EU kỳ vọng Hungary sớm dỡ bỏ phủ quyết gói vay cho Ukraine

Trụ sở Ủy ban châu Âu tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Phát biểu ngày 21/4, Đại diện cấp cao của EU về chính sách an ninh và đối ngoại Kaja Kallas cho biết khối kỳ vọng sẽ có quyết định tích cực về gói hỗ trợ tài chính trong thời gian rất gần. Bà nhấn mạnh Ukraine cần nguồn vốn này để duy trì năng lực tài chính, đồng thời đây cũng là tín hiệu cho thấy Nga không thể kéo dài cuộc chiến theo hướng có lợi cho mình.

Tranh cãi xoay quanh quyết định của Thủ tướng Hungary Viktor Orban, người đã nhiều lần chặn gói vay nhằm gây sức ép liên quan đến việc khôi phục dòng chảy dầu qua đường ống Druzhba. Ông Orban gần đây cho biết có những tín hiệu từ EU rằng nguồn cung dầu sẽ sớm được nối lại, qua đó mở ra khả năng Hungary rút lại quyền phủ quyết.

Các đại sứ EU có thể thông qua quyết định ngay trong tuần này nếu Budapest thay đổi lập trường. Theo ông Valdis Dombrovskis, Ủy viên châu Âu phụ trách kinh tế, ngay cả khi việc dỡ bỏ phủ quyết chưa diễn ra ngay lập tức, Ukraine vẫn có thể duy trì nguồn tài chính ổn định đến cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 nhờ các đóng góp tạm thời từ các đối tác phương Tây.

Kế hoạch của EU cho thấy trong năm 2026, khối dự kiến giải ngân khoảng 45 tỷ euro, trong đó 16,7 tỷ euro dành cho hỗ trợ tài chính và 28,3 tỷ euro cho hỗ trợ quân sự. Phần còn lại sẽ được phân bổ trong năm 2027, đáp ứng khoảng hai phần ba nhu cầu tài chính của Ukraine, trong khi phần còn lại do các đồng minh phương Tây đảm nhận. Tuy nhiên, các khoản giải ngân này đi kèm điều kiện cải cách, đặc biệt trong lĩnh vực chống tham nhũng.

Bế tắc giữa Hungary và Ukraine không chỉ ảnh hưởng đến gói vay mà còn làm đình trệ một gói trừng phạt mới của EU nhằm vào Nga. Gói này dự kiến bao gồm lệnh cấm toàn diện đối với các dịch vụ hàng hải phục vụ tàu chở dầu Nga, nhằm gia tăng chi phí và làm suy giảm nguồn thu của Điện Kremlin.

Dù vậy, một số quốc gia thành viên như Malta và Hy Lạp bày tỏ lo ngại về tác động tiêu cực đối với ngành vận tải biển của họ, đồng thời đề xuất chỉ triển khai biện pháp này khi có sự đồng thuận ở cấp G7.

Ông Dombrovskis cho rằng các biện pháp trừng phạt sẽ hiệu quả hơn nếu có sự phối hợp rộng rãi, nhưng nhấn mạnh EU không nên phụ thuộc hoàn toàn vào G7 để hành động. Quan điểm này được đưa ra trong bối cảnh chính sách của Mỹ đối với dầu Nga có dấu hiệu thiếu nhất quán.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây đã gia hạn miễn trừ trừng phạt đối với dầu Nga đến ngày 16/5, đảo ngược kỳ vọng trước đó của châu Âu về việc siết chặt áp lực lên Moskva. Động thái này được cho là nhằm kiểm soát biến động giá năng lượng sau căng thẳng tại eo biển Hormuz.

Theo dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), doanh thu từ dầu thô và các sản phẩm tinh chế của Nga đã tăng mạnh lên khoảng 19 tỷ USD trong tháng 3, so với 9,7 tỷ USD trong tháng trước đó. Nguồn thu gia tăng này giúp Nga giảm bớt áp lực từ tình trạng đình trệ kinh tế, vốn khiến nước này ghi nhận thâm hụt khoảng 60 tỷ USD trong quý I/2026.

Diễn biến sắp tới tại Budapest, nơi dự kiến có sự chuyển giao quyền lực vào đầu tháng 5, có thể đóng vai trò quyết định trong việc tháo gỡ bế tắc hiện nay. Giới chức EU cho rằng dù quá trình này có thể còn biến động, khả năng đạt được thỏa thuận cuối cùng vẫn đang ở mức cao.