Đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống: Phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 10%

Trong đó, thực hiện tốt ba đột phá chiến lược mà Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã xác định có ý nghĩa như “đòn bẩy” nền tảng, trực tiếp quyết định năng lực hấp thụ vốn, hiệu quả phân bổ nguồn lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Ba đột phá chiến lược - đòn bẩy quyết định sự tăng trưởng

Báo cáo tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, thực hiện ba đột phá chiến lược là đòn bẩy quyết định đến sự tăng trưởng và phát triển đất nước. Việc thực hiện ba đột phá chiến lược là cơ sở quan trọng để đạt được những mục tiêu Đại hội đề ra. Điều đó thể hiện ở một số phương diện sau:

Thứ nhất, ba đột phá chiến lược tạo nền tảng, tạo động lực tăng trưởng mới. Ba đột phá chiến lược (gồm: hoàn thiện thể chế; phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao; phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ) là hệ thống giải pháp mang tính nền tảng, có tính dẫn dắt và tạo ra sự chuyển biến căn bản trong mô hình phát triển. Thực tiễn cho thấy, tốc độ tăng trưởng cao chỉ có thể bền vững khi được bảo đảm bởi thể chế minh bạch, nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng và hạ tầng hiện đại, giúp giảm chi phí, mở rộng không gian phát triển. Vì vậy, nếu không tạo đột phá thực chất ở cả ba trụ cột này thì mục tiêu tăng trưởng trên 10% dễ rơi vào trạng thái thiếu bền vững, phụ thuộc vào khai thác nguồn lực ngắn hạn, hoặc tăng trưởng theo chiều rộng.

Thứ hai, đột phá về thể chế là “điểm khởi đầu” của tăng trưởng nhanh và bền vững. Thể chế là nhân tố quyết định chất lượng môi trường đầu tư, mức độ thông thoáng của thị trường và hiệu quả vận hành của nền kinh tế. Muốn đạt tăng trưởng cao, trước hết cần tập trung tháo gỡ các rào cản về thủ tục hành chính, cơ chế phân cấp, phân quyền, các quy định chồng chéo gây cản trở doanh nghiệp và người dân.

Đột phá thể chế phải hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, giảm chi phí tuân thủ, bảo đảm quyền tự do kinh doanh theo pháp luật và bảo vệ quyền tài sản hợp pháp. Ngoài ra, cần đổi mới mạnh mẽ cơ chế điều hành vĩ mô theo hướng chủ động, linh hoạt, có khả năng ứng phó hiệu quả với biến động bên ngoài. Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực dự báo, điều phối chính sách tài khóa, tiền tệ, đầu tư công, thương mại và thị trường lao động. Đặc biệt, phải hình thành hệ thống thể chế đủ sức thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp văn hóa và các ngành công nghệ cao.

Thứ ba, đột phá về nguồn nhân lực là điều kiện then chốt để nâng cao năng suất lao động. Tăng trưởng kinh tế trên 10% trong giai đoạn 2026 - 2030 không thể dựa chủ yếu vào tăng vốn đầu tư hay khai thác tài nguyên mà phải dựa vào tăng năng suất, chất lượng lao động và trình độ khoa học công nghệ. Do đó, phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, có ý nghĩa quyết định đối với nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Giải pháp trọng tâm là đổi mới căn bản giáo dục và đào tạo theo hướng gắn chặt với nhu cầu của thị trường lao động và yêu cầu phát triển của từng ngành, từng vùng. Cần ưu tiên đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, công nghiệp bán dẫn, năng lượng mới, logistics, tài chính, ngân hàng, quản trị doanh nghiệp hiện đại. Song song với đó là phát triển đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước có tư duy đổi mới, năng lực thực thi chính sách và tinh thần phục vụ Nhân dân, coi đây là điều kiện quan trọng để đưa nghị quyết vào cuộc sống.

