Đức đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất, 'phép màu kinh tế' lần thứ 3 chưa xuất hiện

Động lực của nền kinh tế Đức đang chuyển biến theo hướng tích cực và khả năng phục hồi của nền kinh tế này tốt hơn so với dự kiến. (Nguồn: Insider)

Tín hiệu tích cực không mang tính nhất thời

Theo số liệu do Cơ quan Thống kê Liên bang Đức, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này tăng 0,3% trong quý II/2026, cao hơn dự báo trước đó và nối tiếp kết quả tích cực trong hai quý đầu năm.

Triển vọng kinh tế Đức cũng đang được các viện nghiên cứu điều chỉnh theo hướng tích cực. Viện Nghiên cứu Kinh tế Ifo, Viện Kinh tế Thế giới Kiel (IfW) và Viện Nghiên cứu Kinh tế Leibniz đều đã nâng dự báo, với mức tăng trưởng GDP năm 2026 từ 1,3% trở lên.

Đáng chú ý, chỉ số môi trường kinh doanh Ifo - một trong những thước đo quan trọng phản ánh tâm lý của cộng đồng doanh nghiệp Đức - đã tăng lên mức cao nhất trong vòng một năm vào tháng 8/2026, cho thấy niềm tin của doanh nghiệp đang dần được cải thiện.

Theo ông Clemens Fuest, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế Ifo, những tín hiệu tích cực hiện nay không chỉ mang tính nhất thời.

“Đây không đơn thuần là một sự cải thiện thoáng qua. Nó có thể là dấu hiệu của một quá trình phục hồi”, ông Fuest nhận định.

Cùng quan điểm, ông Carsten Brzeski, Trưởng bộ phận Nghiên cứu vĩ mô toàn cầu của ING cho rằng, động lực của nền kinh tế Đức đang chuyển biến theo hướng tích cực và khả năng phục hồi của nền kinh tế này tốt hơn so với dự kiến.

Tuy nhiên, chuyên gia này cũng cảnh báo không nên quá lạc quan, bởi nhiều vấn đề mang tính nền tảng của kinh tế Đức vẫn chưa được giải quyết.

“Để thực sự biến điều này thành một câu chuyện phục hồi bền vững, chúng ta vẫn cần nhiều hơn thế”, ông Brzeski nhấn mạnh.

Tin vui đến từ đâu?

Những số liệu khả quan xuất hiện trong bối cảnh nền kinh tế Đức vẫn phải đối mặt với hàng loạt sức ép và những thông tin không mấy tích cực.

Volkswagen - một trong những biểu tượng của nền công nghiệp Đức - đang trải qua quá trình thu hẹp quy mô đầy khó khăn. Diễn biến này cũng phản ánh quá trình tái cơ cấu sâu rộng đang diễn ra trong nhiều ngành kinh tế của Đức, trong bối cảnh các doanh nghiệp phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gia tăng từ Trung Quốc cùng nhiều yếu tố bất lợi từ môi trường kinh tế toàn cầu.

Trong mùa Hè năm nay, mực nước xuống thấp kỷ lục trên các tuyến đường thủy quan trọng, trong đó có sông Rhine và sông Danube, đã gây gián đoạn đáng kể hoạt động vận tải, thương mại và sản xuất.

Trong khi đó, cuộc chiến tại Iran tiếp tục gây áp lực lên thị trường năng lượng, đẩy giá năng lượng tăng cao và tạo thêm thách thức đối với nền kinh tế lớn nhất châu Âu.

Tuy nhiên, một phần động lực tăng trưởng của kinh tế Đức đến từ khả năng các doanh nghiệp thích ứng với những thách thức mới và điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh trước những biến động của thị trường quốc tế.

Xuất khẩu và khu vực công nghiệp đang trở thành những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GDP của Đức. Đến tháng 7/2026, số lượng đơn đặt hàng mới tăng tháng thứ ba liên tiếp, qua đó đưa sản xuất công nghiệp ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm 2022.

Theo Hiệp hội Cơ khí Đức (VDMA), đơn đặt hàng từ nước ngoài trong tháng 7/2026 tăng 2% so với cùng kỳ năm trước.

Ông Carsten Brzeski, Trưởng bộ phận Nghiên cứu vĩ mô toàn cầu của ING cho hay, nhiều doanh nghiệp sản xuất của Đức, đặc biệt trong những ngành sử dụng nhiều năng lượng như hóa chất, đang hưởng lợi từ sự dịch chuyển trong chuỗi cung ứng và nhu cầu của thị trường quốc tế.

Một phần đơn hàng sản xuất đang được chuyển từ các nhà cung cấp tại châu Á sang châu Âu, trong đó có Đức. “Có một sự chuyển dịch nhất định các đơn hàng công nghiệp từ châu Á sang châu Âu và Đức”, ông Brzeski nhận định.

Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang Đức cũng chỉ ra xu hướng này trong báo cáo tháng 8/2026, cho rằng các đối thủ tại châu Á chịu tác động lớn hơn từ giá cả gia tăng và những gián đoạn trong nguồn cung.

Sau hàng loạt cú sốc đối với kinh tế toàn cầu trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Đức đã chủ động đa dạng hóa chuỗi cung ứng nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào một thị trường hoặc một tuyến vận chuyển nhất định.

Theo Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang Đức, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh hoạt động logistics, duy trì lượng hàng tồn kho lớn hơn và sử dụng nhiều tuyến vận chuyển khác nhau, qua đó nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Một tàu chở hàng rời điều hướng một kênh trên sông Rhine qua lòng sông lộ ra khi mực nước thấp ở Kaub, Đức. (Nguồn: Bloomberg)

Chính phủ Đức có đóng góp vào đà phục hồi?

Bên cạnh sự thích ứng của khu vực doanh nghiệp, các nhà phân tích cho rằng, chính sách của Chính phủ Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz cũng góp phần tạo thêm động lực cho nền kinh tế, dù chính phủ liên minh hiện nay đang đối mặt với mức độ ủng hộ thấp chưa từng có trong năm 2026.

Theo Chủ tịch Viện Ifo Clemens Fuest, tăng trưởng hiện nay một phần được thúc đẩy bởi nhu cầu của Chính phủ Đức và hoạt động chi tiêu công được tài trợ bằng nợ, đặc biệt là trong lĩnh vực quốc phòng.

“Nhu cầu của chính phủ và chi tiêu được tài trợ bằng nợ, đặc biệt là cho quốc phòng, đang tạo thêm động lực cho nền kinh tế”, ông Fuest nhận định.

Các kế hoạch kinh tế của Chính phủ Đức được xây dựng trên ba trụ cột chính, gồm chương trình đầu tư 500 tỷ EUR (khoảng 580 tỷ USD) cho cơ sở hạ tầng, tăng mạnh chi tiêu quốc phòng và thúc đẩy một loạt cải cách nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Chính phủ cũng triển khai các biện pháp nhằm giảm chi phí năng lượng, đồng thời đề xuất chương trình giảm thuế trị giá 10 tỷ EUR dành cho các hộ gia đình có thu nhập thấp. Những chính sách này được kỳ vọng hỗ trợ sức mua, kích thích nhu cầu trong nước và tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp phục hồi.

Theo ông Carsten Brzeski, tâm lý của cộng đồng doanh nghiệp đang được cải thiện, một phần nhờ những biện pháp kích thích kinh tế của chính phủ Đức. Tác động của các chính sách này đang dần lan tỏa sang hoạt động sản xuất và kinh doanh.

“Các doanh nghiệp đang trở nên lạc quan hơn và một phần đáng kể động lực này đến từ các biện pháp kích thích của chính phủ. Những tác động đó đang dần lan tỏa vào nền kinh tế”, ông Brzeski nhận định.

Những vấn đề cơ cấu vẫn chưa được giải quyết

Dù các số liệu gần đây cho thấy những tín hiệu tích cực, nhiều vấn đề mang tính cơ cấu đã “đeo bám” nền kinh tế Đức trong những năm qua vẫn chưa được giải quyết.

Đáng chú ý, đà tăng trưởng hiện nay chủ yếu đến từ xuất khẩu, trong khi nhu cầu trong nước chưa có dấu hiệu cải thiện rõ rệt. Theo Cơ quan Thống kê Liên bang Đức, chi tiêu tiêu dùng của cả khu vực công và tư nhân gần như không thay đổi, trong khi đầu tư tiếp tục giảm.

Ông Carsten Brzeski cho rằng, những kết quả tích cực hiện nay là đáng khích lệ, song chưa đủ cơ sở để khẳng định nền kinh tế Đức đã bước vào một chu kỳ phục hồi bền vững. Theo ông, các yếu tố từng làm suy giảm năng lực cạnh tranh của nền kinh tế lớn nhất châu Âu vẫn hiện hữu.

“Dù tất cả đều vui mừng khi nền kinh tế có thêm những thông tin tích cực, chúng ta cần thận trọng và không nên rơi vào cái bẫy cho rằng mọi vấn đề giờ đây đã được giải quyết”, ông Brzeski cảnh báo.

