Giữ nét chữ xưa

Ông Hồ Viết Xanh chăm chút với từng nét của bức thư họa. 

Tình yêu dành cho thư họa

Giữa không gian xanh mát của di tích Cơ Mật Viện - Tam Tòa, ông Hồ Viết Xanh chăm chú đưa từng nét bút lên giấy, lúc mềm mại, lúc dứt khoát. Ở tuổi 78, đôi tay nghệ nhân quê Đại Lộc, Quảng Nam (nay thuộc Đà Nẵng) vẫn thuần thục sau hơn 60 năm gắn bó với thư họa. Người xem đứng quanh theo dõi từng nét bút của ông. Ai cũng háo hức chờ tác phẩm hoàn thành để xin mang về.

Thư họa của ông Xanh gây ấn tượng bởi những nét mực biến hóa. Màu xanh của trúc, sắc vàng, đỏ điểm trên nền giấy trắng, hòa cùng chữ viết cách điệu, tạo nên những bức tranh vừa có hình, vừa có chữ. “Đến Huế tham gia liên hoan thư pháp, tôi rất vui khi có dịp giới thiệu nghệ thuật thư họa đến với mọi người. Mỗi khi vẽ xong một bức tranh, có người yêu thích, mang về treo trong nhà, với tôi đó là niềm vui”, ông Xanh chia sẻ.

Ông Xanh bén duyên với thư họa từ thuở nhỏ, được cha và ông nội truyền dạy chữ nghĩa. Trong cảnh thiếu thốn ngày ấy, ông lấy đũa tre vót nhọn làm bút, tập vẽ trên lá chuối, nền cát phù sa, từ hình ảnh con tôm, con cá đến hoa sen, lá bồ đề. Từ những nét vẽ mộc mạc nơi quê nhà, người nông dân ấy tự học, rèn luyện và dần tạo nên phong cách thư họa riêng, kết hợp chữ viết với hội họa.

Còn chàng trai trẻ Phạm Văn Chiến mới 24 tuổi song đã có 15 năm gắn bó với thư pháp. Yêu thích con chữ từ nhỏ, anh tìm hiểu, nghiên cứu rồi mở lớp truyền dạy tại Hà Nội. Học viên của Chiến thuộc nhiều lứa tuổi, người lớn nhất đã 80 tuổi, nhỏ nhất mới học lớp 3.

Đến Huế triển lãm, Chiến dành thời gian hướng dẫn những bạn trẻ muốn trải nghiệm viết thư pháp. Anh quan sát từng động tác cầm bút, chỉ cách đặt ngòi xuống giấy, chuyển từ nét thanh sang nét đậm.

Với Chiến, học thư pháp không chỉ là viết đúng kỹ thuật hay có nét chữ đẹp, mà còn phải hiểu ý nghĩa của chữ và gửi được cảm xúc, cái hồn của người viết vào từng nét bút. Đó cũng là điều anh muốn truyền đạt cho học viên. “Đây là lần đầu tiên tôi đến Huế. Tôi mong muốn chia sẻ những giá trị văn hóa truyền thống mà mình đã tìm hiểu, nghiên cứu và gắn bó trong suốt nhiều năm qua”, Chiến nói.

Sau trải nghiệm viết thư pháp bằng bút lông, Hồ Bảo Ngân, ở phường Phú Xuân, ấn tượng với cảm giác thư thái khi tập trung vào từng nét chữ. “Em thấy viết thư pháp rất thú vị, mọi thứ xung quanh như chậm lại, giúp tâm mình thư thái hơn”, Ngân chia sẻ.

 Trải nghiệm tập viết thư pháp bằng bút lông.

Hướng đến những cuộc hẹn thường kỳ

Liên hoan Thư pháp Việt Nam lần thứ I có chủ đề “Hồn Việt trong nét bút” trong khuôn khổ Festival Huế 2026 là dịp để người dân, du khách tìm hiểu nghệ thuật viết chữ. Qua các hoạt động trưng bày và trải nghiệm, người xem có thể thưởng thức tác phẩm, tự tay cầm bút, mài mực và cảm nhận cách "đi" từng nét chữ đầu tiên.

Diễn ra từ ngày 22 đến 26/10 , liên hoan giới thiệu 31 tác phẩm được tuyển chọn từ hơn 100 tác phẩm, thể hiện thư pháp Hán Nôm và thư pháp Quốc ngữ. Đây cũng là dịp để các nghệ nhân, nhà nghiên cứu và câu lạc bộ thư pháp gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm về nghệ thuật thư pháp.

Từ thư pháp Hán Nôm đến thư pháp Quốc ngữ, người viết sử dụng những hệ chữ khác nhau để thể hiện tác phẩm trên giấy. Với chữ Hán Nôm, nét bút gắn với hệ thống chữ viết từng được sử dụng trong văn bản, thơ văn, câu đối và nhiều tư liệu văn hóa của người Việt. Thư pháp Quốc ngữ sử dụng chữ cái Latin quen thuộc, nhưng người viết vẫn chú trọng cách vận bút, độ đậm nhạt, bố cục và sự hài hòa giữa các con chữ. Vì thế, dù khác nhau về hệ chữ, cả hai hình thức đều đòi hỏi người viết rèn luyện kỹ thuật và cân nhắc cách thể hiện từng tác phẩm.

Ông Lê Ngọc Dũng, Chủ tịch Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam, cho biết, Huế được chọn tổ chức liên hoan bởi những giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất Cố đô. Ban tổ chức mong muốn phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế và các đơn vị liên quan để duy trì hoạt động, từng bước nâng cao quy mô và chất lượng.

Theo ông Hoàng Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, thư pháp gắn với quan niệm “nét chữ, nét người”, chứa đựng những giá trị nhân văn về đạo đức, lối sống và truyền thống văn hóa dân tộc. Trung tâm hướng đến tổ chức liên hoan định kỳ, tiến tới quy mô quốc gia và quốc tế. Hoạt động này cũng đã được đưa vào dự thảo kế hoạch Festival 2027.