Đợt nắng nóng năm 1911 ở Mỹ: Thảm họa đẩy con người đến trạng thái điên loạn

Người dân tránh nóng trong công viên. Ảnh: Thư viện Quốc hội Mỹ.

Đó là hình ảnh ám ảnh tại miền Đông nước Mỹ trong đợt nắng nóng lịch sử mùa hè năm 1911 – một trong những thảm họa thời tiết tồi tệ nhất trước kỷ nguyên điều hòa nhiệt độ.

Tháng 7/1911, khu vực Bờ Đông nước Mỹ hứng chịu một trong những đợt nắng nóng khắc nghiệt nhất trong lịch sử. Nhiệt độ liên tục duy trì trên ngưỡng 32°C trong nhiều ngày, khiến riêng thành phố New York ghi nhận 211 trường hợp tử vong.

Tại cuối phố Pike ở khu Hạ Manhattan, một thanh niên sau nhiều giờ cố chợp mắt trong góc râm mát đã tuyệt vọng lao từ cầu cảng xuống nước và kêu lên: “Tôi không thể chịu đựng thêm được nữa”. Trong khi đó, tại khu Harlem, một công nhân kiệt sức vì cái nóng đã tìm cách lao vào đoàn tàu đang chạy và chỉ được ngăn lại sau khi cảnh sát khống chế, buộc phải mặc áo trói.

Đó là thời kỳ điều hòa nhiệt độ chưa xuất hiện và quạt điện vẫn chưa được sử dụng rộng rãi. Vì vậy, khi đợt nắng nóng kéo dài ập đến, phần lớn người dân gần như không có cách nào để ứng phó. Nếu tháng 6 trước đó còn khá dễ chịu thì sang đầu tháng 7, một khối không khí nóng và khô từ vùng đồng bằng phía Nam tràn lên đã lấn át những luồng gió mát từ Đại Tây Dương. Tại thành phố Providence, bang Rhode Island, nhiệt độ tăng tới 11 độ C chỉ trong vòng 30 phút.

New York và Philadelphia nhanh chóng trở thành những “chảo lửa” hỗn loạn. Trên khắp vùng New England, đường ray xe lửa bị cong vênh vì sức nóng, dịch vụ bưu chính phải tạm ngừng, trong khi nhiều người gục ngã dưới cái nắng gay gắt. Chỉ trong vài tuần, số người thiệt mạng trên toàn khu vực được ước tính đã vượt quá 2.000.

Thành phố ngột ngạt trong cái nóng và độ ẩm

Người đàn ông đang nghỉ ngơi dưới bóng cây ở Công viên Battery năm 1911. Ảnh: Thư viện Quốc hội Mỹ

Trong hai tuần đầu của tháng 7, nhiệt độ tại New York tuy chưa vượt ngưỡng 38°C, nhưng thành phố gần như không có khả năng chống chọi với nắng nóng và độ ẩm cao. Những khu nhà chật chội, thiếu thông gió càng khiến tình hình thêm nghiêm trọng, khiến cả người già lẫn trẻ nhỏ đều trở thành nạn nhân. Ngay cả những em bé mới hai tuần tuổi cũng không qua khỏi vì sốc nhiệt.

Khi nắng nóng lên đến đỉnh điểm, nhiều người buộc phải rời khỏi những căn hộ ngột ngạt để tìm chút hơi mát tại các không gian công cộng. Họ nằm nghỉ dưới những tán cây ở Công viên Trung tâm (Central Park) hoặc tìm bóng râm tại công viên Battery. Tại Boston, khoảng 5.000 người quyết định ngủ qua đêm trên bãi cỏ của Boston Common thay vì ở trong những ngôi nhà chật chội, nơi họ lo sợ có thể ngạt thở vì sức nóng. Tiếng trẻ sơ sinh khóc vang suốt đêm, trong khi nhiều em khác lại không bao giờ tỉnh giấc.

Hỗn loạn trên đường phố

Trẻ em liếm những khối đá để làm mát trong đợt nắng nóng. Ảnh: Thư viện Quốc hội Mỹ

Cái nóng cực đoan cũng khiến cuộc sống trên đường phố rơi vào cảnh hỗn loạn. Theo các ghi chép đương thời, nhiều người rơi vào trạng thái mê sảng vì nhiệt độ quá cao.

Báo New York Tribune thuật lại trường hợp một người đàn ông say rượu, được mô tả là “gần như phát điên vì cái nóng”, đã dùng dao phay tấn công một cảnh sát. Nhiều con ngựa kéo xe kiệt sức, gục xuống ngay trên đường và bị bỏ lại bên lề phố.