Những tổn thất về năng lực cạnh tranh quốc tế mà ngành công nghiệp ô tô Đức và một số ngành sản xuất khác phải đối mặt trong thời gian dài vẫn chưa thể khắc phục trong 'một sớm một chiều'. (Nguồn: EAF)

Trong số những thách thức lớn nhất là sức ép cạnh tranh ngày càng gia tăng từ Trung Quốc, đặc biệt đối với các ngành công nghiệp chủ lực của Đức. “Sự cạnh tranh từ Trung Quốc vẫn còn đó”, ông Brzeski nhấn mạnh.

Theo chuyên gia này, những tổn thất về năng lực cạnh tranh quốc tế mà ngành công nghiệp ô tô Đức và một số ngành sản xuất khác phải đối mặt trong thời gian dài vẫn chưa thể khắc phục trong “một sớm một chiều”. Đây là những vấn đề mang tính cơ cấu, đòi hỏi thời gian và những cải cách sâu rộng để có thể đảo ngược xu hướng.

Doanh nghiệp dần lấy lại niềm tin

Dù còn nhiều thách thức, tâm lý lạc quan đang dần trở lại trong cộng đồng doanh nghiệp Đức. Các chỉ số trong quý III/2026 cho thấy, giới lãnh đạo doanh nghiệp có niềm tin đáng kể hơn vào triển vọng kinh tế trong thời gian tới.

Tăng trưởng GDP của Đức được dự báo đạt khoảng 1,2% trong năm 2026, cao hơn một số nền kinh tế lớn khác tại châu Âu như Pháp, Anh và Hà Lan.

Sau những tác động kéo dài của cuộc xung đột tại Ukraine, kinh tế Đức rơi vào giai đoạn trì trệ kéo dài và gặp nhiều khó khăn trong việc tìm lại động lực tăng trưởng kể từ năm 2022. Trong khi một số nền kinh tế châu Âu bắt đầu phục hồi, Đức vẫn loay hoay với những điểm nghẽn trong sản xuất công nghiệp, năng lực cạnh tranh và nhu cầu trong nước.

Trong bối cảnh đó, một số nhà phân tích cho rằng, những số liệu tích cực gần đây có thể phản ánh dấu hiệu nền kinh tế Đức đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất. Sau một thời gian dài suy giảm và trì trệ, việc các hoạt động kinh tế bắt đầu khởi sắc có thể tạo tiền đề cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Tuy nhiên, triển vọng phục hồi vẫn phụ thuộc đáng kể vào khả năng Đức giải quyết những vấn đề cơ cấu, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp và duy trì các động lực tăng trưởng trong trung và dài hạn.

Theo ông Carsten Brzeski, đà phục hồi hiện nay cần được nhìn nhận một cách thận trọng, bởi kinh tế Đức đang đi lên từ một nền tảng thấp sau nhiều năm trì trệ.

“Khó có khả năng tình hình có thể trở nên tồi tệ hơn nhiều. Chúng ta đang phục hồi từ mức thấp. Đây không phải một ‘phép màu kinh tế’ lần thứ ba - và chúng ta cần ghi nhớ điều đó”, ông Brzeski nhận định.

Chuyên gia này cho rằng, một phần tâm lý lạc quan hiện nay bắt nguồn từ việc các tập đoàn Đức đã bắt đầu nhìn nhận rõ hơn những điểm yếu của mình, đặc biệt là khoảng cách ngày càng lớn trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo và số hóa.

Sau một thời gian chậm thích ứng, nhiều doanh nghiệp đang buộc phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi.

Trong khi đó, Chủ tịch Viện Ifo Clemens Fuest đánh giá, những số liệu gần đây cho thấy “lõi công nghiệp” của Đức vẫn chưa bị phá vỡ. Theo ông, khoảng 3/4 số doanh nghiệp sản xuất của Đức vẫn đang mở rộng hoạt động, cho thấy nền tảng công nghiệp của nước này vẫn còn tương đối vững chắc.

Tuy nhiên, ông Fuest cảnh báo, đà phục hồi sẽ khó duy trì nếu Đức không tạo ra những thay đổi sâu rộng hơn về cơ cấu kinh tế.

Theo ông, ưu tiên cấp thiết hiện nay là tạo điều kiện để quá trình chuyển dịch cơ cấu diễn ra thuận lợi, đồng thời xác định và phát triển những lĩnh vực mới mà tại đó các doanh nghiệp Đức có thể xây dựng lợi thế cạnh tranh.

Như vậy, những tín hiệu khởi sắc của kinh tế Đức trong năm 2026 đang mang lại hy vọng về khả năng thoát khỏi giai đoạn trì trệ kéo dài. Dù vậy, để biến sự phục hồi bước đầu thành một chu kỳ tăng trưởng bền vững, “đầu tàu” châu Âu vẫn cần giải quyết những điểm nghẽn về năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo, số hóa và cơ cấu công nghiệp.