Đưa cây vụ đông thành vụ sản xuất chính

Sau khi thu hoạch xong vụ mùa, người dân khẩn trương làm đất, xuống giống cây vụ đông. Tại các xã vùng lòng chảo, nơi có lợi thế về địa hình tương đối bằng phẳng, nguồn nước tưới và điều kiện giao thông thuận lợi, cây vụ đông đang trở thành hướng sản xuất được nhiều hộ nông dân quan tâm. Tùy điều kiện đất đai, khả năng đầu tư và nhu cầu thị trường, người dân lựa chọn các loại rau phù hợp thời vụ, thời gian sinh trưởng và khả năng tiêu thụ.

Chị Lò Thị Nương, bản Bó, xã Thanh Nưa gieo trồng gần 2.000m2 rau.

Sau khi thu hoạch hơn 1.000ha lúa vụ mùa, nông dân xã Thanh Nưa khẩn trương xuống đồng làm đất, trồng cây vụ đông. Các loại cây trồng chủ yếu như rau màu, cà chua, bắp cải, dưa chuột... Vụ đông năm nay, gia đình chị Lò Thị Nương, bản Bó, xã Thanh Nưa trồng gần 2.000m2 các loại cây trồng vụ đông, chủ yếu rau, cà chua. Chị Nương chia sẻ, gia đình xác định vụ đông cũng là vụ chính nên tranh thủ xuống giống ngay sau khi thu hoạch lúa mùa để tận dụng đất, bảo đảm thời vụ. Các loại rau màu dễ trồng, nhanh cho thu hoạch, vừa phục vụ nhu cầu gia đình, vừa bán ra thị trường tăng thu nhập.

Nhờ chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, diện tích rau màu vụ đông của xã Thanh Nưa tăng từ 65ha năm 2020 lên hơn 400ha hiện nay. Để đảm bảo đầu ra ổn định, người dân gieo trồng theo khuyến cáo của địa phương, không trồng tập trung 1 loại cây; đồng thời, từng bước áp dụng tiến bộ kỹ thuật, kết nối tiêu thụ, nâng cao giá trị sản xuất.

Theo ông Chu Văn Bách, Chủ tịch UBND xã Thanh Nưa, cây vụ đông mang lại nguồn thu nhập đáng kể, góp phần nâng cao đời sống người dân. Để phát huy hiệu quả sản xuất, xã khuyến khích nông dân mở rộng diện tích phù hợp, lựa chọn cây trồng có giá trị kinh tế, áp dụng tiến bộ kỹ thuật và từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường, nâng cao giá trị nông sản.

Người dân xã Sam Mứn chăm sóc rau vụ đông.

Không riêng xã Thanh Nưa, những năm gần đây, cây vụ đông dần khẳng định vai trò trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp ở các địa phương. Theo kế hoạch sản xuất vụ đông năm 2026, toàn tỉnh dự kiến gieo trồng 2.795,3ha cây trồng các loại, tăng 15,77% so với kết quả thực hiện năm 2025. Tổng sản lượng dự kiến đạt 33.899,84 tấn, tăng 13,14%; giá trị sản xuất ước đạt 169,56 tỷ đồng, tăng 16,35%. Những chỉ tiêu này cho thấy vụ đông được xác định là hướng phát triển nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp và cải thiện thu nhập cho người dân.

Trong cơ cấu cây trồng vụ đông, rau các loại tiếp tục giữ vai trò chủ lực với diện tích dự kiến 1.207ha, chiếm hơn 43% tổng diện tích. Năng suất bình quân dự kiến đạt 199 tạ/ha, sản lượng khoảng 24.000 tấn, giá trị sản xuất ước đạt 120 tỷ đồng. Cây ngô chiếm 910ha, sản lượng 2.957 tấn, giá trị sản xuất khoảng 14 tỷ đồng; 220ha khoai lang, sản lượng 2.860 tấn, giá trị 9,72 tỷ đồng; 115ha lạc, sản lượng 155 tấn, giá trị hơn 2,29 tỷ đồng... Việc đa dạng hóa cây trồng giúp địa phương hạn chế phụ thuộc vào một số loại nông sản, tạo thêm lựa chọn cho người dân theo điều kiện đất đai, nguồn nước và khả năng tổ chức sản xuất.

