(Emagazine) Gìn giữ và lan tỏa 'kho báu' văn hóa dân gian các dân tộc Xứ Lạng

Lạng Sơn nằm ở phía Đông Bắc của Tổ quốc, là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, nơi hội tụ và giao thoa văn hóa đặc sắc của các dân tộc, tạo nên một kho tàng văn học dân gian phong phú, đa dạng, đậm đà bản sắc dân tộc.

Hội thảo là dịp đánh giá thực trạng công tác nghiên cứu, sưu tầm và lưu giữ các giá trị văn học dân gian của đồng bào các dân tộc

Văn học dân gian Lạng Sơn nổi bật với sự phong phú và đa dạng về hình thức thể hiện, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và tư duy nghệ thuật của cộng đồng các dân tộc: Tày, Nùng, Kinh, Mông, Dao, Hoa, Cao Lan, Sán Chỉ … Các giá trị văn hóa dân gian các dân tộc Lạng Sơn là cội nguồn, là bệ đỡ tinh thần, định hình nên bản sắc độc đáo của mỗi dân tộc.

Các dân tộc Lạng Sơn có kho tàng văn học dân gian phong phú, đa dạng, đậm đà bản sắc dân tộc

Tuy nhiên, trước xu thế toàn cầu hóa kinh tế, văn hóa diễn ra ngày càng sâu rộng, sự tác động của nền kinh tế thị trường, kỹ thuật số và sự phát triển mạnh của phương tiện truyền thông hiện đại đã tạo ra sự khác biệt về thị hiếu và giá trị thẩm mỹ cộng đồng.

Trong bối cảnh đó, văn học dân gian các dân tộc Lạng Sơn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức như sự mai một về ngôn ngữ bản địa, nhiều di sản văn học dân gian truyền thống bị thu hẹp dần trong tâm thức sáng tạo và tiếp nhận của cộng đồng.

Do đó, việc bảo tồn, giữ gìn và phát triển văn học dân gian trong xã hội đương đại luôn là bài toán khó đối với công tác quản lý văn hóa và nghiên cứu.

Các giá trị văn hóa dân gian các dân tộc Lạng Sơn là cội nguồn, là bệ đỡ tinh thần, định hình nên bản sắc độc đáo của mỗi dân tộc

Từ năm 2023, Hội Văn học Nghệ thuật và Nhà báo Lạng Sơn đã triển khai thực hiện Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị văn học dân gian của các dân tộc thiểu số đến năm 2030”.

Năm 2026, Hội tập trung vào mảng di sản Hán Nôm, lời cổ, giải mã các văn bản chép tay, đi sâu nghiên cứu các loại hình hát dân ca truyền thống, các nghi lễ còn tồn tại trong cộng đồng các dân tộc xứ Lạng.

Thông qua hội thảo, các giá trị lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ và nghệ thuật của các tư liệu Hán Nôm, văn bản chép tay, làn điệu dân ca và nghi lễ truyền thống sẽ được nhận diện đầy đủ hơn. Từ đó góp phần đánh giá thực trạng công tác nghiên cứu, sưu tầm và lưu giữ các giá trị văn học dân gian của đồng bào các dân tộc; đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm đẩy mạnh công tác sưu tầm, số hóa, bảo tồn và truyền dạy các giá trị văn học dân gian trong cộng đồng.

Tiết mục văn nghệ đặc sắc tại hội thảo

Tại hội thảo, với 20 tham luận chất lượng, các đại biểu đã tập trung thảo luận sâu về: Giới thiệu văn bản Nôm Tày ghi chéo về hát chèo trong tang lễ của người Tày tỉnh Lạng Sơn; các giải pháp nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị văn học dân gian các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn; bảo tồn và phát huy giá trị văn học dân gian hát Sli sình làng của người Nùng Cháo ở Lạng Sơn; thơ ca dân gian cổ truyền vùng Văn Quan, giá trị, thực trạng và hướng bảo tồn, phát huy trong đời sống cộng đồng hiện nay...

Đây cũng là dịp để các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, nghệ nhân và những người am hiểu văn hóa dân tộc trao đổi về công tác bảo tồn di sản

Hội thảo cũng là dịp để các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, nghệ nhân và những người am hiểu văn hóa dân tộc trao đổi, chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn trong công tác bảo tồn di sản.

Đồng thời là hoạt động thiết thực nhằm cụ thể hóa Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị văn học dân gian của các dân tộc thiểu số đến năm 2030” của UBND tỉnh Lạng Sơn, góp phần nhận diện và gìn giữ trọn vẹn "kho báu" văn hóa dân gian các dân tộc xứ Lạng.

HOÀI NAM; thiết kế: MẠNH LÊ