Fed sẽ cắt giảm lãi suất bao nhiêu trong năm 2026?

Lãi suất trung lập là bao nhiêu?

Fed đã giữ nguyên lãi suất vào ngày 28/1 sau khi đã cắt giảm lãi suất 6 lần trong năm 2024 và 2025. Phát biểu tại buổi họp báo hôm 28/1, Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết, lãi suất không quá cao đến mức làm suy yếu nền kinh tế một cách đáng kể, nhưng ngoài ra, rất khó để nói thêm điều gì.

“Thật khó để nhìn vào dữ liệu sắp tới và nói rằng chính sách hiện tại đang thắt chặt đáng kể,” Powell nói và cho biết thêm: “Nó có thể ở mức trung lập tương đối, hoặc có thể hơi thắt chặt; điều đó tùy thuộc vào quan điểm của mỗi người. Và tất nhiên, không ai biết chính xác”.

Về lý thuyết, lãi suất trung lập là mức lãi suất không kìm hãm và cũng không kích thích tăng trưởng. Vấn đề là mức lãi suất này là bao nhiêu? Hiện các nhà kinh tế cũng đang tranh cãi là liệu lãi suất trung lập đã tăng so với mức trước đại dịch hay chưa?

Theo các nhà kinh tế, giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2020 là bất thường. Mặc dù lãi suất ở mức cực thấp, nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi khủng hoảng vẫn không thể phục hồi nhiều. Lạm phát hầu hết đều dưới mức mục tiêu 2% của Fed – giá cả bị kìm hãm một cách dai dẳng, cho thấy những điểm yếu về cấu trúc trong nền kinh tế.

Chủ tịch Fed Jerome Powell cho biết trong một bài phát biểu hồi năm 2019 rằng: “Thời kỳ hiện tại được đặc trưng bởi lãi suất trung lập thấp hơn nhiều, áp lực giảm phát và tăng trưởng chậm hơn”.

Tuy nhiên hiện lạm phát đang ở mức gần 3% và có thể dai dẳng hơn so với những năm gần đây, điều này có thể đẩy lãi suất lên để bù đắp cho giá cả tăng cao. Chuỗi cung ứng toàn cầu cũng đang được tái cấu trúc, dù là do những thay đổi hậu COVID hay do thuế quan, và tác động của nó đến giá cả vẫn chưa chắc chắn.

Một vấn đề nữa là liệu trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ làm giảm hay tăng lãi suất. Có lẽ nó sẽ làm cho nền kinh tế năng suất hơn nhiều, nhưng nó cũng có thể gây ra những gián đoạn lớn cho thị trường việc làm. “Vẫn còn nhiều điều phải học hỏi”, Phó Chủ tịch Fed Philip Jefferson nói trong một bài phát biểu năm ngoái. “Tôi khuyên nên khiêm tốn về những thách thức trong việc dự đoán tác động của AI đối với việc làm và lạm phát”.

Điều rõ ràng nhất chính là dự báo của Fed về lãi suất trung lập đã tăng lên trong những năm gần đây. Nếu như vào cuối năm 2019, dự báo trung bình của các quan chức Fed về lãi suất trung lập là 2,5%. Giờ đây, dự báo trung bình của họ đã tăng lên 3,0%.

Thế nhưng các quan chức Fed có nhiều dự báo khác nhau về mức trung lập - từ 2,6% đến 3,9%. Đó là một lý do khiến các quan chức Fed bất đồng về lộ trình lãi suất trong năm 2026. Bên cạnh đó, việc Fed duy trì lãi suất ở mức nào, còn phụ thuộc vào diễn biến việc làm và lạm phát tại Mỹ.

Phụ thuộc vào việc làm, lạm phát

Hiện Fed đang phải thực hiện nhiệm vụ kép: tối đa hóa việc làm và ổn định lạm phát ở mức 2% trong trung hạn. Khi nhu cầu quá cao và lạm phát gia tăng, Fed sẽ đặt lãi suất cao hơn mức trung lập để hạ nhiệt nền kinh tế, từ đó kéo giảm lạm phát. Ngược lại, nếu nền kinh tế đang suy yếu, Fed sẽ giảm lãi suất để thúc đẩy tăng trưởng, và qua đó là việc làm.

