Gia tăng bệnh cúm: Cách phân biệt cúm A và RSV ở trẻ nhỏ

Tuy nhiên, hai bệnh có một số đặc điểm khác nhau về triệu chứng và nguy cơ biến chứng. Cha mẹ cần nhận biết dấu hiệu cảnh báo để đưa trẻ đi khám kịp thời, tránh tự chẩn đoán hoặc điều trị tại nhà khi chưa rõ nguyên nhân.

1. Cúm A và RSV khác nhau như thế nào?

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm A gây ra. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, trong đó trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn.

Trong khi đó, RSV là virus hợp bào hô hấp, một trong những tác nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ nhỏ. RSV có thể gây triệu chứng giống cảm lạnh thông thường, nhưng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, virus có thể gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi, dẫn đến khó thở.

Triệu chứng của hai bệnh có thể chồng lấp, vì vậy cha mẹ không nên chỉ dựa vào biểu hiện bên ngoài để xác định trẻ mắc cúm A hay RSV.

Sốt và biểu hiện toàn thân

Cúm A: Bệnh thường khởi phát đột ngột, trẻ có thể sốt cao, thường từ 38,5–40°C, kèm rét run, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi. Sốt thường rõ trong những ngày đầu, nhưng mức độ và thời gian sốt khác nhau ở từng trẻ.

RSV: Trẻ có thể sốt nhẹ, sốt cao hoặc không sốt. Những biểu hiện ban đầu thường giống cảm lạnh, chẳng hạn sổ mũi, nghẹt mũi và ho. Ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ sơ sinh, dấu hiệu nổi bật có thể là bú kém, thở nhanh hoặc khó thở thay vì sốt cao.

RSV có thể gây triệu chứng giống cảm lạnh thông thường, nhưng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi. Ảnh AI

Vì vậy, không thể dựa vào mức độ sốt để khẳng định trẻ mắc bệnh nào hoặc đánh giá chính xác mức độ nặng của bệnh.

Đặc điểm ho và tình trạng hô hấp

Cúm A: Trẻ thường ho khan, đau rát họng, có thể kèm sổ mũi và nghẹt mũi. Một số trường hợp có thể ho có đờm hoặc xuất hiện biến chứng ở đường hô hấp dưới.

RSV: Trẻ thường bắt đầu bằng sổ mũi, nghẹt mũi, sau đó ho tăng dần. Khi bệnh ảnh hưởng đến các tiểu phế quản, trẻ có thể khò khè, thở nhanh, khó thở hoặc xuất hiện tiếng rít khi thở. Trẻ sơ sinh dễ gặp khó khăn khi bú do nghẹt mũi và khó phối hợp giữa bú với thở.

Tuy nhiên, ho có đờm hay khò khè không phải dấu hiệu chỉ gặp ở RSV. Một số trẻ mắc cúm A cũng có thể bị viêm phổi hoặc gặp các biểu hiện tương tự.

Ở trẻ mắc cúm A, tình trạng đau đầu, đau cơ, sốt và mệt mỏi có thể khiến trẻ ít chơi, nằm nhiều hoặc ăn uống kém.

Với RSV, trẻ nhỏ có thể bú ít, bỏ bú, dễ nôn sau cơn ho hoặc mệt do phải gắng sức để thở. Khi tình trạng hô hấp trở nên nghiêm trọng, trẻ có thể tím môi, giảm tỉnh táo hoặc có những cơn ngừng thở, đặc biệt ở trẻ rất nhỏ.

Cha mẹ cần lưu ý gì?

Trẻ li bì, khó đánh thức, bỏ bú hoặc khó thở đều là những dấu hiệu đáng lo ngại, bất kể nguyên nhân là cúm A hay RSV.

Triệu chứng lâm sàng chỉ giúp định hướng, không đủ để xác định chính xác tác nhân gây bệnh. Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phát hiện virus cúm A và RSV bằng mẫu dịch đường hô hấp. Một số bộ xét nghiệm nhanh có thể phát hiện một hoặc nhiều tác nhân, nhưng độ chính xác phụ thuộc vào loại xét nghiệm, thời điểm lấy mẫu và chất lượng mẫu bệnh phẩm.

Vì vậy, không nên tự mua que test rồi dựa hoàn toàn vào kết quả để điều trị cho trẻ. Kết quả âm tính không phải lúc nào cũng loại trừ được nhiễm virus; bác sĩ sẽ cân nhắc triệu chứng, thời gian mắc bệnh và nguy cơ biến chứng để đưa ra hướng xử trí phù hợp.

2. Cha mẹ cần làm gì để bảo vệ trẻ?

Khi trẻ có triệu chứng hô hấp, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước hoặc duy trì bú mẹ, vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý khi cần và theo dõi sát nhịp thở, khả năng ăn uống, mức độ tỉnh táo. Không tự ý dùng kháng sinh, thuốc ho hoặc thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Để phòng bệnh, cần rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, thông thoáng không gian sống, tránh cho trẻ tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp và tránh khói thuốc lá. Với cúm, tiêm vaccine theo khuyến cáo giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Đối với RSV, một số biện pháp dự phòng bằng kháng thể đơn dòng có thể được áp dụng cho trẻ đủ điều kiện theo hướng dẫn y tế.

Điều quan trọng nhất là không chờ trẻ sốt cao mới đưa đi khám. Ở trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ sơ sinh, dấu hiệu khó thở, bú kém hoặc giảm tỉnh táo có thể xuất hiện ngay cả khi sốt không rõ rệt. Phát hiện sớm và theo dõi đúng cách giúp hạn chế nguy cơ biến chứng do cả cúm A và RSV.