệm vụ mới, tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như công nghiệp điện tử, bán dẫn, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế số. Các hoạt động liên kết thiết thực góp phần đưa Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) vào top 5 dẫn đầu cả nước và Chỉ số cải cách hành chính đạt 91,47 điểm (xếp thứ 9/34 tỉnh, thành phố), tạo động lực tăng trưởng lớn cho kinh tế địa phương.

Quang cảnh hội nghị tại các điểm cầu.

Trên cơ sở ý kiến thảo luận, trao đổi của các bộ, ngành, địa phương, các viện, trường và doanh nghiệp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ, bảo đảm khả năng đo lường, đánh giá cụ thể.

Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương đánh giá toàn diện năng lực của các cơ sở nghiên cứu khoa học sử dụng ngân sách nhà nước, xây dựng bản đồ hệ thống cơ sở nghiên cứu; đồng thời rà soát các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ, gắn với định hướng phát triển của từng ngành, lĩnh vực.

Cùng với đó, thực hiện tái cấu trúc hệ thống nghiên cứu, phát huy thế mạnh của từng đơn vị, tránh trùng lặp, lãng phí nguồn lực. Các bộ, ngành, cơ quan liên quan tích cực tháo gỡ các điểm nghẽn, xác định rõ chỉ tiêu, trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ khoa học, trong đó chú trọng nâng cao tỷ lệ tham gia các nhiệm vụ từ doanh nghiệp.

Tại điểm cầu Bắc Ninh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đào Thanh Trường yêu cầu sở, ngành nghiêm túc tiếp thu ý kiến của hội nghị. Giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì tổ chức buổi làm việc giữa UBND thành phố với các viện, trường, tổ chức khoa học công nghệ để cùng đưa ra các giải pháp thúc đẩy liên kết, hợp tác trong nghiên cứu khoa học; tăng cường xây dựng mô hình liên kết 3 nhà với định hướng đưa ra sản phẩm cụ thể, nêu cao vai trò của doanh nghiệp trong hoạt động nghiên cứu.