Eo biển Hormuz: Tấn công tàu thuyền cao kỷ lục, mìn áp mạn tái xuất sau 7 năm

Tàu chở dầu MV Sounion treo cờ Hy Lạp bị tấn công trên Biển Đỏ ngày 21/8/2024. Ảnh minh họa: IRNA/TTXVN

Mỹ đang tăng cường triển khai các hệ thống phòng không, tàu chiến, binh sĩ, đạn dược và vật tư tiếp tế tới Trung Đông, trong bối cảnh thời điểm có thể bắt đầu một chiến dịch không kích mới nhằm vào Iran đang đến gần.

Theo báo cáo của Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), được chuyên trang quân sự TWZ dẫn lại, một xuồng nhỏ trên eo biển Hormuz đã tiếp cận một tàu chở dầu và gắn hai thiết bị nổ vào thân tàu, phía trên mớn nước, gây ra vụ nổ dẫn đến hỏa hoạn trong buồng máy.

Tờ Financial Times đưa tin rằng vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu Louise 1 thuộc sở hữu của một doanh nghiệp tại Dubai do người Iran thực hiện bằng mìn áp mạn.

Vụ việc xảy ra hôm 29/10 và là vụ tấn công đầu tiên thuộc loại này kể từ tháng 6/2019, khi một tàu Nhật Bản và một tàu Na Uy bị tấn công bằng loại mìn tương tự.

Theo TWZ, đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy mìn áp mạn đã được sử dụng thành công trong làn sóng tấn công hiện nay của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nhằm vào hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz sau Chiến dịch Epic Fury.

Tuy phía Iran chưa đưa ra phản ứng hay bình luận về vụ tấn công, nhưng vụ tấn công đã cho thấy những thách thức trong việc bảo đảm an toàn cho tàu thuyền tại vùng biển ven bờ có mật độ giao thông cao và điều kiện hoạt động phức tạp.

Hãng tin Reuters ngày 30/10 dẫn nhận định của Marisks, công ty quản lý rủi ro hàng hải có trụ sở tại Hy Lạp cho rằng: "Khả năng một phương tiện nhỏ tiếp cận tàu chở dầu đang di chuyển, triển khai thiết bị nổ rồi rút lui là mối lo ngại nghiêm trọng về an ninh, đặc biệt tại các tuyến hàng hải đông đúc trên eo biển Hormuz".

TWZ đã đưa tin rộng rãi về các vụ tấn công năm 2019, trong đó có việc công bố đoạn video cho thấy một xuồng cao tốc của Hải quân Iran hoặc IRGC quay trở lại để tháo một quả mìn áp mạn không phát nổ khỏi phần thân bị hư hại của tàu Kokuka Courageous thuộc sở hữu Nhật Bản.

Sáng sớm 30/10, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), Đô đốc Brad Cooper, tuyên bố tuyến đường thủy này đã được rà phá sạch thủy lôi. Tuy nhiên, ông không đề cập đến thông tin về việc sử dụng mìn áp mạn.

Trong bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X, Đo đốc Cooper tuyên bố: "Sau khi chúng tôi phá huỷ lực lượng hải quân Iran hồi đầu năm nay, chúng tôi cũng đã rà phá thành công thủy lôi Iran khỏi các tuyến hàng hải chính được quốc tế công nhận trên eo biển Hormuz. Hiện nay, lực lượng Mỹ vẫn duy trì cảnh giác cao độ và hiện diện tại khu vực nhằm bảo đảm tất cả các tuyến hàng hải chính trên eo biển Hormuz luôn thông suốt và không có thủy lôi".

Đô đốc Cooper cho biết thêm: "Tuần này, chúng tôi đã đạt được một cột mốc quan trọng khi hỗ trợ các đối tác vùng Vịnh xuất khẩu hơn 1,5 tỷ thùng dầu thô kể từ mùa hè".

Nhắc lại chuyến bay gần đây qua eo biển Hormuz, Đô đốc Cooper nói rằng ông đã nhìn thấy các phương tiện của Mỹ hoạt động trên không và trên biển, bao gồm một đội tàu không người lái hiện đại đang tuần tra, góp phần tạo nên một lớp phòng thủ. Đô đốc Cooper nhấn mạnh: "Nhưng có một điều tôi không nhìn thấy: Tôi hoàn toàn không thấy IRGC xuất hiện ở đó".

Bất chấp sự hiện diện quân sự mạnh mẽ của CENTCOM, tháng 10 đang trở thành giai đoạn đặc biệt nguy hiểm đối với hoạt động vận tải biển trong khu vực.

Tuần trước, BOE Report, một ấn phẩm chuyên ngành dầu khí dẫn lời ông Noam Raydan, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, cho biết: "Tháng 10 ghi nhận số vụ tấn công tàu thuyền cao nhất từ trước đến nay".

Ông Raydan, người phụ trách bản đồ tương tác về các sự cố hàng hải của viện, đã ghi nhận 28 vụ tấn công được xác nhận hoặc được báo cáo tại eo biển Hormuz và các vùng biển lân cận trong tháng 10, cùng tổng cộng 113 vụ kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu ngày 28/2.

Những cuộc tấn công này, kết hợp với các đợt tấn công liên tiếp của Houthi nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Saudi Arabia, đã gây sức ép rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn nhiên liệu hóa thạch từ khu vực.

Tính chung cả tháng 10/2026, giá dầu Brent tăng 13,6%, còn giá dầu WTI tăng 15,2%, ghi dấu tháng tăng thứ tư liên tiếp của giá "vàng đen".