Dự kiến thi tổ hợp 6 môn tuyển sinh lớp 10, lãnh đạo Sở GD&ĐT Sơn La nói gì?

Trong khi nhiều địa phương chốt 3 môn tuyển sinh vào lớp 10 năm tới là Văn, Toán, ngoại ngữ thì kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026-2027 của Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La dự kiến, ngoài Toán, Ngữ văn, thí sinh thực hiện bài thi tổ hợp tổng hợp kiến thức các phân môn gồm: Địa lý, Lịch sử, Vật lý, Hóa học, Sinh học, tiếng Anh. Đề thi sẽ bao gồm 60 câu hỏi, thực hiện trong thời gian 90 phút.

Sở GD&ĐT Sơn La cho biết, đơn vị có ma trận đặc tả đề thi và đề minh họa kèm theo để học sinh, giáo viên các nhà trường nghiên cứu, ôn tập chuẩn bị cho kỳ thi.

Đề thi môn tổ hợp được Sở GD&ĐT gửi cho các trường để tham khảo, làm quen, thi thử, tương đương với một bài kiểm tra học kỳ ở mức trung bình.

Học sinh Trường THPT Chuyên Sơn La.

Câu hỏi của các môn Lịch sử - Địa lý, Khoa học tự nhiên, Tiếng Anh chủ yếu trong chương trình lớp 9. Mức độ đánh giá nhận thức của đề thi chủ yếu ở mức nhận biết (mức độ thấp nhất trong thang đánh giá mức độ nhận thức của học sinh) và thông hiểu (70% là mức nhận biết, 20% là thông hiểu; 10% là vận dụng).

Sở “cam kết” đề thi không khiến học sinh phải học thêm kiến thức ngoài chương trình hay phải ôn luyện để giải quyết câu hỏi vận dụng và vận dụng cao.

Thi 3 môn có tình trạng học lệch, học tủ

Ông Nguyễn Văn Chiến, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La nói rằng, những năm vừa qua chất lượng giáo dục địa phương có chuyển biến tích cực, thể hiện qua tỉ lệ đỗ tốt nghiệp THPT tăng dần (từ 72,4% vào năm 2019 lên 99,6% vào năm 2025), số lượng thi học sinh giỏi quốc gia tăng.

Tuy nhiên, qua đánh giá thực tế, ngành nhận thấy vẫn còn những bất cập, trong đó có việc học sinh lớp 1 học đến lớp 12 mới trải qua một kỳ thi được đánh giá chính xác, công bằng, khách quan, đó là kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Từ năm 2006 đến nay, Bộ GD&ĐT đã bỏ kỳ thi tốt nghiệp THCS, do đó chỉ còn lại kỳ thi tốt nghiệp THPT. Trong quá trình 12 năm học tập ở các nhà trường, các thầy cô vừa dạy vừa ra đề kiểm tra, vừa tự chấm và đánh giá kết quả học tập của học sinh. Điều này dẫn tới tình trạng đánh giá kết quả học tập của học sinh chưa được công bằng, khách quan, chính xác.

Cùng với bệnh thành tích về điểm số, tình trạng này ở một số trường càng thể hiện rõ rệt, kết quả đánh giá ảo. Có tình trạng khi xét điểm học bạ để tuyển vào học thì nhiều trường vùng cao, vùng khó khăn có kết quả cao hơn hẳn những trường ở vùng thuận lợi.

Tại Sơn La, trước năm học 2020 - 2021, các trường THPT chủ yếu xét tuyển bằng điểm số ghi trong học bạ. Nhiều học sinh vào lớp 10 nhưng mặt bằng kiến thức còn thấp. Từ năm học 2021 - 2022, tỉnh Sơn La đã quyết định tuyển sinh vào lớp 10 THPT bằng phương thức thi tuyển với 3 môn: Văn, Toán, Anh theo đề chung của Sở GD&ĐT đối với tất cả các trường THPT trên địa bàn.

Cũng theo lãnh đạo Sở GD&ĐT Sơn La, việc cố định 3 môn thi thi tuyển lớp 10 dẫn tới tình trạng nhà trường, giáo viên, học sinh tập trung dạy học các môn học thi tuyển, các môn học còn lại bị xem nhẹ, có thiên hướng dạy và học lệch, học tủ. Học sinh không được phát huy năng lực, nhiều em bị thiệt thòi khi phải tham gia thi tuyển sinh với những môn thi không thuộc thế mạnh của mình.

Năm học tới, Sở dự kiến tổ chức bài thi tổ hợp 6 môn là do bài thi tổ hợp giúp cho kỳ thi có tính ổn định về môn thi, không phải thay đổi môn thi hàng năm. Các em yên tâm học đều các môn và chuẩn bị từ sớm và không có tâm lý chờ đợi môn thi.

Lãnh đạo Sở này cũng nói thêm, bài thi tổ hợp sẽ đánh giá kiến thức ở nhiều lĩnh vực, hạn chế việc học sinh phải “đánh cược” vào một môn thi, góp phần phản ánh đầy đủ năng lực học sinh. Đây là hướng đi phù hợp với đổi mới kiểm tra, đánh giá trong giáo dục phổ thông hiện nay.

Điều này giúp cho học sinh không phải dồn toàn bộ “rủi ro” để tập trung học thêm, ôn luyện vào một môn duy nhất. Đây là yếu tố rất quan trọng trong bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học, đồng thời việc môn Tiếng Anh chiếm tỉ lệ cao nhất (30/80 câu) trong bài thi tổ hợp còn góp phần thực hiện có hiệu quả mục tiêu đưa Tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Mặt khác, kết quả bài thi tổ hợp cung cấp đầy đủ dữ liệu đầu vào một cách khách quan cho các trường THPT trong việc tư vấn học sinh lựa chọn tổ hợp môn học tự chọn; phân lớp, bố trí giáo viên hợp lý; hạn chế tình trạng chọn sai năng lực, phải điều chỉnh các môn học tự chọn giữa chừng.

Lãnh đạo Sở GD&ĐT tỉnh Sơn La cũng lí giải, việc điều chỉnh bài thi trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 không ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển vào học THPT của học sinh so với các năm trước. Bởi vì, cơ hội trúng tuyển được quyết định bởi chỉ tiêu tuyển sinh và nguyên tắc xét tuyển lấy từ cao xuống thấp, không phụ thuộc vào việc lựa chọn môn thi. Dù thi theo bài thi tổ hợp hay không, học sinh đều được xếp hạng trên cùng một mặt bằng điểm và cơ hội trúng tuyển của mỗi học sinh là bình đẳng như nhau, phụ thuộc vào vị trí xếp hạng tương đối, không phụ thuộc vào hình thức hay nội dung môn thi.

“Việc thi tuyển vào lớp 10 nói chung và bài thi tổ hợp nói riêng không làm tăng áp lực cho học sinh”, lãnh đạo sở GD&ĐT Sơn La nói.

Hà Linh