Giúp trẻ vùng dân tộc thiểu số vững tiếng Việt từ bậc mầm non

Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, giúp trẻ tự tin trong giao tiếp, từng bước tạo nền tảng vững chắc cho quá trình học tập ở các bậc học tiếp theo.

Giúp trẻ tiếp thu tiếng Việt một cách tự nhiên

Tại Trường Mẫu giáo Canh Hòa (xã Vân Canh), năm học 2025-2026 có 118 trẻ từ 3-5 tuổi, trong đó 112 trẻ là người Chăm H’roi và Bahnar, học tại 4 lớp ở điểm chính và 2 lớp mẫu giáo ghép 3-5 tuổi ở làng Canh Lãnh, Canh Giao. Nhiều em khi đến lớp vẫn chưa nói rành tiếng Việt, ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp và tiếp thu kiến thức.

Theo cô Trần Thị Nhường - Hiệu trưởng nhà trường, ngay từ đầu năm học, Ban Giám hiệu nhà trường đã chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch tăng cường tiếng Việt trên cơ sở tiếng mẹ đẻ của trẻ, đồng thời xây dựng bộ chỉ số đánh giá sự phát triển ngôn ngữ tiếng Việt trẻ mẫu giáo vùng dân tộc thiểu số (DTTS); phân phối chương trình làm quen tiếng Việt phù hợp theo từng độ tuổi.

“Trên cơ sở đó, giáo viên thiết kế các chủ đề học tập theo tháng, lồng ghép nội dung tăng cường tiếng Việt qua hoạt động học và chơi. Nhà trường cũng chú trọng xây dựng môi trường giao tiếp bằng tiếng Việt qua tranh ảnh, góc học tập, đồ dùng trực quan, tăng cường tương tác giữa cô và trẻ. Nhờ vậy, nhiều trẻ mạnh dạn hơn, tỷ lệ trẻ đạt kỹ năng nghe, nói và làm quen đọc, viết đạt gần 95%” - cô Nhường nói.

Giáo viên Trường Mẫu giáo Canh Hòa (xã Vân Canh) hướng dẫn trẻ tìm hiểu các vật dụng trong đời sống hằng ngày qua song ngữ. Ảnh: T.C

Tại lớp mẫu giáo 5-6 tuổi, không khí học tập diễn ra sôi nổi với chủ đề “Những nghề bé biết”. Giáo viên sử dụng các vật dụng quen thuộc như rổ, nong, nia, giỏ để minh họa, kết hợp phát âm chậm, rõ giúp trẻ lắng nghe và tập đọc theo. Từ chỗ rụt rè, nhiều em đã mạnh dạn lặp lại từng từ, cụm từ đơn giản. Cách dạy trực quan, gần gũi giúp trẻ dễ nhớ, dễ hiểu, từng bước hình thành thói quen giao tiếp bằng tiếng Việt.

Anh Thanh Quốc Cường (29 tuổi, người Chăm H’roi, làng Canh Thành) cho biết: “Con trai tôi năm nay 4 tuổi, đang học tại trường. Trước đây cháu ít nói, chủ yếu giao tiếp bằng tiếng Chăm H’roi nên khi đến lớp còn rụt rè. Nhưng sau một thời gian được cô giáo hướng dẫn, cháu đã biết nói tiếng Việt, có thể giao tiếp đơn giản với cha mẹ và người thân. Gia đình rất mừng vì con mạnh dạn hơn, đi học cũng hào hứng hơn trước”.

Tại Trường Mẫu giáo Hà Tây (xã Ia Khươl), năm học 2025 - 2026, trường có 376 trẻ, chủ yếu là người Bana, được tổ chức thành 8 lớp tại điểm chính và 3 lớp ghép ở các làng. Nhằm tăng cường tiếng Việt cho trẻ, nhà trường triển khai phương pháp dạy học song ngữ, kết hợp tiếng mẹ đẻ với tiếng Việt trong giao tiếp và giảng dạy. Qua quá trình học tập, vốn tiếng Việt của trẻ được nâng lên rõ rệt, các em mạnh dạn hơn trong giao tiếp, tiếp thu kiến thức tốt hơn, tạo nền tảng vững chắc khi bước vào lớp 1.

Giáo viên Trường Mẫu giáo Hà Tây (xã Ia Khươl) dạy trẻ đọc chữ cái. Ảnh: T.C

Cô Loan - Phó Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo Hà Tây - cho hay: Bên cạnh việc tăng cường tiếng Việt, nhà trường còn chú trọng tổ chức các hoạt động trải nghiệm gắn với đời sống hằng ngày của trẻ, qua việc sử dụng các đồ dùng quen thuộc, các hoạt động vui chơi, khám phá, trẻ vừa học vừa trải nghiệm, từ đó tiếp thu ngôn ngữ một cách tự nhiên. Cách làm này giúp trẻ mạnh dạn hơn trong giao tiếp, hứng thú đến lớp và từng bước hình thành kỹ năng sử dụng tiếng Việt hiệu quả.

Tạo nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, năm học 2025-2026, tại các xã vùng đồng bào DTTS và miền núi có 257 trường mầm non với 2.506 nhóm, lớp, tổng số 72.611 trẻ, trong đó 46.034 trẻ là người DTTS.

Thời gian qua, ngành giáo dục đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non người DTTS; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá môi trường tăng cường tiếng Việt; điều chỉnh, bổ sung chương trình giáo dục mầm non phù hợp thực tiễn địa phương; tổ chức các hội thảo, tập huấn về phát triển ngôn ngữ trên cơ sở tiếng mẹ đẻ; chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, góp phần nâng cao hiệu quả chăm sóc, giáo dục trẻ.

Giáo viên Trường Mẫu giáo Canh Hòa (xã Vân Canh) trong một giờ dạy tiếng Việt cho trẻ 5-6 tuổi. Ảnh: T.C

Ông Phạm Văn Nam - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo - khẳng định: Việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ em vùng đồng bào DTTS là nhiệm vụ quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và tạo nền tảng cho trẻ phát triển toàn diện. Theo Đề án phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào DTTS giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu 100% trẻ mẫu giáo 5 tuổi và tối thiểu 95% trẻ 3-4 tuổi được tăng cường tiếng Việt phù hợp.

Để đạt mục tiêu này, ngành Giáo dục đề nghị các cơ sở giáo dục tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, xây dựng môi trường giao tiếp tiếng Việt thân thiện; tăng cường phối hợp với gia đình, cộng đồng để tạo điều kiện cho trẻ sử dụng tiếng Việt thường xuyên…

Bên cạnh đó, đơn vị cũng đã kiến nghị với Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm xây dựng sổ tay hỗ trợ cha mẹ và cộng đồng trong việc tăng cường tiếng Việt trên cơ sở tiếng mẹ đẻ. Đồng thời, tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, tập huấn và hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật đối với vùng đặc biệt khó khăn, vùng có nhiều trẻ học ghép; đẩy mạnh chia sẻ mô hình hay, cách làm hiệu quả giữa các đơn vị có đông trẻ em người DTTS…