Giá dầu thế giới tăng vọt, Brent áp sát mốc 100 USD giữa lúc căng thẳng Trung Đông leo thang

Trong phiên giao dịch cuối tuần ngày 4/9, giá dầu Brent đã tăng 7,6% trong cả tuần, chốt ở 96,28 USD/thùng, trong khi dầu WTI tăng gần 10%, lên 91,48 USD/thùng. Đây là mức tăng tuần mạnh nhất của dầu kể từ giữa tháng 7.

Đáng chú ý, diễn biến trong 24-48 giờ qua tiếp tục làm gia tăng sức ép lên thị trường. Ngày 5/9, lực lượng Mỹ và Iran tiếp tục giao tranh trên vùng biển gần Iran. Mỹ được cho là đã tấn công ba tàu chở dầu của Iran, trong khi lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo các tàu di chuyển qua những tuyến đường mà Tehran không cho phép. Diễn biến này lập tức làm thị trường gia tăng lo ngại về khả năng hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn.

Eo biển Hormuz hiện là tâm điểm của thị trường dầu mỏ. Đây là tuyến vận tải năng lượng có ý nghĩa đặc biệt đối với nguồn cung toàn cầu, vì vậy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy dòng chảy dầu qua khu vực này bị hạn chế đều có thể tạo ra một khoản “phí rủi ro địa chính trị” đáng kể trong giá dầu.

Những diễn biến từ đầu tháng 9 cho thấy nhà đầu tư đang định giá không chỉ nguy cơ thiếu nguồn cung thực tế, mà còn cả khả năng tình trạng gián đoạn kéo dài. Reuters cho biết dữ liệu tàu chở dầu cho thấy hoạt động vận chuyển qua Hormuz vẫn gặp trở ngại, bất chấp những tuyên bố rằng dòng chảy dầu đã phần nào được khôi phục.

Đà tăng của dầu vì thế không còn đơn thuần là phản ứng với một sự kiện quân sự riêng lẻ. Từ đầu tuần, Brent đã tăng mạnh lên 94,65 USD/thùng trong phiên 1/9, tăng 4,6%, trong khi WTI tăng 5,2% lên 90,22 USD/thùng. Sang ngày 3/9, Brent tiếp tục giao dịch quanh 95,52 USD/thùng và WTI ở 91,30 USD/thùng, đều có thời điểm lập mức cao nhất trong khoảng sáu tuần.

Một yếu tố khác đang củng cố đà tăng là tồn kho dầu của Mỹ giảm mạnh. Theo số liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), dự trữ dầu thô thương mại của Mỹ trong tuần kết thúc ngày 28/8 giảm 4,5 triệu thùng xuống 424,5 triệu thùng, cao hơn đáng kể so với mức giảm 1,1 triệu thùng mà giới phân tích dự báo. Công suất sử dụng các nhà máy lọc dầu cũng lên 98%, mức cao nhất kể từ tháng 8/2018, trong khi xuất khẩu dầu thô của Mỹ tăng lên 4,5 triệu thùng/ngày.

Điều này khiến thị trường xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: nhu cầu và hoạt động lọc dầu tại Mỹ đang khá mạnh, trong khi nguồn cung toàn cầu lại chịu sức ép từ các rủi ro địa chính trị. Khi hai yếu tố cùng lúc tác động, giá dầu dễ phản ứng mạnh hơn với những thông tin mới liên quan đến Trung Đông.

Tuy nhiên, đà tăng hiện nay vẫn chưa đồng nghĩa với việc thị trường chắc chắn bước vào một chu kỳ tăng giá kéo dài. Một phần đáng kể mức tăng được thúc đẩy bởi tâm lý phòng vệ và kỳ vọng về khả năng nguồn cung bị gián đoạn, thay vì một sự thiếu hụt vật chất đã xảy ra trên quy mô toàn cầu. Reuters nhận định giá dầu hiện đang chịu tác động mạnh từ tâm lý thị trường trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran, dù những gián đoạn vận chuyển thực tế cũng đang tồn tại.

Trong ngắn hạn, mốc 100 USD/thùng đang trở thành ngưỡng tâm lý quan trọng đối với dầu Brent. Với mức đóng cửa 96,28 USD/thùng cuối tuần qua, Brent chỉ còn cách ngưỡng này chưa đầy 4 USD. Nếu căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang hoặc hoạt động vận tải qua Hormuz bị đình trệ nghiêm trọng hơn, khả năng Brent kiểm định vùng 100 USD/thùng sẽ tăng đáng kể. Ngược lại, bất kỳ tín hiệu ngoại giao tích cực nào hoặc dấu hiệu cho thấy dòng chảy dầu qua Hormuz được khôi phục ổn định cũng có thể khiến phần “phí rủi ro” trong giá dầu nhanh chóng thu hẹp.

Vì vậy, diễn biến của dầu trong những ngày tới sẽ phụ thuộc chủ yếu vào mức độ leo thang của xung đột Mỹ - Iran và khả năng duy trì dòng chảy dầu qua Hormuz. Nếu căng thẳng tiếp tục mở rộng sang cơ sở hạ tầng dầu khí và vận tải biển, Brent có thể nhanh chóng tiến về vùng 100 USD/thùng. Nhưng nếu xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt, thị trường cũng có khả năng điều chỉnh mạnh do giá hiện đã tích lũy một phần đáng kể phần bù rủi ro địa chính trị.