Giữ những 'trầm tích đỏ' cho mai sau

Lực lượng chức năng khai quật tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Ảnh: MẠNH THẮNG

Hòa trong mạch cảm xúc thiêng liêng và thành kính ấy, ngày 17-7, khi đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ và thăm, động viên lực lượng đang làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, bên cạnh những chia sẻ đầy xúc động cũng như những chỉ đạo mang tính định hướng về công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn đặc biệt lưu ý "các cấp, các ngành quan tâm nghiên cứu bảo tồn các địa điểm tìm thấy mộ liệt sĩ tiêu biểu, gắn với giáo dục truyền thống cách mạng và tri ân các thế hệ đi trước".

Việc định hướng để quy hoạch, bảo tồn các điểm tìm thấy hài cốt liệt sĩ tiêu biểu vào chiến lược phát triển văn hóa - lịch sử của địa phương, xem những không gian ấy như một phần di sản của dân tộc, là tầm nhìn mang tính nhân văn sâu sắc.

Đưa các anh về nghĩa trang trang nghiêm là đạo lý, là sự tri ân của thế hệ hôm nay nhưng giữ lại, bảo tồn chính nơi các anh ngã xuống, đã hòa cốt nhục vào lòng đất là cách chúng ta dựng lên những tượng đài chân thực nhất, sống động nhất để trao truyền ngọn lửa yêu nước và lòng tri ân cho thế hệ mai sau.

Nhìn lại suốt chiều dài cuộc trường chinh giữ nước, đất nước ta không thiếu những “tọa độ máu” như thế. Những địa danh ấy ngày nay đã trở thành những không gian linh thiêng, lưu giữ hồn cốt và tinh thần bất khuất của một dân tộc.

Đó là địa ngục trần gian Côn Đảo - nơi mỗi tấc đất, ngọn sóng đều thấm đẫm máu của những chiến sĩ cách mạng kiên trung. Đó là Truông Bồn, là Ngã ba Đồng Lộc - những “tọa độ lửa”, nơi những cô gái thanh niên xung phong tuổi mười tám, đôi mươi lấy thân mình làm cọc tiêu cho những chuyến xe ra tiền tuyến.

Đó là dòng Thạch Hãn trong mùa hè đỏ lửa năm 1972, nơi bao máu xương của người lính đã đổ xuống để những câu thơ còn nghẹn ngào mãi đến hôm nay: “Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ/Đáy sông còn đó bạn tôi nằm”. Ngược lên biên giới phía Bắc, đó là mặt trận Vị Xuyên - “lò vôi thế kỷ”, nơi những người lính trẻ ôm chặt điểm cao chiến lược với lời thề bất tử: “Sống bám đá, chết hóa đá, thành bất tử”.

Từ những Côn Đảo, Đồng Lộc, Thạch Hãn hay Vị Xuyên ấy, chúng ta càng nhận rõ giá trị và tầm nhìn trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với những địa điểm tìm thấy hài cốt liệt sĩ hôm nay, nhất là khi đất nước vẫn còn đó những khu mộ tập thể, nơi các anh đã kề vai sát cánh đến hơi thở cuối cùng từ hàng chục năm trước.

Đó là hố mộ tập thể tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất (TPHCM) được khai quật năm 1995, quy tập 181 bộ hài cốt liệt sĩ hy sinh trong chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Đó là hố mộ của hơn 150 chiến sĩ ngã xuống tại sân bay Biên Hòa (TP Đồng Nai) cũng trong mùa xuân bi tráng ấy, được tìm thấy vào năm 2017.

Hay ngay tại chính khu vực Công viên Lê Thị Riêng hiện nay, sau gần 2 tuần chính thức tổ chức triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã tìm thấy 100 bộ hài cốt và 2 bộ hài cốt tập thể… Nếu những địa điểm tiêu biểu, mang tính biểu tượng ấy chỉ được san lấp lại sau khi hoàn tất việc cất bốc, chúng ta đã vô tình đánh mất một phần chứng tích quan trọng của lịch sử ngay giữa nhịp sống đương đại.

Thế hệ trẻ hôm nay sinh ra trong hòa bình, lịch sử với các em đôi khi chỉ là những con số, những vĩ tuyến hay những trận đánh trên sách giáo khoa. Trong chiều kích đó, giáo dục truyền thống sẽ mang đến cảm xúc lay động trọn vẹn hơn khi các em được đứng ngay tại nơi cha ông đã ngã xuống.

Việc bảo tồn các địa điểm tìm thấy hài cốt liệt sĩ tiêu biểu chính là giữ lấy những “trầm tích đỏ”, để tinh thần của các anh tiếp tục trường tồn, từ đó góp phần nhắc nhớ thế hệ hôm nay và mai sau về cái giá của độc lập, tự do và trách nhiệm xây dựng một đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.