Giữ hồn tiếng Chăm

Đối với đồng bào Chăm, ngôn ngữ không chỉ là phương tiện giao tiếp, mà còn lưu giữ ký ức, lịch sử và bản sắc văn hóa của cộng đồng. Chính vì vậy, việc duy trì và tăng cường dạy tiếng Chăm trong các trường tiểu học ở vùng đồng bào Chăm đang trở thành cầu nối quan trọng để thế hệ trẻ hiểu, yêu và tự hào về tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình. Đó cũng là cách để những giá trị văn hóa Chăm được tiếp nối, hiện diện trong đời sống hôm nay và mai sau.

Nâng niu từng nét chữ

Học sinh Trường Tiểu học Tân Đức đọc sách, tìm hiểu văn hóa Chăm.

Ở Trường Tiểu học Tân Đức (xã Phước Hữu), nơi hầu hết học sinh là con em người Chăm, việc học tiếng Chăm được duy trì đều đặn. Mỗi tuần có 2 tiết học để các em làm quen với chữ viết và tiếng nói của dân tộc mình. Nhìn các em nắn nót từng nét chữ Chăm trong vở, nhiều người thấy xúc động vì mỗi con chữ các em viết hôm nay chính là cách để tiếng Chăm còn được nói, được đọc trong tương lai. Em Trương Thảo Nhiên - học sinh lớp 5B, Trường Tiểu học Tân Đức chia sẻ: "Em rất yêu thích môn học tiếng Chăm. Khi giao tiếp với bạn bè, em luôn sử dụng tiếng Chăm. Qua bài học tiếng Chăm, em cảm thấy yêu văn hóa của người Chăm hơn".

Giáo viên hướng dẫn học sinh viết chữ Chăm, kết hợp trình chiếu hình ảnh minh họa trong giờ học.

Để học sinh thích học tiếng Chăm đòi hỏi giáo viên phải tìm cách dạy sao cho sinh động. Hiện nay, nhiều thầy cô không chỉ dạy bằng sách, mà còn dùng hình ảnh, video trình chiếu để bài học dễ hiểu hơn. Khi học sinh nhìn thấy hình ảnh lễ hội Katê, trang phục Chăm, tháp Chăm, nhạc cụ Chăm…, các em sẽ dễ tiếp thu hơn. Cô giáo Hán Thị Kim Anh (Trường Tiểu học Tân Đức) cho biết: "Bản thân tôi luôn cố gắng đổi mới cách dạy để tạo hứng thú cho học sinh trong mỗi tiết học. Khi lên lớp, tôi chuẩn bị giáo án, thiết kế bài giảng và sử dụng tranh ảnh sinh động, kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin theo định hướng chuyển đổi số. Thông qua những hình ảnh cụ thể, nhất là về màu sắc, văn hóa của dân tộc mình, học sinh dễ hình dung và tiếp thu bài tốt hơn. Từ đó, các em thêm yêu thích việc học tiếng Chăm và nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Không chỉ học trong lớp, nhà trường còn tổ chức hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt văn hóa, câu lạc bộ để học sinh có môi trường nói tiếng Chăm với nhau. Điều này rất quan trọng vì ngôn ngữ nếu chỉ học mà không dùng thì sẽ nhanh quên".

Góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Tiết học tiếng Chăm tại Trường Tiểu học Chất Thường.

Tại Trường Tiểu học Chất Thường (xã Phước Hậu) - nơi có đông học sinh người Chăm, các em được học tiếng Chăm từ lớp 1. Ban đầu là học bảng chữ cái, cách phát âm, sau đó tập đọc, tập viết chữ Chăm. Tuy nhiên, giáo viên ở đây chia sẻ khó khăn là thời lượng học hiện nay chỉ 2 tiết mỗi tuần, ít hơn trước đây, trong khi tài liệu và sách tham khảo còn thiếu. Điều này phần nào ảnh hưởng đến việc học của các em.

Qua thống kê, năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh có 32 trường tiểu học với317 lớp, 8.890 học sinh và 38 giáo viên dạy học tiếng Chăm thuộc địa bàn 9 xã, phường có đông đồng bào Chăm sinh sống, gồm: Phước Dinh, Thuận Nam, Ninh Phước, Phước Hữu, Phước Hậu, Xuân Hải, Ninh Hải, Đô Vinh và Bảo An. Tuy còn khó khăn nhưng nhiều giáo viên rất tâm huyết, cố gắng đổi mới cách dạy, tổ chức cho học sinh thảo luận, làm việc nhóm, kể chuyện, đọc thơ, tìm hiểu phong tục tập quán.

Theo cô Sử Thị Duyên Phận - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chất Thường, việc dạy tiếng Chăm trong nhà trường không chỉ giúp học sinh sử dụng tốt tiếng mẹ đẻ, mà còn góp phần quan trọng trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Nhà trường luôn khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng lấy học sinh làm trung tâm, phát triển năng lực; đồng thời lồng ghép tìm hiểu văn hóa, phong tục truyền thống để tạo hứng thú cho các em trong học tập. Cùng với đó, sự phối hợp giữa nhà trường, phụ huynh và cộng đồng cũng góp phần tạo môi trường để học sinh sử dụng tiếng Chăm trong giao tiếp hằng ngày. Nhờ đó, nhiều học sinh trở nên tự tin hơn, hiểu rõ hơn về truyền thống dân tộc mình; đồng thời nâng cao ý thức giữ gìn ngôn ngữ, chữ viết và văn hóa Chăm.

SƠN CA