Giải bài toán hạ tầng thử nghiệm cho doanh nghiệp UAV Việt Nam

Theo ông Tạ Ngọc Thanh, Giám đốc HTI UAS, thành viên HTI Group, với công nghệ UAV, để đưa một sản phẩm từ phòng nghiên cứu ra thị trường, doanh nghiệp không chỉ cần năng lực kỹ thuật mà còn cần môi trường thử nghiệm phù hợp. Việc thiếu hạ tầng và những vướng mắc trong cơ chế nghiên cứu, cấp phép đang khiến nhiều doanh nghiệp khó hoàn thiện sản phẩm.

THIẾU MÔI TRƯỜNG THỬ NGHIỆM: RÀO CẢN KÌM CHÂN CÁC STARTUP UAV

Chia sẻ tại phiên tọa đàm về đồng kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gần đây, ông Tạ Ngọc Thanh cho biết trước đây, thiết bị bay không người lái (UAV) thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ dân sự, như quay phim hoặc phục vụ một số mục đích chuyên dụng. Tuy nhiên, sự thay đổi của công nghệ và những diễn biến trên thế giới đã khiến cách nhìn về UAV thay đổi đáng kể.

Theo chuyên gia, kinh tế không gian và kinh tế tầm thấp (Low-Altitude Economy) đang trở thành một không gian tăng trưởng mới trên thế giới, nhiều quốc gia như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc đã ban hành các chiến lược quốc gia, xây dựng cơ chế ưu đãi đặc thù nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp hàng không vũ trụ và kinh tế tầm thấp, coi đây là lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược về kinh tế, khoa học – công nghệ và quốc phòng – an ninh.

Sự thay đổi đó đang mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp phát triển UAV tại Việt Nam, song để biến cơ hội thành sản phẩm thương mại, doanh nghiệp phải trải qua một quá trình nghiên cứu, chế tạo và thử nghiệm kéo dài. “Để phát triển công nghệ đặc thù, doanh nghiệp cần nhiều hơn một quyết định đầu tư và đội ngũ kỹ thuật”, ông Thanh chia sẻ.

Theo ông, khó khăn đầu tiên liên quan đến cơ chế nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm. Các chính sách phát triển UAV đã được ban hành, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn còn những điểm chưa đồng bộ. Doanh nghiệp có thể đối mặt với những quy định chưa thực sự thống nhất về nghiên cứu, chế tạo và thử nghiệm. Đây là một trong những nguyên nhân khiến quá trình phát triển sản phẩm gặp trở ngại.

“Doanh nghiệp như chúng tôi, rất cần có một cơ chế, một hệ sinh thái cho phép nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm để đưa ra thị trường một cách thông thoáng nhất có thể”, ông Thanh nói.

XÂY DỰNG HẠ TẦNG THỬ NGHIỆM DÙNG CHUNG, KHAI PHÁ THỊ TRƯỜNG UAV TRĂM TRIỆU USD

Với UAV, thử nghiệm là bước không thể bỏ qua. Doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng vận hành, đánh giá độ ổn định, điều chỉnh thiết kế và hoàn thiện công nghệ trước khi sản phẩm được đưa vào sử dụng. Vì thế, nếu không có môi trường thử nghiệm phù hợp, quá trình này sẽ khó thực hiện đầy đủ.

Ông Thanh cho rằng, đối với những công nghệ mới và đặc biệt như UAV, hạ tầng thử nghiệm có vai trò rất quan trọng. “Nếu không có hạ tầng, môi trường thử nghiệm phù hợp, sẽ rất khó cho các doanh nghiệp mới bắt đầu”, ông nói. Đặc biệt, các startup chưa có đủ nguồn lực để tự đầu tư một hệ thống hạ tầng thử nghiệm riêng.

Ông Tạ Ngọc Thanh (thứ ba từ trái qua) tại tọa đàm về Đồng kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Hội tụ kết nối hạ tầng, con người và chính sách, qua góc nhìn kinh nghiệm Việt Nam - Nhật Bản. Ảnh: NIC

Từ thực tế hoạt động của HTI, ông Thanh cho rằng nhà nước cần tiếp tục kiến tạo môi trường và tháo gỡ những điểm nghẽn hiện tại liên quan đến quá trình cấp phép nghiên cứu, thử nghiệm và bay.

Thực tế, để được cấp phép, doanh nghiệp phải đáp ứng những điều kiện về hạ tầng, tuy nhiên, các doanh nghiệp mới thường không có đủ hạ tầng để nghiên cứu và thử nghiệm. Vì thế, ông Thanh đã nhấn mạnh đến vai trò của hạ tầng thử nghiệm dùng chung. Theo ông, một doanh nghiệp mới không nhất thiết phải tự xây dựng toàn bộ hệ thống thử nghiệm nếu có thể tiếp cận những cơ sở dùng chung với chi phí và thủ tục phù hợp.

 THỊ TRƯỜNG DRONE VIỆT NAM CÓ THỂ ĐẠT 445,4 TRIỆU USD VÀO NĂM 2034

“Nếu được triển khai, đây sẽ là điều kiện thuận lợi để các startup có thể tiếp cận hạ tầng thử nghiệm, nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Thay vì mỗi doanh nghiệp phải tự tìm kiếm địa điểm, tự đầu tư hạ tầng và xử lý các thủ tục liên quan, một mô hình dùng chung có thể giúp giảm bớt những rào cản ban đầu”, ông Thanh nói.

Tháng 11/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 288/2025/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác. Nghị định bao quát nhiều nội dung, gồm nhập khẩu, xuất khẩu, nghiên cứu chế tạo, thử nghiệm, sản xuất, sửa chữa, bảo dưỡng, kinh doanh, đăng ký, khai thác và đào tạo người điều khiển UAV.

Theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực từ 1/7/2026, thiết bị bay không người lái đã được đưa vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia. Theo đó, UAV đã được xác định là một trong những sản phẩm công nghệ chiến lược có tiềm năng phát triển lớn, gắn với kinh tế tầm thấp, đồng thời vẫn phải được quản lý chặt chẽ để bảo đảm quốc phòng, an ninh và an toàn hàng không.

Các nghiên cứu thương mại cũng đã cho thấy nhu cầu UAV tại Việt Nam đang mở rộng. IMARC Group ước tính thị trường drone Việt Nam đạt 140,5 triệu USD năm 2025 và có thể tăng lên 445,4 triệu USD vào năm 2034. Trong khi đó, những báo cáo có phạm vi rộng hơn, bao gồm cả các phân khúc công nghiệp, chính phủ và quân sự, đưa ra quy mô lớn hơn đáng kể.