Giữ 'hồn cốt' của đồng bào dân tộc Chăm

Lớp học tiếng nói, chữ viết của đồng bào dân tộc Chăm tại thánh đường MovsJid Nia’mah. Ảnh: Mỹ Xuyên

Xã Châu Phong, tỉnh An Giang có 1.071 hộ dân tộc Chăm sinh sống tập trung ở 2 ấp Phũm Soài và Châu Giang. Hơn 5 năm qua, có nhiều lớp học tiếng nói, chữ viết miễn phí dành cho các em nhỏ người dân tộc Chăm theo đạo Hồi tại thánh đường Chăm Azhar, ấp Châu Giang được tổ chức, giúp các em giữ gìn tiếng nói và chữ viết của dân tộc mình. Việc duy trì những lớp truyền dạy gặp rất nhiều khó khăn, vì tài liệu giảng dạy chưa đầy đủ, cơ sở vật chất lớp học còn thiếu..., phần nào ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.

Ông Haji Abdolhamid, Phó Giáo cả thánh đường Chăm Azhar cho biết: “Chúng tôi xác định, nếu không nỗ lực gìn giữ phong tục, tập quán, truyền thống của cộng đồng thì mọi thứ sẽ mất đi. Vì thế, trước mắt là giúp các em học kinh Koran, biết hành lễ, sâu xa hơn là giữ được bản sắc văn hóa dân tộc Chăm. Là người Chăm phải biết chữ, biết nói tiếng dân tộc mình, còn muốn học nâng cao hơn thì sẽ du học nước ngoài như: Malaysia, Indonesia..., tùy theo điều kiện gia đình”.

Ông Sa Lay Mal, dân tộc Chăm ở ấp Châu Giang nói: “Những người lớn trong làng chỉ biết nói, học ít thôi nên không biết viết, dịch từ. Nay có được lớp học này, con em mình được học, được viết, dịch được từ và hiểu biết thêm về dân tộc mình như thế nào, đạo của mình như thế nào”.

Cứ 18 giờ hằng ngày, tại thánh đường MovsJid Nia’mah, ấp Phũm Soài lại sáng đèn đón bước chân các em nhỏ. Đây là lớp học tiếng nói và chữ viết của đồng bào dân tộc Chăm miễn phí, do ông Sô Rô Lés đứng lớp. Sau thời gian học tu nghiệp và tiếp nhận kiến thức chuyên sâu tại Malaysia, năm 2015, ông Sô Rô Lés bắt đầu đảm nhiệm truyền dạy cho con em ở làng Chăm Phũm Xoài.

Ông Sô Rô Lés nói: “Việc dạy và học tiếng Chăm đã nhận được sự đồng thuận rất cao từ các vị chức sắc trong làng cũng như phụ huynh học sinh và chúng tôi nhận thấy các em đều rất thích học. Ở Châu Phong, những người hiểu về văn hóa Chăm không nhiều, tài liệu giảng dạy chưa đầy đủ, chưa thống nhất trong các cộng đồng dân tộc thiểu số Chăm. Mong muốn lớn nhất là làm sao phải đào tạo được đội ngũ giáo viên dạy tiếng Chăm bài bản và có bộ giáo trình tiếng Chăm hoàn chỉnh”.

Em Issamah ở ấp Phũm Soài, học tại thánh đường MovsJid Nia’mah bộc bạch: “Ban ngày, con đến trường học, còn buổi tối tập trung tại thánh đường để học tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Từ ngày đến lớp học này, con không nghỉ buổi nào, con rất hãnh diện khi được học chữ Chăm để vào thánh đường biết hành lễ, đọc kinh Koran, được viết, dịch từ và hiểu biết thêm về dân tộc mình...”.

Ông Haji Sahot Hamid, Phó Giáo cả thánh đường MovsJid Nia’mah cho biết: “Từ 6 đến 15 tuổi, trẻ em dân tộc Chăm ở ấp Phũm Xoài được học tiếng Chăm, song song với chương trình giáo dục phổ thông chung. Tại thánh đường, các em tiếp cận với kinh Koran. Tiếng Chăm được phân thành 4 cấp: Qidam (ráp từ chữ cái), Alphatyhah (học các bài lễ trong ngày), A’quran và Tajawid (học ngữ pháp), A’quran và Kytab (học tôn giáo). Các em học nhiều ngày trong tuần, chỉ nghỉ thứ 6 và tháng Ramadan. Đặc thù của các lớp học này là miễn phí, Ban quản trị thánh đường vận động các mạnh thường quân hỗ trợ mua sắm các vật chất thiết yếu phục vụ nhu cầu học tập của các em".

Nhiều năm qua, để bảo tồn và phát huy tiếng nói, chữ viết dân tộc Chăm, các thánh đường đều có mở lớp dạy cho từ 50-100 học sinh người Chăm. “Việc dạy tiếng nói và chữ viết dân tộc Chăm là nhu cầu của cộng đồng, cần được quan tâm hỗ trợ nhiều hơn. Bằng sự nỗ lực của các cấp, các ngành, đội ngũ trí thức, giáo viên tham gia giảng dạy nên chính sách bảo tồn và phát huy tiếng nói, chữ viết của dân tộc Chăm đã đi vào cuộc sống. Từ đó, bản sắc văn hóa của đồng bào Chăm được giữ gìn và phát huy” - ông Danh Lắm, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh An Giang nói.

Đối với đồng bào dân tộc Chăm, việc gìn giữ tiếng nói và chữ viết sẽ góp phần lưu giữ "hồn cốt" của dân tộc từ đời này sang đời khác, nối dài truyền thống của cộng đồng theo thời gian.

Mỹ Xuyên