Đồng Lộc trong trái tim cả nước

Nằm trên tuyến giao thông huyết mạch nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam, Ngã ba Đồng Lộc (xã Đồng Lộc) từng được ví như “yết hầu” của hệ thống vận tải chiến lược trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Để cắt đứt nguồn chi viện vũ khí, lương thực và thuốc men… cho chiến trường, không quân Mỹ đã tập trung biến mảnh đất nhỏ bé này thành trọng điểm đánh phá ác liệt nhất. Ngã ba Đồng Lộc vì thế đã trở thành một “tọa độ lửa”, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Thế nhưng, bất chấp “mưa bom bão đạn”, các lực lượng bộ đội, TNXP, dân công hỏa tuyến... vẫn kiên cường bám trụ với tinh thần “sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm” để giữ cho “mạch máu” giao thông luôn thông suốt.

Ngã ba Đồng Lộc hôm nay đã trở thành một địa chỉ đỏ, nơi giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng cho bao thế hệ người Việt Nam. Ảnh: Đình Nhất.

Trong trang sử ấy, sự hy sinh của 10 nữ TNXP đã trở thành biểu tượng bất tử. Những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi mang theo ước mơ giản dị của tuổi trẻ đã ngã xuống khi đang làm nhiệm vụ san lấp hố bom, đảm bảo thông đường cho xe ra tiền tuyến. Sự hy sinh ấy không chỉ góp phần làm nên chiến thắng mà còn để lại dấu ấn sâu đậm về tinh thần quả cảm, về vẻ đẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh.

Từ một “tọa độ lửa” khốc liệt, Ngã ba Đồng Lộc hôm nay đã trở thành một địa chỉ đỏ, nơi giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng cho bao thế hệ người Việt Nam. Những con đường rộng mở, những hàng cây xanh mát vươn mình che bóng; khu mộ 10 liệt nữ, nhà bia tưởng niệm TNXP toàn quốc, khu trưng bày hiện vật… được tôn tạo khang trang, đồng bộ. Tất cả tạo nên một tổng thể trang nghiêm mà gần gũi, vừa là địa chỉ đỏ trong giáo dục truyền thống, vừa là điểm đến linh thiêng của du khách trong và ngoài nước.

Những người cựu chiến binh lặng lẽ đến thắp hương, dâng hoa trước phần mộ của 10 nữ liệt sỹ TNXP.

Trong cái nắng của những ngày cuối tháng Tư, từng đoàn xe từ Hà Nội, Nghệ An, Thanh Hóa, rồi xa hơn nữa là TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai… đã nối nhau tiến vào khu di tích. Không ai bảo ai, mỗi người như đi chậm lại, giọng nói khẽ hơn, ánh mắt trầm xuống. Khói hương lan tỏa trong không gian tĩnh lặng, quyện với màu xanh của cây cối tạo nên một bầu không khí vừa thiêng liêng, vừa ấm áp.

Trước khu mộ 10 nữ liệt sỹ TNXP, cựu chiến binh Nguyễn Văn Mạnh (SN 1959, phường Phủ Lý, tỉnh Ninh Bình) đứng lặng hồi lâu rồi mới khẽ run tay thắp nén hương. Ánh mắt ông trầm xuống như đang lần giở lại ký ức của một thời chiến tranh ác liệt. Ông Mạnh chia sẻ: “Tôi từng tham gia chiến đấu, bảo vệ biên giới Tây Nam từ năm 1977-1979, đã chứng kiến không ít mất mát, hy sinh của đồng đội, nhưng khi về Đồng Lộc, cảm xúc của tôi vẫn rất đặc biệt. Đứng trước các phần mộ của những nữ liệt sỹ TNXP, tôi thấy lòng mình lắng lại. Các chị hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ, vì vậy, chúng ta luôn phải tự nhắc mình phải sống có trách nhiệm hơn, xứng đáng với sự hy sinh ấy”.

Em Đỗ Thị Gia Linh (ngoài cùng) cùng mẹ thắp hương tưởng nhớ 10 nữ liệt sỹ TNXP.

