Đừng tiếc thức ăn thừa: 4 nhóm thực phẩm dễ gây ngộ độc nếu bảo quản sai

Trong nhiều gia đình, việc giữ lại thức ăn còn dư để dùng cho bữa sau là điều khá phổ biến. Cách làm này vừa giúp hạn chế lãng phí vừa giảm chi phí sinh hoạt. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn liệu thức ăn để qua đêm có còn an toàn hay không.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, điều quyết định không phải là thức ăn được để qua đêm, mà là thời gian để ngoài môi trường, điều kiện bảo quản và đặc điểm của từng loại thực phẩm.

Nếu được làm lạnh đúng cách ngay sau khi nấu và sử dụng trong thời gian phù hợp, nhiều món ăn vẫn có thể dùng lại an toàn. Ngược lại, một số nhóm thực phẩm rất dễ bị vi khuẩn xâm nhập hoặc nhanh chóng giảm chất lượng, dù chỉ sau vài giờ.

Vì sao thức ăn thừa dễ mất an toàn?

Ngay sau khi chế biến xong, thực phẩm bắt đầu tiếp xúc với không khí, dụng cụ ăn uống và môi trường bên ngoài. Đây là điều kiện để các vi sinh vật gây hại xâm nhập nếu món ăn không được bảo quản đúng quy trình.

Các tổ chức an toàn thực phẩm khuyến cáo thức ăn đã nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá hai giờ. Trong thời tiết nóng ẩm, khoảng thời gian an toàn còn ngắn hơn.

Khoảng nhiệt từ 5-60 độ C được xem là "vùng nguy hiểm", nơi vi khuẩn có thể sinh sôi rất nhanh. Những tác nhân như Salmonella, E. coli hay Staphylococcus aureus có thể gây đau bụng, tiêu chảy, nôn ói hoặc sốt.

Điều đáng lưu ý là dù hâm nóng lại có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn, một số độc tố do chúng tạo ra trước đó vẫn có thể tồn tại và gây hại cho cơ thể.

Rau lá xanh đã nấu chín

Các loại rau như rau muống, cải xanh, cải ngọt, cải thìa hay rau bina rất giàu vitamin và chất chống oxy hóa nhưng cũng khá "nhạy cảm" sau khi chế biến.

Khi để quá lâu, đặc biệt nếu không được làm lạnh kịp thời, lượng vitamin C và nhiều dưỡng chất trong rau sẽ suy giảm đáng kể. Đồng thời, màu sắc, hương vị và kết cấu của rau cũng thay đổi, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.

Nếu còn dư sau bữa ăn, nên để rau nguội bớt rồi bảo quản ngay trong tủ lạnh và sử dụng càng sớm càng tốt thay vì để nhiều ngày.

Gỏi, nộm và các món ăn nguội

Salad, gỏi gà, nộm rau củ hay các món trộn luôn được nhiều người lựa chọn trong những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm thực phẩm có nguy cơ mất an toàn cao.

Phần lớn nguyên liệu của các món này không được nấu chín hoàn toàn. Rau sống, nước sốt và các nguyên liệu tươi rất dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển nếu để ngoài nhiệt độ phòng quá lâu.

Các chuyên gia khuyến cáo nên ăn ngay sau khi chế biến và hạn chế bảo quản qua đêm, nhất là khi món ăn đã được trộn sẵn với nước sốt.

Hải sản đã chế biến

Tôm, cua, cá, mực, nghêu hay sò đều là những thực phẩm giàu protein nhưng cũng rất dễ hỏng nếu bảo quản không đúng.

Sau khi nấu chín, protein trong hải sản bắt đầu biến đổi nếu để ở nhiệt độ thường quá lâu. Món ăn có thể xuất hiện mùi lạ hoặc giảm chất lượng ngay cả khi bề ngoài chưa có dấu hiệu rõ ràng.

Nếu còn thừa, nên chia thành từng phần nhỏ, đựng trong hộp kín rồi cho vào tủ lạnh càng sớm càng tốt. Khi sử dụng lại, cần hâm nóng kỹ để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.

Đậu phụ và các chế phẩm từ đậu nành

Đậu phụ, tàu hũ non hay sữa đậu nành đều chứa hàm lượng nước lớn nên rất dễ bị vi khuẩn xâm nhập.

Nhiều người có thói quen mua đậu phụ để dùng trong vài bữa liên tiếp. Tuy nhiên, nếu thực phẩm có dấu hiệu nhớt, chua, đổi màu hoặc xuất hiện mùi bất thường thì nên bỏ ngay, không nên tiếc.

Các món ăn chế biến từ đậu nành cũng không nên bảo quản quá lâu vì nguy cơ mất an toàn sẽ tăng theo thời gian.

Bảo quản thức ăn thừa thế nào để an toàn?

Chia sẻ trên Sức khỏe & Đời sống, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, thức ăn thừa không gây hại nếu được bảo quản đúng cách. Điều quan trọng là hạn chế thời gian để thực phẩm ở nhiệt độ phòng, làm lạnh càng sớm càng tốt và không hâm đi hâm lại nhiều lần vì vừa làm giảm giá trị dinh dưỡng vừa tăng nguy cơ mất an toàn.

Để tận dụng thức ăn thừa hiệu quả, người nội trợ nên ghi nhớ một số nguyên tắc:

Cho thức ăn vào hộp sạch, đậy kín và bảo quản trong tủ lạnh trong vòng 1-2 giờ sau khi nấu.
Chỉ giữ lại những món ăn còn nguyên mùi vị, màu sắc và kết cấu bình thường; nếu có dấu hiệu ôi thiu cần bỏ ngay.
Hâm nóng kỹ toàn bộ món ăn trước khi sử dụng để đảm bảo nhiệt độ đủ tiêu diệt phần lớn vi khuẩn.
Nên dùng hết thức ăn trong vòng 24 giờ. Nếu bảo quản quá 48 giờ, nguy cơ giảm chất lượng và mất an toàn sẽ tăng lên đáng kể.

Tiết kiệm thực phẩm là một thói quen đáng khuyến khích, nhưng không nên đánh đổi bằng sức khỏe. Hiểu rõ đặc điểm của từng loại thực phẩm và áp dụng cách bảo quản khoa học sẽ giúp bạn vừa hạn chế lãng phí, vừa giảm nguy cơ ngộ độc cho cả gia đình.