'Đường sách' cũng cần chuyển động

Đường sách TPHCM được kỳ vọng sẽ thay đổi và tiếp tục phát triển. Ảnh: Đ.S

Điều đó đặt ra một câu hỏi: Đường sách cần thay đổi điều gì để giữ được người đọc?

Thực tế, sức sống của Đường sách vẫn rất rõ. Chỉ trong 6 tháng đầu năm đã có 256 hoạt động được tổ chức, tăng hơn 20% so với cùng kỳ. Những buổi ra mắt sách, giao lưu tác giả, workshop, hoạt động dành cho thiếu nhi... vẫn thu hút đông đảo công chúng. Không gian này cũng ngày càng trở thành một điểm đến văn hóa, du lịch của thành phố.

Tuy nhiên, chính báo cáo của Đường sách đã chỉ ra bài toán lớn nhất hiện nay là chuyển lượng khách tham quan thành người mua sách. Người ta vẫn đến, nhưng không phải ai cũng mua sách mang về.

Nếu nhìn rộng hơn, sẽ thấy đây không chỉ là câu chuyện của riêng Đường sách TPHCM. Ở nhiều nơi, người làm sách đang chủ động thay đổi cách tiếp cận độc giả. TPHCM tổ chức hội sách ngay trong các khu chung cư, xây dựng tủ sách cộng đồng, đưa hoạt động giao lưu tác giả đến gần khu dân cư. Bình Dương trao tặng tủ sách cho khu nhà ở xã hội và khu nhà trọ công nhân để hình thành những điểm đọc ngay trong cộng đồng. Công ty sách Đông A khởi động chuyến xe "Sách đến mọi nhà", mang sách đi qua nhiều địa phương thay vì chờ bạn đọc tìm đến.

Cuối tháng 7, đầu tháng 8 năm nay, Liên minh Phát triển xuất bản và văn hóa đọc Việt Nam (VRA) tổ chức đồng thời các hội sách tại Hà Nội và Nha Trang với hàng chục nghìn đầu sách, kết hợp nhiều chương trình ưu đãi, bán sách đồng giá và hoạt động trải nghiệm.

Có một điểm chung giữa những mô hình ấy: Sách không còn đứng yên.

Các đơn vị xuất bản đang chủ động đi tìm độc giả, đưa sách ra khỏi những không gian quen thuộc để hiện diện trong khu dân cư, trường học, trung tâm văn hóa hay các chuyến xe lưu động. Việc bán sách vì thế cũng gắn nhiều hơn với trải nghiệm và sự tương tác.

Đường sách TPHCM vốn là mô hình tiên phong của cả nước. Chính vì vậy, nơi đây càng cần giữ được vai trò dẫn dắt, thay vì bằng lòng với lợi thế đã có sau hơn mười năm hoạt động.

Đổi mới không đồng nghĩa với việc tổ chức thêm thật nhiều sự kiện. Điều quan trọng hơn là mỗi hoạt động phải kéo người đọc đến gần sách hơn.

Điều đó cũng đòi hỏi các đơn vị xuất bản tham gia Đường sách phải chủ động hơn. Những chương trình giới thiệu sách mới, ấn bản giới hạn, giao lưu với tác giả, ưu đãi chỉ áp dụng tại gian hàng hay các chương trình dành riêng cho gia đình và thiếu nhi đều có thể tạo thêm lý do để bạn đọc quay trở lại. Khi mua trực tiếp đem lại nhiều giá trị hơn việc chỉ nhấn một nút đặt hàng, Đường sách TPHCM mới phát huy được lợi thế mà môi trường trực tuyến không có.

Đường sách cũng không nên được nhìn như một điểm bán sách đơn lẻ. Đó là một mắt xích trong hệ sinh thái văn hóa đọc của thành phố, nơi có thể kết nối các nhà xuất bản, trường học, thư viện, câu lạc bộ đọc sách và những chương trình khuyến đọc đang diễn ra ở nhiều địa bàn. Khi các mô hình khuyến đọc ngày càng đa dạng, Đường sách càng cần trở thành nơi hội tụ của những dòng chảy ấy.

Những con số doanh thu hay lượng sách bán ra luôn là chỉ báo quan trọng. Nhưng giá trị lớn hơn của Đường sách vẫn nằm ở khả năng nuôi dưỡng thói quen đọc. Muốn làm được điều đó, không gian này cũng cần chuyển động cùng nhịp với sự thay đổi của ngành xuất bản.

Bởi khi những người làmsách đang chủ động đi tìm độc giả, một mô hình mang tên "Đường sách" cũng cần chủ động tạo thêm nhiều lý do để độc giả tìm đến, ở lại và mang theo một vài cuốn sách khi ra về. Tôi nghĩ, đó mới là thước đo bền vững nhất của một không gian văn hóa đọc.