Nhiều gia đình cũng lựa chọn Ngã ba Đồng Lộc là điểm dừng chân trong hành trình về nguồn. Cùng mẹ đến Ngã ba Đồng Lộc, em Đỗ Thị Gia Linh (SN 2013, xã Lưu Vệ, tỉnh Thanh Hóa) lặng lẽ tham quan từng khu vực trong khu di tích. Em dừng lại khá lâu tại khu trưng bày hiện vật, chăm chú xem từng hình ảnh, kỷ vật, rồi cùng mẹ thành kính thắp hương tại khu mộ 10 nữ liệt sỹ TNXP.

Gia Linh chia sẻ: “Trước đây, em chỉ biết về Ngã ba Đồng Lộc qua sách vở và các phương tiện truyền thông. Khi được trực tiếp đến đây, nhìn thấy những hình ảnh, kỷ vật của các anh hùng liệt sỹ, em thấy mình rất may mắn khi được sống trong hòa bình, được đi học đầy đủ. Sau chuyến đi này, em sẽ cố gắng học tập tốt hơn và sống có trách nhiệm hơn để xứng đáng với những hy sinh của thế hệ đi trước”.

Chị Huỳnh Kim Hạnh cùng gia đình thăm những hiện vật chiến tranh tại Ngã ba Đồng Lộc.

Từ TP Hồ Chí Minh, chị Huỳnh Kim Hạnh (SN 1987, xã Kim Long) cùng gia đình đã vượt quãng đường dài để đến với Ngã ba Đồng Lộc. Trong dòng người hối hả của những ngày tháng Tư, chị cùng những người thân yêu thành kính dâng nén tâm hương lên các anh hùng liệt sỹ. Chị Kim Hạnh cho hay: “Tôi đã xem nhiều thước phim tư liệu về nơi này, nhưng khi đứng ở đây, nhìn những hố bom, những hiện vật chiến tranh, trong lòng vẫn trào dâng một cảm xúc rất khó tả. Tôi muốn các thành viên trong gia đình mình, đặc biệt là thế hệ trẻ thấu hiểu rằng, cái giá của hòa bình hôm nay được đổi bằng tuổi thanh xuân của những người đi trước. Đây là chuyến đi mà tôi nghĩ bất cứ người Việt Nam nào cũng nên trải qua ít nhất một lần để thêm yêu và tự hào về Tổ quốc”.

Đồng Lộc luôn để lại trong tâm khảm mỗi người một dư âm sâu lắng. Ảnh: Thiên Vỹ.

Dù đến từ những vùng miền khác nhau, thuộc những thế hệ khác nhau, nhưng khi về Ngã ba Đồng Lộc, mọi khoảng cách dường như được xóa nhòa. Không còn sự khác biệt về địa lý, nghề nghiệp hay tuổi tác, tất cả cùng chung một trạng thái cảm xúc: thành kính và biết ơn. Chính sự đồng điệu ấy đã làm nên một Đồng Lộc rất riêng, nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau, nơi lịch sử không còn là những trang sách khô cứng mà trở thành trải nghiệm sống động, chạm đến trái tim con người.

Chiều xuống, ánh nắng dịu dần trên những hàng cây xanh mát. Dòng người vẫn chưa ngớt, những nén hương tiếp tục được thắp lên, nối dài như một mạch cảm xúc không dứt. Có người đứng rất lâu trước bia tưởng niệm, lặng im như trò chuyện với những anh hùng liệt sỹ. Lại có người lặng lẽ quay bước đi mà không thốt nên lời nhưng trong ánh mắt vẫn đau đáu bao suy tư về giá trị của hòa bình. Có lẽ, Đồng Lộc luôn để lại trong tâm khảm mỗi người một dư âm sâu lắng, đủ để chúng ta dừng lại một nhịp và trăn trở nhiều hơn về trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ thành quả hòa bình mà thế hệ cha ông đã đánh đổi bằng cả máu xương.