Fed thận trọng với đợt tăng lãi suất tiếp theo

Lạm phát vẫn là mối lo lớn

Biên bản được Fed công bố ngày 7-10 cho thấy phần lớn các nhà hoạch định chính sách ủng hộ tiếp tục nâng lãi suất trước khi kết thúc năm 2026 nhằm kiểm soát lạm phát.

Trong cuộc họp tháng 9, Fed đã nhất trí tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, lên mức 3,75-4%, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ tháng 7-2023. Có tới 16 trong số 18 quan chức đưa ra dự báo rằng cần thêm ít nhất một đợt tăng lãi suất trong những tháng cuối năm.

Triển vọng Fed tiếp tục tăng lãi suất đang tác động đến tâm lý nhà đầu tư và diễn biến trên thị trường chứng khoán Mỹ. Ảnh: Reuters

Dù đồng thuận về quyết định tăng lãi suất, các quan chức Fed có những đánh giá khác nhau về mức độ cấp thiết của việc thắt chặt chính sách tiền tệ.

Một số coi đây là biện pháp phòng ngừa nguy cơ giá năng lượng tăng cao và những cú sốc nguồn cung tiếp tục đẩy lạm phát đi lên. Những người khác cho rằng nhu cầu trong nền kinh tế Mỹ vẫn quá mạnh, khiến việc tăng lãi suất trở nên cần thiết để kiểm soát giá cả.

Thực tế, lạm phát Mỹ đã duy trì trên mục tiêu 2% của Fed trong hơn 5 năm. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được Fed đặc biệt quan tâm, tăng 3,4% trong tháng 8 so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản ở mức 3%.

Dù thấp hơn dự báo, các số liệu này chưa đủ để xóa bỏ lo ngại về nguy cơ giá cả tiếp tục tăng cao.

Áp lực lạm phát còn chịu tác động từ cuộc xung đột liên quan đến Iran, khiến giá dầu duy trì ở mức cao, kéo theo chi phí vận tải và sản xuất gia tăng.

Các quan chức Fed lo ngại nếu tình trạng này kéo dài, doanh nghiệp sẽ tiếp tục chuyển chi phí sang người tiêu dùng, khiến việc kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn.

Trong khi đó, kinh tế Mỹ vẫn duy trì sức tăng trưởng tương đối vững chắc, một phần nhờ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Các tập đoàn công nghệ đang chi mạnh cho trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán, thúc đẩy hoạt động đầu tư bất chấp chi phí vay vốn tăng cao.

Tuy nhiên, nhu cầu lớn về năng lượng, thiết bị và nguồn vốn cũng có thể gây thêm sức ép lên giá cả. Đây là yếu tố khiến một số quan chức Fed lo ngại nền kinh tế chưa giảm tốc đủ để đưa lạm phát trở lại mục tiêu.

Mặc dù vậy, sự đồng thuận về yêu cầu kiểm soát lạm phát không đồng nghĩa Fed muốn liên tiếp tăng lãi suất. Chủ tịch Fed Kevin Warsh nhấn mạnh quyết tâm đưa lạm phát về mức 2%, nhưng không đưa ra cam kết về thời điểm điều chỉnh tiếp theo.

Những phát biểu gần đây từ các lãnh đạo khác cũng cho thấy ngân hàng trung ương Mỹ muốn có thêm thời gian đánh giá tình hình trước khi hành động.

Thị trường điều chỉnh kỳ vọng

Sau quyết định tăng lãi suất tháng 9, giới đầu tư từng dự báo Fed có thể tiếp tục hành động ngay tại cuộc họp ngày 27 và 28-10.

Tuy nhiên, những phát biểu thận trọng của Chủ tịch Fed New York John Williams và Phó Chủ tịch Fed Philip Jefferson, cùng các số liệu lạm phát và việc làm thấp hơn dự kiến, đã khiến kỳ vọng này thay đổi đáng kể.

Theo Bloomberg, xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 10 đã giảm từ khoảng 70% ngay sau cuộc họp tháng 9 xuống còn 20% vào ngày 7-10. Trong khi đó, theo Reuters, thị trường vẫn đánh giá khả năng tăng lãi suất vào tháng 12 ở mức khoảng 83%.

Diễn biến này cho thấy nhà đầu tư đang nghiêng về kịch bản Fed tạm dừng trong tháng 10 trước khi tiếp tục thắt chặt chính sách vào cuối năm.

Sự thay đổi kỳ vọng phản ánh những khó khăn trong điều hành tiền tệ Mỹ. Nếu tăng lãi suất quá nhanh, Fed có nguy cơ gây thêm sức ép lên doanh nghiệp và thị trường lao động.

Ngược lại, chậm hành động khi lạm phát vẫn cao có thể khiến giá cả tiếp tục tăng, buộc ngân hàng trung ương phải áp dụng những biện pháp mạnh hơn trong tương lai.

Thị trường trái phiếu Mỹ đang phản ánh rõ sức ép này khi lợi suất trái phiếu chính phủ tăng lên vùng cao nhất kể từ năm 2002. Nhà đầu tư đòi hỏi mức lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro lạm phát kéo dài, trong khi triển vọng kinh tế tương đối tích cực và nhu cầu huy động vốn lớn tiếp tục đẩy chi phí vay lên cao.

Đáng chú ý, thị trường chứng khoán Mỹ vẫn tăng mạnh nhờ triển vọng lợi nhuận và làn sóng đầu tư AI, cho thấy chính sách tiền tệ thắt chặt chưa làm giảm đáng kể sức tăng trưởng của nền kinh tế.

Những diễn biến tại Mỹ cũng tác động đến thị trường tài chính quốc tế. Trong phiên giao dịch ngày 7-10, đồng USD tiếp tục được hỗ trợ bởi triển vọng lãi suất duy trì ở mức cao, trong khi đồng euro giảm khoảng 0,5% xuống gần mức thấp nhất trong 17 tháng.

Sức ép đối với đồng tiền chung châu Âu còn đến từ những lo ngại về tình hình tài khóa Pháp, nơi lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm tăng lên gần 4,87%. Chi phí vay vốn gia tăng ở cả Mỹ và châu Âu đang tạo thêm thách thức đối với hoạt động huy động vốn và triển vọng tăng trưởng toàn cầu.

Trước mắt, báo cáo lạm phát Mỹ dự kiến công bố ngày 14-10 sẽ cung cấp thêm căn cứ để Fed đánh giá mức độ dai dẳng của áp lực giá cả.

Nếu lạm phát tiếp tục hạ nhiệt, khả năng Fed giữ nguyên lãi suất trong tháng 10 sẽ được củng cố. Ngược lại, những dấu hiệu giá cả tăng trở lại có thể khiến quan điểm ủng hộ tăng lãi suất sớm nhận được thêm sự đồng tình.

Với lạm phát chưa trở lại mục tiêu và kinh tế Mỹ vẫn duy trì đà tăng trưởng, Fed còn cơ sở để tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay. Tuy nhiên, giá năng lượng cao và những biến động trên thị trường tài chính khiến việc lựa chọn thời điểm hành động trở nên khó khăn hơn.

Giới đầu tư do vậy sẽ tiếp tục theo dõi sát các tín hiệu từ Fed, bởi ngay cả khi lãi suất chưa thay đổi, những điều chỉnh trong kỳ vọng chính sách cũng có thể tác động đáng kể đến thị trường tài chính toàn cầu.