Người dân phường Mường Thanh làm cỏ cho cây ngô vụ đông.

Hiện nay người dân tích cực gieo trồng, chăm sóc các loại cây trồng. Cùng với mở rộng diện tích cây vụ đông, tỉnh chú trọng việc liên kết, tiêu thụ sản phẩm, tránh tình trạng giá cả biến động, đầu ra không ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư.

Một hướng đi cụ thể là phát triển vùng nguyên liệu gắn với doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ. Vụ đông năm 2026, tỉnh định hướng tổ chức sản xuất ngô ngọt, đậu tương Nhật và chanh leo tại 11 xã, phường gồm: Mường Thanh, Thanh Yên, Thanh Nưa, Núa Ngam, Sam Mứn, Chiềng Sinh, Quài Tở, Pú Nhung, Mường Mùn, Tuần Giáo và Xa Dung. Tổng diện tích đăng ký liên kết sản xuất, tiêu thụ với Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao đạt 310,85ha, sản lượng dự kiến khoảng 3.076 tấn. Trong đó, ngô ngọt chiếm 213ha, năng suất dự kiến 150 tạ/ha, tương đương sản lượng khoảng 3.199 tấn. Đậu tương Nhật 62ha, năng suất dự kiến 60 tạ/ha, sản lượng khoảng 372 tấn. Chanh leo được đăng ký trồng trên 35,4ha.

Việc liên kết mở ra cơ hội để người dân tham gia chuỗi sản xuất có định hướng đầu ra rõ ràng hơn, nhất là đối với các loại nông sản phục vụ chế biến. Khi diện tích, thời vụ và chủng loại cây trồng được thống nhất với doanh nghiệp, quá trình tổ chức sản xuất có điều kiện chủ động hơn, hạn chế nguy cơ sản xuất vượt nhu cầu hoặc thu hoạch tập trung gây áp lực lên thị trường. Đồng thời, doanh nghiệp có thể chủ động tiếp nhận nguyên liệu, người dân có cơ sở tính toán phương án đầu tư, chăm sóc và thu hoạch. Đây là hướng đi cần được chú trọng để giảm phụ thuộc vào thị trường nhỏ lẻ, nhất là trong thời điểm nguồn cung tăng cao.

Người dân xã Mường Pồn nhận phân bón chăm sóc cây trồng vụ đông. Ảnh: CTV

Để thúc đẩy sản xuất vụ đông, tỉnh Điện Biên đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực, tạo động lực khuyến khích nông dân mở rộng quy mô. Như Nghị quyết số 23/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về chính sách hỗ trợ thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững; Nghị quyết số 21/2026/NQ-HĐND quy định mức hỗ trợ thực hiện dự án phát triển sản xuất sử dụng nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 – 2030... Những chính sách này đã góp phần giúp người dân mạnh dạn đầu tư, ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển đổi cơ cấu cây trồng hợp lý và mở rộng sản xuất vụ đông theo hướng hàng hóa.

Đưa cây vụ đông trở thành vụ sản xuất chính đòi hỏi Điện Biên tiếp tục phát huy lợi thế từng vùng, gắn mở rộng diện tích với nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Trong đó, liên kết với doanh nghiệp, ổn định đầu ra và tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường là yếu tố then chốt. Khi người dân chủ động thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn ứng dụng kỹ thuật và tham gia chuỗi liên kết, vụ đông sẽ góp phần nâng cao giá trị nông sản, tăng thu nhập và thúc đẩy nông nghiệp địa phương phát triển bền vững.