Đưa tranh Đông Hồ vào dòng chảy kinh tế sáng tạo

Theo các chuyên gia mỹ thuật, tranh Đông Hồ có nhiều ưu thế để ứng dụng trong thiết kế sản phẩm hiện đại. Đặc biệt, tạo hình của tranh Đông Hồ khá cô đọng, đường nét rõ ràng, hình khối đơn giản và màu sắc giàu tính biểu tượng. Chính những đặc điểm này giúp các hình tượng trong tranh dễ dàng chuyển thể sang nhiều chất liệu và hình thức thiết kế khác nhau.

Sản phẩm ứng dụng tranh Đông Hồ.

Hiện nay, nhiều cá nhân, doanh nghiệp và nhóm sáng tạo đã bắt đầu tìm kiếm những cách tiếp cận khác để đưa tranh Đông Hồ bước ra khỏi không gian làng nghề truyền thống. Tranh Đông Hồ đang xuất hiện ngày càng nhiều trong hoạt động trải nghiệm văn hóa tại các thành phố lớn và quán cà phê, hay các sự kiện trong trường học... Là người sáng lập dự án Màu Dân Tộc (MOC) với mong muốn tạo ra không gian trải nghiệm dành cho các bạn trẻ đam mê tìm hiểu văn hóa dân gian, Thạc sĩ Nguyễn Thị Hữu, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Việt Nam chia sẻ: "Không chỉ sáng tạo những bức tranh dân gian Đông Hồ theo phong cách mới, chúng tôi còn không ngừng nghiên cứu, ứng dụng hình ảnh tranh dân gian Việt Nam vào các sản phẩm hữu ích trong đời sống như: Túi vải, bình nước giữ nhiệt, cốc, đèn lồng, đồ trang trí nội thất... Đặc biệt, MOC thường xuyên tổ chức hoạt động trải nghiệm làm tranh theo chủ đề, tour thực tế về với làng nghề để các bạn trẻ không chỉ được chiêm ngưỡng, thưởng thức mà còn được hòa mình vào những giá trị văn hóa dân gian truyền thống".

Cùng với hoạt động trải nghiệm, tranh Đông Hồ còn trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Nhiều nhà thiết kế đã đưa hình tượng tranh Đông Hồ vào các sản phẩm tiêu dùng như áo phông, túi xách, sổ tay hay đồ lưu niệm...

Trong lĩnh vực ẩm thực, một số nghệ nhân trẻ đã thử nghiệm đưa hình ảnh tranh Đông Hồ lên bánh Trung thu. Những chiếc bánh được vẽ tay với hình tượng "Đám cưới chuột" hay "Hứng dừa" đã tạo nên những tác phẩm vừa mang giá trị thẩm mỹ vừa gợi nhắc ký ức văn hóa truyền thống. Tháng 3/2025, thương hiệu trà sữa Phê La tổ chức hoạt động trải nghiệm làm tranh Đông Hồ kết hợp ra mắt bộ sản phẩm lấy cảm hứng từ dòng tranh này.

Một trong những thử nghiệm đáng chú ý đến từ nhóm sinh viên Khoa Nội thất, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội với dự án "Đông Hồ mới". Thay vì chỉ tồn tại dưới dạng tranh treo tường truyền thống, các hình tượng trong tranh Đông Hồ được chuyển thể thành mô hình 3 chiều sử dụng công nghệ đồ họa và in 3D. Những hình tượng quen thuộc như chú lợn, con gà, cậu bé thổi sáo hay con trâu từ không gian tranh phẳng nay có thể đứng độc lập như những món đồ trang trí trong không gian sống hiện đại. Theo sinh viên Lưu Thủy Nguyên, đại diện nhóm "Đông Hồ mới", trong quá trình tìm hiểu, càng tiếp cận sâu với di sản, các thành viên trong nhóm càng nhận ra vẻ đẹp đặc biệt của dòng tranh này và chính điều đó thôi thúc nhóm tìm cách đưa tranh Đông Hồ ra khỏi khuôn khổ mặt phẳng truyền thống, trở thành những sản phẩm hiện diện trong không gian sống hiện đại...

Những thử nghiệm và hướng đi sáng tạo trên cho thấy tranh Đông Hồ có thể trở thành một "tài nguyên" dồi dào trong chiến lược phát triển kinh tế sáng tạo. Những ứng dụng lấy cảm hứng từ tranh Đông Hồ đã tạo nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Dòng tranh này đang viết tiếp hành trình mới - hành trình của một di sản dân gian bước vào nền kinh tế sáng tạo thế kỷ XXI.

Thuận Thảo