Khoảng ngày 7/7, nhiệt độ bắt đầu giảm xuống mức thường thấy của mùa hè, nhưng độ ẩm vẫn duy trì ở mức rất cao. Chính độ ẩm mới là nguyên nhân khiến số người tử vong tăng mạnh, bởi nó “tấn công những người vốn đã kiệt sức và cướp đi sinh mạng của họ trong khoảng thời gian từ 7 giờ đến 10 giờ sáng”. Trong khi đó, New York Tribune miêu tả: "Con quỷ khổng lồ đã dùng ngón tay rực lửa đè nặng lên New York suốt năm ngày không chịu rời đi nếu chưa gieo thêm một lời nguyền cuối cùng. Khi nhiệt độ hạ xuống, nó gọi độ ẩm đến tiếp sức".

Nhiệt độ lập kỷ lục và những cái chết khi tìm cách giải nhiệt

Nếu New York vẫn chưa chạm mốc 38°C thì nhiều nơi khác còn ghi nhận mức nhiệt cao hơn. Tại Boston, nhiệt độ lên tới khoảng 40 độ C, còn ở Bangor (bang Maine) và Nashua (bang New Hampshire), nhiệt kế ghi nhận mức kỷ lục khoảng 41 độ C. Tại Woodbury, bang New York, một người nông dân phải bỏ dở công việc khi nhận thấy nhiệt độ ngoài trời đủ cao để làm chảy sáp nến.

Không chỉ tử vong vì kiệt sức hay sốc nhiệt, nhiều người còn mất mạng trong nỗ lực tìm cách giải nhiệt. Khoảng 200 người đã chết đuối sau khi lao xuống biển, sông, hồ hoặc ao để trốn cái nóng.

Những nỗ lực ứng phó bất lực

Người đàn ông dùng nước từ đài phun nước để làm mát đầu trong cái nóng gay gắt của thành phố New York. Ảnh: Thư viện Quốc hội Mỹ

Trước tình hình đó, chính quyền các địa phương triển khai nhiều biện pháp nhằm giảm bớt tác động của đợt nắng nóng. Lực lượng cứu hỏa mở các trụ nước để làm mát đường phố. Tại Hartford, bang Connecticut, người dân được đi phà và xe điện miễn phí với hy vọng có thể đón chút gió mát, trong khi một nhà sản xuất bia địa phương quyên tặng các thùng nước đặt tại công viên phục vụ cộng đồng.

Nhiều nhà máy buộc phải đóng cửa, hoạt động phát thư bị đình chỉ khi hệ thống giao thông gần như tê liệt. Hắc ín trên tàu thuyền mềm chảy dưới sức nóng, còn đường ray xe lửa tiếp tục cong vênh. Báo Hartford Courant mô tả: “Lớp nhựa đường trên một số tuyến phố sôi lên như siro dưới ánh Mặt Trời, khiến cả phương tiện lẫn người đi bộ đều di chuyển hết sức khó khăn”.

Cơn giông kết thúc thảm họa nhưng chưa chấm dứt bi kịch

Trẻ em tìm chỗ trú mát trong đợt nắng nóng ngày 4/7/1911 tại thành phố New York. Ảnh: Wikipedia

Cuối tuần đầu tiên của đợt nắng nóng, một cơn giông lớn xuất hiện nhưng gần như không mang lại nhiều thay đổi. New York chỉ đón vài cơn mưa rào kèm sấm sét từ khoảng 5 giờ 45 sáng, tạo cảm giác thời tiết sắp chuyển biến mạnh nhưng rồi mây giông nhanh chóng tan ra ngoài khơi.

Trong khi đó, tại Boston, cơn giông lại gây thêm thiệt hại khi tàn phá nhiều công trình vốn đã hư hại vì nắng nóng và cướp đi sinh mạng của những người không kịp tránh.

Phải đến khoảng ngày 13/7, một cơn giông thứ hai mới thực sự đưa nền nhiệt trở về mức dễ chịu hơn. Tuy nhiên, ngay trong quá trình thời tiết chuyển biến, thêm năm người thiệt mạng vì sét đánh.

Đợt nắng nóng phá kỷ lục mùa hè năm 1911 cuối cùng cũng khép lại, nhưng cái giá phải trả là vô cùng nặng nề. Hàng nghìn người đã thiệt mạng chỉ trong vài tuần, để lại nỗi đau và sự tang thương kéo dài khắp vùng Đông Bắc nước Mỹ. Đây vẫn được xem là một trong những thảm họa thời tiết nghiêm trọng nhất trong lịch sử khu vực trước khi các công nghệ làm mát hiện đại trở nên phổ biến.