Giữ lửa bản sắc - Gieo mầm hạnh phúc từ gia đình tiêu biểu vùng biên

Giữ gìn bản sắc từ những điều bình dị

Tại xã Bù Gia Mập, gia đình ông Điểu Vơn (thôn Bù Dốt) nhiều năm qua được xem là điển hình tiêu biểu trong bảo tồn bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc M’nông. Không chỉ duy trì tiếng nói, gia đình ông còn gìn giữ trang phục, nghề truyền thống và phong tục tập quán trong đời sống hằng ngày.

Trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc bảo tồn tại gia đình ông Điểu Vơn không dừng lại ở hình thức mà được thực hành một cách tự nhiên, bền bỉ. Từ những tấm thổ cẩm dệt thủ công, chiếc gùi tre quen thuộc đến âm thanh cồng chiêng trong các buổi sum họp, tất cả góp phần tạo nên một không gian văn hóa sống động, được gìn giữ và trao truyền qua các thế hệ.

Gia đình ông Điểu Vơn sum vầy bên nhau vào mỗi dịp cuối tuần. Ảnh: Đào Bằng

Ông Điểu Vơn cho rằng: Việc giữ gìn văn hóa cần bắt đầu từ những điều giản dị nhất trong đời sống. Để duy trì tiếng nói cho con cháu, chúng tôi thường xuyên trò chuyện bằng tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày. Từ những việc nhỏ như chào hỏi, ăn uống đến học hành, các cháu đều được hướng dẫn bằng tiếng M’nông để dần hình thành thói quen và ghi nhớ.

Không chỉ dừng lại ở ngôn ngữ, ông còn trực tiếp truyền dạy cho con cháu các phong tục, tập quán và nghề truyền thống. Theo ông, muốn văn hóa không bị mai một, việc giáo dục phải bắt đầu từ sớm: “Người lớn phải dạy cho các cháu từ khi còn nhỏ, để các cháu hiểu mình là người M’nông, biết nói tiếng M’nông, biết đánh cồng chiêng, hiểu lễ hội, phong tục của dân tộc mình”. Chính sự kiên trì trong từng nếp sinh hoạt đã giúp các giá trị văn hóa không bị đứt gãy, mà tiếp tục hiện diện một cách tự nhiên trong đời sống gia đình.

Ông Vơn đồng hành cùng các cháu trong mọi hoạt động hằng ngày. Ảnh: Đào Bằng

Trao truyền giá trị, lan tỏa hạnh phúc

Không chỉ được gìn giữ bền bỉ trong nếp sống hằng ngày, các giá trị văn hóa truyền thống còn được chính các thành viên trong gia đình ông Điểu Vơn tiếp nối và phát huy qua từng thế hệ, tạo nên sự gắn kết chặt chẽ và bền vững ngay trong mỗi mái nhà. Ông Nguyễn Văn Đủ - con rể ông Điểu Vơn cho biết, môi trường sống giàu bản sắc đã giúp ông hiểu rõ hơn về văn hóa M’nông: “Nét đẹp của người M’nông rất phong phú, từ đan lát, dệt thổ cẩm đến cồng chiêng trong các dịp lễ hội. Đây là những giá trị cần được duy trì lâu dài để truyền lại cho thế hệ sau”.

Việc trao truyền văn hóa cũng gắn liền với quá trình trưởng thành của các thành viên trong gia đình. Dù cuộc sống trước đây còn nhiều khó khăn, ông Điểu Vơn vẫn luôn quan tâm, tạo điều kiện cho con cái học tập. Nhờ đó, các con của ông hiện đều có việc làm ổn định và tiếp tục đóng góp cho địa phương. Chị Điểu Thị Hoa, công tác tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập, cho biết: “Ba tôi luôn nhắc nhở con cái phải nỗ lực trong công việc. Từ ba, tôi không chỉ học được tinh thần làm việc mà còn là tình yêu với văn hóa dân tộc, giúp tôi thêm gắn bó với công việc hiện tại”.

Các thành viên trong gia đình ông Điểu Vơn cùng nhau chia sẻ bí quyết dệt vải đẹp. Ảnh: Đào Bằng

Trong khi đó, chị Điểu Thị Nương công tác trong lĩnh vực văn hóa - xã hội của xã Bù Gia Mập chia sẻ: “Tôi tự hào khi gia đình vẫn giữ được những giá trị truyền thống của người M’nông. Từ nhỏ, chúng tôi đã được dạy đánh cồng chiêng, học đan lát, dệt thổ cẩm. Với công việc hiện nay, tôi càng ý thức rõ hơn trách nhiệm lan tỏa và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ”.

Từ một gia đình tiêu biểu, mô hình bảo tồn văn hóa tại Bù Gia Mập đang dần được nhân rộng. Nhiều hộ gia đình đã chủ động tham gia gìn giữ tiếng nói, trang phục và phong tục truyền thống của dân tộc mình. Ông Trần Quang Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Bù Gia Mập, đánh giá: “Gia đình ông Điểu Vơn là một trong những điển hình trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc M’nông. Từ đó, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền, nhân rộng, đồng thời phối hợp với các đoàn thể tổ chức nhiều hoạt động sinh hoạt, truyền dạy văn hóa, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở”.

Mâm cơm của gia đình ông Điểu Vơn giản dị nhưng đậm đà bản sắc văn hóa đồng bào M’nông với những món ăn dân dã như cá suối, canh thục… Ảnh: Đào Bằng

Thực tiễn từ gia đình ông Điểu Vơn cho thấy, gìn giữ bản sắc văn hóa không phải là điều xa vời, mà bắt đầu từ chính mỗi mái nhà. Khi tiếng nói, phong tục và nghề truyền thống được duy trì trong đời sống hằng ngày, đó cũng là nền tảng bền vững của hạnh phúc gia đình. Trong bối cảnh hội nhập, việc bảo tồn văn hóa cần sự chung tay của cộng đồng và chính quyền, đoàn thể ở địa phương. Từ những điển hình tiêu biểu như ở xã Bù Gia Mập, các giá trị truyền thống đang tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa, góp phần xây dựng một xã hội hài hòa, bền vững.

Đào Bằng