Gỡ nút thắt công nghệ, khơi thông vốn cho doanh nghiệp Gia Lai

Chọn đúng bài toán trước khi đầu tư công nghệ

Tại hội thảo “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp Gia Lai - Chính sách hỗ trợ, công nghệ chiến lược và chuyển đổi số”, sáng 23/10 trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo tỉnh Gia Lai năm 2026, TS Khổng Quốc Minh - Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) cho biết, một hoạt động đổi mới thành công phải có tính mới, khả năng thực hiện và giá trị thực tế. Kết quả cần thể hiện qua năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh doanh hoặc năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

TS Khổng Quốc Minh - Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ KH&CN), trình bày tham luận.

Đổi mới có thể bắt đầu từ cải tiến quy trình, nâng hiệu suất thiết bị hiện có, bổ sung tính năng sản phẩm hoặc thay đổi mô hình kinh doanh. Trước khi lựa chọn công nghệ, doanh nghiệp cần làm rõ điều gì đang cản trở hoạt động và giải pháp nào có thể mang lại hiệu quả đo lường được.

Ông Minh đề xuất doanh nghiệp bắt đầu bằng việc nhận diện vấn đề, thu thập thông tin, phân tích nguyên nhân, sau đó lựa chọn giải pháp và xây dựng lộ trình thực hiện. Quá trình này cần gắn với chiến lược kinh doanh, nguồn lực và tài sản trí tuệ. Hợp tác với viện, trường giúp doanh nghiệp hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm sản phẩm và xây dựng tiêu chuẩn chất lượng.

Tuy nhiên, việc xác định nhu cầu công nghệ vẫn là trở ngại với nhiều doanh nghiệp. Ông Cao Quân Vũ - Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Gia Lai, cho biết nhiều đơn vị chưa xác định rõ bài toán ưu tiên, khó chuyển nhu cầu thành yêu cầu kỹ thuật và dễ lựa chọn công nghệ theo phong trào.

Ông Cao Quân Vũ - Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Gia Lai, chia sẻ tại chương trình.

Khi đã có nhu cầu, doanh nghiệp lại gặp khó trong so sánh các phương án, thiếu cơ sở kiểm chứng trước khi đầu tư, lo ngại chi phí và hiệu quả triển khai. Việc thiếu nhân sự tiếp nhận, vận hành cũng ảnh hưởng đến khả năng duy trì ứng dụng công nghệ.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, trung tâm giới thiệu các hình thức tư vấn miễn phí, trình diễn và dùng thử giải pháp, kết nối chuyên gia, đào tạo theo công việc. Qua đó, doanh nghiệp có thể nhận diện nhu cầu, trải nghiệm và đánh giá mức độ phù hợp trước khi quyết định đầu tư.

Với hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược, ông Lê Quốc Tuấn - Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ (Bộ KH&CN), lưu ý doanh nghiệp cần xác định sản phẩm mục tiêu, phần công nghệ lõi cần nghiên cứu hoặc làm chủ, kết quả có thể kiểm chứng và đơn vị tiếp nhận, thương mại hóa.

Ông Lê Quốc Tuấn - Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ (Bộ KH&CN), trình bày tham luận.

Theo ông Tuấn, yêu cầu đặt hàng cần nêu rõ mục tiêu và sản phẩm phải đạt, đồng thời để đơn vị thực hiện chủ động lựa chọn giải pháp kỹ thuật. Các gói công việc, sản phẩm đầu ra, mốc đánh giá và dự toán phải thống nhất để có căn cứ theo dõi, đánh giá quá trình triển khai.

Sự phối hợp giữa các bên cần bắt đầu ngay từ khâu hình thành nhiệm vụ. Doanh nghiệp lựa chọn bài toán và chứng minh nhu cầu thị trường; đơn vị nghiên cứu đề xuất công nghệ; cơ quan quản lý địa phương hỗ trợ kết nối, hoàn thiện nhiệm vụ.