Tuy nhiên, không chỉ do cách tính lãi suất trung lập khác nhau, mà cách nhìn nhận về triển vọng lạm phát và việc làm của các nhà hoạch định chính sách của Fed cũng có nhiều điểm khác biệt, nên họ có quan điểm khác nhau về lãi suất.

Chẳng hạn như Chủ tịch Fed St. Louis Alberto Musalem cho biết hồi tháng trước rằng, ông ủng hộ việc giữ lãi suất ở mức 3,5% - 3,75% vì “mức này là trung lập” và do đó phù hợp với một nền kinh tế dường như đang đi đúng hướng.

“Với lạm phát cao hơn mục tiêu và rủi ro đối với triển vọng được cân bằng, tôi tin rằng việc hạ lãi suất xuống mức nới lỏng vào thời điểm này là không nên”, Musalem nói. Nhưng ông cũng nói thêm rằng ông sẽ ủng hộ việc cắt giảm lãi suất “nếu xuất hiện thêm dấu hiệu suy yếu của thị trường lao động”.

Ngược lại, Chủ tịch Fed Atlanta Raphael Bostic cho biết mới đây rằng, mức trung lập có lẽ chỉ còn cách một hoặc hai lần cắt giảm lãi suất. Nhưng ông cũng nói rằng ông không dự trù bất kỳ đợt cắt giảm lãi suất nào trong năm nay, vì sức mạnh hiện tại của nền kinh tế làm tăng nguy cơ lạm phát kéo dài. “Tôi nghĩ rằng nền kinh tế đang có đà phát triển mạnh mẽ đến mức chúng ta cần giữ lãi suất chính sách ở mức thắt chặt vừa phải”, Bostic nói.

Trong khi cũng có những nhà hoạch định chính sách tỏ ra lo ngại về sự suy yếu của thị trường lao động hơn là lạm phát, từ đó kêu gọi tiếp tục cắt giảm lãi suất.

Điển hình trong số này là Thống đốc Fed Stephen Miran khi ông cho biết trong một cuộc phỏng vấn trên Fox Business Network hôm 3/2 rằng, ông đang hướng tới việc cắt giảm lãi suất hơn một điểm phần trăm trong năm nay. Cho rằng, chính sách tiền tệ hiện tại là quá thắt chặt đối với nền kinh tế, ông cho biết, mặc dù lạm phát đang ở mức trên 2%, nhưng áp lực giá cả cơ bản lại ôn hòa hơn.

Tương tự Thống đốc Fed Christopher Waller cũng cho rằng, chính sách của Fed “vẫn đang hạn chế hoạt động kinh tế” và lãi suất “nên ở mức gần trung lập hơn”. Ông chỉ ra ước tính trung bình của các quan chức Fed về lãi suất trung lập là 3%, thấp hơn khá nhiều so với mức lãi suất hiện tại là 3,5% - 3,75%. “Tôi ủng hộ việc giảm lãi suất chính sách để củng cố thị trường lao động và ngăn ngừa sự suy thoái mà sẽ khó giải quyết hơn một khi nó đã bắt đầu”, Waller nói.

Mặc dù sự bất đồng trong nội bộ Fed được dự báo vẫn sẽ tiếp tục trong thời gian tới vì những lý do trên, song theo các nhà phân tích, với việc lãi suất đang tiến gần hơn tới mức trung lập sau 6 lần cắt giảm trong năm 2024 và 2025, Fed sẽ thận trọng hơn với các quyết định chính sách tiếp theo.

“Fed luôn hành động thận trọng hơn khi lãi suất gần với mức trung lập”, Michael Pearce - Nhà kinh tế trưởng về Mỹ tại Oxford Economics nói.

Cũng chính bởi vậy, cộng thêm việc lạm phát vẫn đang cao hơn nhiều so với mục tiêu 2%, Fed được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp chính sách diễn ra ngày 17-18/3 tới.

Hà Vy