Phanh tái sinh ô tô điện đặc biệt thế nào?

Say xe là dạng của chứng say tàu xe (motion sickness), tình trạng có thể xảy ra khi đi ô tô, máy bay, tàu hỏa, tàu thủy, thậm chí khi chơi trò chơi điện tử hoặc sử dụng thiết bị thực tế ảo (VR). Phụ nữ và trẻ em là nhóm dễ gặp tình trạng này hơn, với tỷ lệ cao nhất ở trẻ khoảng 9 tuổi.

Theo Behrang Keshavarz, nhà khoa học cấp cao tại Viện Nghiên cứu KITE thuộc Đại học Toronto, say xe không phải dấu hiệu của bệnh lý mà là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể khi não bộ nhận được những tín hiệu không đồng nhất từ các giác quan.

“Khi tôi quay đầu sang trái hoặc sang phải, mắt, hệ thống giữ thăng bằng và cơ bắp đều gửi về não bộ cùng một thông tin rằng cơ thể vừa thực hiện chuyển động đó”, Keshavarz giải thích với Health. “Thông thường ba hệ thống này hoạt động đồng bộ nhưng khi bị say xe, ít nhất hai trong số chúng bắt đầu gửi những tín hiệu khác nhau”.

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là người ngồi xe không thể quan sát được đường phía trước hoặc đường chân trời, khiến não bộ khó dự đoán chuyển động tiếp theo của phương tiện. Đây cũng là lý do nhiều người dễ say hơn khi ngồi hàng ghế sau thay vì ghế phụ phía trước.

Người đi xe điện dễ say hơn xe xăng. (Ảnh: Getty Images)

John Golding, giáo sư tâm lý học ứng dụng tại Đại học Westminster, cho biết tài xế hoặc phi công thường ít bị say hơn bởi họ có thể nhìn thấy trước các khúc cua, đoạn đường xóc hoặc thay đổi về tốc độ.

“Khi là người điều khiển phương tiện, bạn có thể dự đoán trước chuyển động tiếp theo và chiếc xe gần như trở thành phần mở rộng của cơ thể”, ông Golding nói.

Vì sao xe điện dễ gây say xe hơn?

Theo các chuyên gia, xe điện có thể làm gia tăng cảm giác say xe ngay cả với những người vốn không bị say khi đi xe xăng.

Một trong những nguyên nhân nằm ở hệ thống phanh tái sinh năng lượng. Khác với xe xăng truyền thống, xe điện giảm tốc bằng cách chuyển đổi động năng thành điện năng để nạp trở lại pin. Quá trình này đôi khi tạo ra cảm giác giảm tốc đột ngột hoặc giật nhẹ, đặc biệt nếu tài xế chưa quen với cách vận hành của xe điện.

Hệ thống phanh tái sinh năng lượng là một tác nhân gây say xe. (Ảnh: Drive)

Khả năng tăng tốc và giảm tốc nhanh cũng là yếu tố đáng chú ý. Nhiều mẫu xe điện có thể đạt mô-men xoắn cực đại ngay khi bắt đầu di chuyển, tạo ra cảm giác tăng tốc mạnh hơn xe sử dụng động cơ đốt trong. Việc liên tục tăng tốc và phanh gấp có thể khiến hành khách cảm thấy mất phương hướng hoặc khó chịu.

Sự yên tĩnh của động cơ điện cũng được cho là góp phần làm tăng nguy cơ say xe. Theo tiến sĩ Brynna Connor, bác sĩ chuyên khoa y học gia đình tại Texas, Mỹ, tai người thường sử dụng âm thanh của động cơ như một tín hiệu để nhận biết xe đang tăng tốc, giảm tốc hay chuyển hướng. Khi những âm thanh này biến mất, não bộ có thể thiếu đi một nguồn thông tin quan trọng để xử lý chuyển động.

Ngoài ra, nhiều người mô tả cảm giác ngồi trên xe điện giống như đang “trôi” hoặc “lướt” trên mặt đường, tương tự cảm giác đi thuyền trên mặt nước. Giáo sư Golding cho biết những chuyển động nhẹ, chậm và lắc lư với tần số thấp như vậy là một trong những nguyên nhân phổ biến gây say sóng và say tàu xe.

Làm gì để hạn chế say xe?

Hiện chưa có biện pháp nào có thể ngăn ngừa hoàn toàn tình trạng say xe. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng một số cách thức đơn giản có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ này.

Ngồi ở ghế phụ phía trước là lựa chọn được khuyến nghị bởi hành khách có thể quan sát rõ con đường phía trước và dự đoán được chuyển động của xe. Nếu có thể, việc tự lái xe cũng giúp giảm nguy cơ say xe.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo hành khách không nên đọc sách, lướt điện thoại hoặc sử dụng máy tính bảng khi xe đang di chuyển, bởi việc nhìn vào một vật đứng yên trong khi cơ thể cảm nhận được chuyển động sẽ làm gia tăng sự xung đột tín hiệu trong não bộ.

Một số nghiên cứu cho thấy gừng có thể giúp giảm cảm giác buồn nôn, trong khi việc mở cửa sổ để đón không khí trong lành hoặc dừng nghỉ giữa chặng để đi lại nhẹ nhàng cũng có thể cải thiện triệu chứng.

Ngoài ra, bấm huyệt tại vị trí P6 ở mặt trong cổ tay được xem là một biện pháp đơn giản, không xâm lấn và có thể mang lại hiệu quả với một số người bị say xe.