Vốn mồi cần đi cùng quản trị và thị trường

Lựa chọn được công nghệ phù hợp mới là một bước trong quá trình phát triển sản phẩm. Để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và đưa sản phẩm ra thị trường, doanh nghiệp cần nguồn vốn đủ sức đồng hành. Đây là vấn đề được PGS.TS Phan Thị Bích Nguyệt - Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, phân tích từ thực tế của doanh nghiệp khởi nghiệp.

Theo bà Nguyệt, các kênh vốn truyền thống chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của doanh nghiệp khởi nghiệp. Thiếu tài sản bảo đảm, dòng tiền chưa ổn định khiến doanh nghiệp khó tiếp cận tín dụng ngân hàng. Nhà đầu tư tư nhân còn thận trọng với mô hình kinh doanh mới, trong khi nguồn lực của nhà sáng lập thường không đủ để theo đuổi quá trình nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm và mở rộng thị trường.

Bà Nguyệt đặt nhu cầu vốn của doanh nghiệp Gia Lai trong các lĩnh vực có dư địa phát triển như công nghệ sau thu hoạch, chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc, logistics, du lịch và công nghệ môi trường. Để khai thác những lợi thế này, doanh nghiệp cần nguồn vốn phù hợp với từng giai đoạn, từ thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ đến thương mại hóa sản phẩm.

Từ đó, bà đề xuất cách tiếp cận đối với quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương, trong đó vốn nhà nước đóng vai trò vốn mồi để thu hút nguồn lực tư nhân. Hoạt động đầu tư cần dựa trên chuyên môn và kỷ luật thị trường, phân định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu, đơn vị quản lý quỹ và bộ phận giám sát.

Bà Đặng Thị Luận - Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh (SIHUB).

Nguồn vốn cũng cần đi cùng hỗ trợ chuyên môn và kết nối thị trường. Qua kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp, bà Đặng Thị Luận - Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh (SIHUB), nhấn mạnh vai trò của mạng lưới chuyên gia, nền tảng kết nối công nghệ và dữ liệu nghiên cứu trong việc tìm giải pháp, lựa chọn đối tác.

Bà Luận giới thiệu cách hỗ trợ dự án theo các giai đoạn ý tưởng, kiểm chứng và tăng tốc đang triển khai tại TP Hồ Chí Minh. Chuyển giao công nghệ, bảo hộ sở hữu trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu là những nội dung trong quá trình đồng hành với doanh nghiệp. Đây là kinh nghiệm để Gia Lai tham khảo khi xây dựng chương trình hỗ trợ phù hợp với điều kiện địa phương.

Khả năng tiếp nhận và sử dụng hiệu quả những nguồn lực đó còn phụ thuộc vào sự chuẩn bị của đội ngũ sáng lập. Từ góc độ này, TS Đinh Việt Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia, đề cập việc phát triển năng lực lãnh đạo tiền khởi nghiệp, nhấn mạnh yếu tố con người trong quá trình hình thành doanh nghiệp mới.

Các diễn giả chia sẻ thông tin tại toạ đàm.

Các vấn đề về công nghệ, vốn và năng lực doanh nghiệp cũng là nội dung trao đổi tại tọa đàm “Chính sách và nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo” do ông Trương Thanh Hùng điều phối. Phiên thảo luận tạo diễn đàn kết nối góc nhìn của cơ quan quản lý, chuyên gia và các tổ chức hỗ trợ.

Từ lựa chọn công nghệ đến huy động vốn, mỗi giai đoạn phát triển của doanh nghiệp cần một cách hỗ trợ phù hợp. Có điều kiện thử nghiệm, kiểm chứng hiệu quả và tiếp cận nguồn vốn, doanh nghiệp sẽ có cơ sở vững hơn để quyết định đầu tư. Sự đồng hành của chuyên gia và đối tác thị trường giúp quá trình đưa ý tưởng thành sản phẩm, mở rộng kinh doanh có thêm cơ hội thành công.