Thứ tư, đột phá về kết cấu hạ tầng góp phần mở rộng không gian phát triển và giảm chi phí nền kinh tế. Kết cấu hạ tầng đồng bộ là điều kiện vật chất để phát triển nhanh, tạo sự liên kết vùng, thúc đẩy đô thị hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh. Muốn đạt tăng trưởng trên 10%, cần tập trung phát triển hệ thống hạ tầng chiến lược, nhất là giao thông, logistics, năng lượng, hạ tầng số, hạ tầng đô thị và hạ tầng khu công nghiệp. Giải pháp quan trọng là ưu tiên đầu tư các công trình có tính lan tỏa lớn, tạo động lực cho các vùng động lực tăng trưởng và hành lang kinh tế trọng điểm. Đồng thời, phải đẩy mạnh hợp tác công - tư, huy động nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng.

Cần khắc phục triệt để tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu kết nối, thiếu đồng bộ; nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công, bảo đảm tiến độ, chất lượng và chống thất thoát, lãng phí. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số là xu thế tất yếu, hạ tầng số phải được coi là “hạ tầng của hạ tầng”, có vai trò quyết định đối với phát triển kinh tế số, xã hội số và quản trị quốc gia hiện đại.

Triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm

Để ba đột phá chiến lược thực sự trở thành động lực thúc đẩy kinh tế phát triển trên 10%, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm sau:

Một là, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng trong tổ chức thực hiện, bảo đảm nghị quyết được cụ thể hóa thành chương trình hành động, kế hoạch theo nhiệm vụ, có lộ trình, sản phẩm đầu ra và cơ chế giám sát rõ ràng. Cần khắc phục tình trạng “quán triệt nhiều, hành động ít”, đưa tiêu chí thực hiện nghị quyết thành nội dung đánh giá năng lực, trách nhiệm người đứng đầu.

Quang cảnh phiên bế mạc Đại hội XIV của Đảng. (Ảnh: Vân Anh)

Hai là, đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ. Phải coi cải cách thể chế là khâu mở đường, là điều kiện để huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy khu vực tư nhân phát triển mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.

Ba là, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ, coi đây là động lực trực tiếp nâng cao năng suất lao động. Cần phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, phát triển thị trường lao động hiện đại, linh hoạt, tạo điều kiện cho dịch chuyển lao động chất lượng cao.

Bốn là, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào các ngành thâm dụng lao động và tài nguyên. Cần ưu tiên phát triển các ngành có hàm lượng khoa học công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo, kinh tế số, nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ logistics, du lịch chất lượng cao.

Năm là, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế. Tăng trưởng cao chỉ có ý nghĩa khi đi kèm ổn định và bền vững, tránh đánh đổi môi trường, an sinh xã hội và chất lượng sống của Nhân dân.

Sáu là, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, củng cố đồng thuận xã hội, tăng cường truyền thông chính sách, tạo niềm tin và động lực trong Nhân dân. Nghị quyết chỉ đi vào cuộc sống khi trở thành ý chí và hành động của toàn xã hội, được cụ thể hóa trong từng ngành, từng địa phương, từng cơ quan, đơn vị.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng là mục tiêu lớn, thể hiện quyết tâm chính trị cao và khát vọng phát triển mạnh mẽ của đất nước trong giai đoạn mới. Để hiện thực hóa mục tiêu này, thực hiện tốt ba đột phá chiến lược là cơ sở quan trọng, vừa tạo nền tảng thể chế, vừa nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, vừa mở rộng không gian phát triển thông qua hạ tầng hiện đại. Khi ba đột phá chiến lược được triển khai đồng bộ, quyết liệt, có trọng tâm và hiệu quả, nền kinh tế sẽ có đủ điều kiện để tăng tốc, bứt phá và phát triển nhanh, bền vững, đưa Nghị quyết Đại hội XIV thực sự đi vào cuộc sống.

TS. Nguyễn Văn Đức, Học viện Chính trị khu vực I - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh