Một năm sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều nhiệm vụ vốn thuộc thẩm quyền cấp huyện đã được chuyển trực tiếp về cơ sở. Việc phân cấp mạnh mẽ không chỉ mở rộng quyền chủ động cho cấp xã mà còn đặt ra yêu cầu mới về năng lực quản trị, nguồn nhân lực và điều kiện bảo đảm để chính quyền cơ sở thực sự trở thành cấp chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ dân hiệu quả.
Việc hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài, gắn với tiến trình xây dựng nền hành chính hiện đại.
'Trước hết, về tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực tại địa phương còn một số hạn chế nhất định. Một số vị trí như công nghệ thông tin, nông nghiệp, giáo dục, y tế… không có chuyên môn đảm nhiệm, trong khi đó khối công việc lớn, với nhiều vấn đề mới, phức tạp nảy sinh, nhất là khi nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền mạnh hơn từ cấp trên khiến nhiều cán bộ, công chức bị áp lực tâm lý, hiệu quả xử lý công việc không như mong muốn'.
Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã khẳng định vai trò trung tâm của cấp xã trong việc đưa chính quyền đến gần dân, sát dân hơn; tạo điều kiện giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, tại nhiều đơn vị hành chính thực hiện sáp nhập với quy mô lớn, khối lượng công việc phát sinh tăng đột biến nhưng định mức biên chế vẫn áp dụng theo quy định chung.
Xây dựng bộ máy Nhà nước 'Tinh - Gọn - Mạnh - Hiệu năng - Hiệu lực - Hiệu quả' và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình 2 cấp là một hướng đi phù hợp nhằm giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động cho cơ sở. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai ở cấp xã cho thấy không ít khó khăn, nhất là việc phân cấp quản lý, bảo đảm nguồn lực và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ.
Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn tại Đồng bằng Sông Cửu Long không chỉ ghi nhận những chuyển biến tích cực về tổ chức bộ máy, mà còn cho thấy một bước dịch chuyển quan trọng trong phương thức quản trị ở cấp cơ sở. Từ yêu cầu tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, mô hình đang từng bước khẳng định tính đúng đắn khi đi vào đời sống, đồng thời đặt ra những yêu cầu mới về hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực điều hành để phát huy hiệu quả bền vững.
Khi Hà Nội triển khai xây dựng đề án thí điểm mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa', một trong những điều cần quan tâm là thông điệp lớn phía sau: Đổi mới mô hình quản trị cơ sở đã trở thành yêu cầu tất yếu của phát triển. Đây không chỉ là việc của đơn vị được chọn thí điểm, mà là câu chuyện của mọi xã, phường trong tương lai.
Sau hơn 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường Lâm Viên - Đà Lạt đã từng bước ổn định tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu quả điều hành, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.
Việc nhận diện đúng điểm nghẽn về thể chế và nguồn lực nội sinh giúp giải quyết những tồn đọng trước mắt và là điều kiện quan trọng để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành hiệu quả, tạo động lực phát triển mới trong giai đoạn tới.
Sau gần một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy mới đã đi vào vận hành thông suốt, hiệu quả, nhất là hệ thống chính quyền cơ sở có nhiều chuyển biến tích cực theo hướng kiến tạo, phục vụ, phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm. Tuy nhiên, một số cán bộ vẫn chưa theo kịp hoặc chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Ngoài ra, sau hợp nhất, Cà Mau cộng hưởng thế mạnh kinh tế lẫn nguồn lực lao động, nhưng chất lượng đội ngũ này có 'đủ mạnh' để đáp ứng yêu cầu thị trường lao động hiện tại và tương lai, cũng là vấn đề cần nhận diện để có giải pháp đột phá hơn nữa trong phát triển nguồn nhân lực.
Sau gần một năm chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố Đà Nẵng đã đạt được những kết quả tích cực về cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy. Tuy nhiên, từ thực tiễn cơ sở, một bài toán lớn đang đặt ra là sự bất cập giữa việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền nhiệm vụ với phân bổ nguồn lực và năng lực thực thi của cấp xã, phường.
Gần một năm sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, điều dễ thấy nhất không chỉ là bộ máy gọn hơn mà là cách điều hành ở nhiều nơi đã đổi khác: rõ việc hơn, sát dân hơn, nhanh hơn. Nhưng thực tiễn cũng cho thấy, nơi nào vẫn giữ tư duy cũ, ngại đổi mới, thiếu dữ liệu, thiếu người làm được việc thì nơi đó còn lúng túng, chậm trễ.
Dù đã đạt được kết quả bước đầu sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp nhưng ở thành phố Đà Nẵng đang tồn tại nghịch lý 'vừa thừa, vừa thiếu' cán bộ tại cơ sở. Việc này đòi hỏi Đà Nẵng phải có những giải pháp căn cơ và quyết liệt để bộ máy mới thực sự vận hành thông suốt, hiệu quả.
Cuộc cách mạng sắp xếp tinh gọn bộ máy đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã cơ bản được kiện toàn, từng bước thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ mới.
Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy bộ máy cơ sở đang đứng trước áp lực rất lớn cả về khối lượng công việc, năng lực quản trị lẫn yêu cầu thích ứng với phương thức điều hành mới.