Đưa hạ tầng AI về nông thôn: Mũi tên trúng hai đích

Trung tâm dữ liệu của Huawei tại Khu mới Quý An, tỉnh Quý Châu, Tây Nam Trung Quốc. Ảnh: AFP

Tại tỉnh Quý Châu nằm ở miền núi tây nam Trung Quốc, một quần thể kiến trúc mang phong cách châu Âu với tháp đồng hồ và cầu đa nhịp vòm phát ra những tiếng rì rào liên tục. Ít ai ngờ đây lại là trung tâm dữ liệu lớn nhất của tập đoàn công nghệ Huawei.

Hàng loạt cơ sở tương tự đang được xây dựng tại các khu vực nông thôn Trung Quốc nhằm phục vụ cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là một phần trong chiến lược mang tên "Dữ liệu phía Đông, Tính toán phía Tây" được Chính phủ Trung Quốc định hình từ năm 2021. Chiến lược này đặt mục tiêu dịch chuyển phần lớn hạ tầng kỹ thuật số phục vụ cho sự phát triển AI từ vùng duyên hải phía đông sang khu vực phía tây thưa dân hơn.

Việc lựa chọn các địa phương như Quý Châu làm nơi xây dựng trung tâm dữ liệu đến từ nhiều yếu tố: khí hậu mát mẻ, năng lượng tái tạo dồi dào và quỹ đất rộng lớn. Xử lý AI là quá trình tiêu tốn cực kỳ nhiều năng lượng, trong khi Chính phủ Trung Quốc yêu cầu các trung tâm dữ liệu phải sử dụng 80% năng lượng từ những nguồn tái tạo vào cuối thập kỷ này.

Bà Simeng Deng, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy, nhận định rằng những khu vực như Quý Châu và Nội Mông – nơi đã phát triển mạnh mẽ năng lượng Mặt Trời và năng lượng gió – là điểm đến lý tưởng cho các đơn vị vận hành muốn đáp ứng yêu cầu trên.

Bên cạnh đó, các hệ thống máy chủ tiêu thụ nhiều điện năng còn có thể giải quyết bài toán dư thừa năng lượng tái tạo. Bà Simeng Deng cho biết các trung tâm dữ liệu có thể đóng vai trò là động lực tiêu thụ lượng điện năng tái tạo dư thừa.

Ngoài ra, việc phát triển các vùng nông thôn từng bị bỏ quên cũng là một lợi ích tiềm năng khác. Chuyên gia Andrew Stokols từ Đại học Quản lý Singapore cho biết các trung tâm dữ liệu được kỳ vọng sẽ làm động lực cho sự phát triển kỹ thuật số rộng lớn hơn, từ đó thu hút các ngành công nghiệp phụ trợ.

Các dự án này đã làm thay đổi diện mạo của nhiều địa phương, tiêu biểu như Khu mới Quý An – nơi đặt trung tâm dữ liệu của Huawei cùng nhiều cơ sở khác. Ông Shu Peihua, một tiểu thương địa phương, chia sẻ rằng nơi đây từng là vùng núi hoang sơ, nhưng từ khi khu vực này phát triển, giao thông đã trở nên thuận tiện hơn, hoạt động thương mại khởi sắc và nhiều cơ hội kinh doanh mới đã xuất hiện.

Một người dân địa phương cho biết hai trường đại học đã được thành lập kể từ khi các cơ sở này đi vào hoạt động, trong khi tuyến đường chính đã được nâng cấp nhờ có những trung tâm dữ liệu, qua đó tạo đòn bẩy thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế trong khu vực. Hiện nhiều người dân trong làng đều đã tìm được việc làm ngay tại quê nhà, không còn phải tha hương làm ăn xa như trước.

Nhu cầu về năng lực xử lý dữ liệu trong cuộc đua giành thế thượng phong về công nghệ giữa các quốc gia đồng nghĩa với việc xu hướng này sẽ tiếp diễn. Trung Quốc dự kiến sẽ tăng gấp đôi năng lực của các trung tâm dữ liệu trong 5 năm tới, trong bối cảnh cuộc đua công nghệ với Mỹ ngày càng gay gắt và các quốc gia trên thế giới đều nỗ lực tránh nguy cơ thiếu hụt năng lực tính toán làm cản trở sự phát triển của AI.

Trong bối cảnh đó, chiến lược đưa trung tâm dữ liệu về nông thôn trở thành "mũi tên trúng hai đích", vừa hiện thực hóa tham vọng công nghệ của quốc gia, vừa tạo động lực bứt phá cho các vùng quê nghèo.