Hà Nội: Chủ động phòng, chống bệnh dại để bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Phấn đấu không có người tử vong do bệnh dại vào năm 2030

Tại Việt Nam, giai đoạn 2022 - 2025, trung bình mỗi năm ghi nhận 77 trường hợp tử vong do bệnh dại, tương đương giai đoạn 2017 - 2021. Tại Hà Nội, từ năm 2023 đến nay chưa ghi nhận người tử vong do bệnh dại, nhưng đã ghi nhận các ổ dịch bệnh dại trên động vật, chủ yếu là chó.

Trong 3 năm, từ 2023 đến 2025, Thành phố ghi nhận 14 ổ dịch tại 8 phường, xã. Năm 2026, xuất hiện 8 ổ dịch tại Hạ Bằng (2 ổ dịch), Đoài Phương (2 ổ dịch), Hòa Lạc (1 ổ dịch), Thạch Thất (1 ổ dịch), Kiều Phú (1 ổ dịch) và Yên Xuân (1 ổ dịch). Thực tế này cho thấy nguy cơ bệnh dại vẫn hiện hữu, đòi hỏi công tác phòng bệnh phải được thực hiện thường xuyên, liên tục.

Cùng với quản lý đàn vật nuôi, tiêm vaccine phòng dại cho chó, mèo là biện pháp quan trọng để tạo hàng rào bảo vệ cộng đồng. Ảnh minh họa

Nhằm tăng cường các biện pháp phòng, chống bệnh dại, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 314/KH-UBND ngày 11/8/2026 về thực hiện Chương trình quốc gia phòng, chống bệnh dại trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026 - 2030.

Mục tiêu của Thành phố là quản lý trên 90% số hộ nuôi chó, mèo; duy trì tỷ lệ tiêm vaccine phòng bệnh dại cho chó, mèo trên 90% tổng đàn; 100% xã, phường thực hiện giám sát chó, mèo có biểu hiện nghi mắc bệnh dại và phấn đấu không có người tử vong do bệnh dại vào năm 2030 và các năm tiếp theo.

Để đạt được mục tiêu này, việc quản lý đàn chó, mèo cần được thực hiện chặt chẽ ngay từ hộ gia đình. Chủ nuôi có trách nhiệm đăng ký, khai báo việc nuôi chó, mèo với chính quyền địa phương; quản lý chó, mèo trong khuôn viên gia đình. Khi đưa chó, mèo ra ngoài, chủ nuôi phải thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn theo quy định, trong đó chó phải được xích, đeo rọ mõm và có người dắt. Những trường hợp để chó, mèo thả rông gây cắn người phải chịu các chi phí liên quan theo quy định.

Cùng với quản lý đàn vật nuôi, tiêm vaccine phòng dại cho chó, mèo là biện pháp quan trọng để tạo hàng rào bảo vệ cộng đồng. Thành phố đặt mục tiêu hằng năm tỷ lệ tiêm phòng dại cho chó, mèo đạt trên 90%. Các địa phương cần rà soát, thống kê, quản lý đàn chó, mèo và tổ chức tiêm phòng đầy đủ; đồng thời tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp động vật nghi mắc bệnh dại để kịp thời xử lý.

Công tác phòng bệnh dại ở người cũng được Thành phố chú trọng: 100% xã, phường có điểm tiêm vaccine phòng dại; 100% xã, phường triển khai truyền thông nguy cơ bệnh dại tại cộng đồng và trường học; phấn đấu 90% người bị phơi nhiễm được điều trị dự phòng sau phơi nhiễm và 100% người được tiêm vaccine phòng dại do bị động vật cắn được báo cáo trên hệ thống báo cáo quốc gia.

Chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng

CDC Hà Nội lưu ý, khi phát hiện chó, mèo có biểu hiện bất thường hoặc nghi mắc bệnh dại, người dân cần chủ động thông báo ngay cho chính quyền địa phương, cơ quan thú y hoặc cơ sở y tế để được hướng dẫn xử lý. Không tự ý giết mổ, sử dụng thịt hoặc sản phẩm từ động vật nghi mắc bệnh dại; không vứt xác động vật ra môi trường. Việc cách ly, theo dõi hoặc xử lý động vật nghi mắc bệnh dại cần được thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Đối với người bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào, liếm vào vùng da bị tổn thương, cần xử trí vết thương ngay và đến cơ sở y tế hoặc điểm tiêm phòng dại càng sớm càng tốt để được tư vấn, chỉ định điều trị dự phòng sau phơi nhiễm. Người dân không nên tự điều trị bằng các phương pháp chưa được kiểm chứng và không chờ đợi theo dõi con vật rồi mới đi tiêm phòng, bởi việc điều trị dự phòng cần được thực hiện kịp thời theo đánh giá của nhân viên y tế.

Công tác truyền thông được tăng cường thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, hệ thống thông tin cơ sở, hoạt động tuyên truyền lưu động, truyền thông học đường, tài liệu trực quan và các hội nghị, tập huấn. Thành phố tổ chức hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống bệnh dại vào ngày 28/9 hằng năm.

Để phòng, chống bệnh dại, mỗi người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng. Trước hết, các hộ nuôi chó, mèo cần tiêm vaccine phòng dại đầy đủ cho vật nuôi và thực hiện tiêm nhắc lại hằng năm theo hướng dẫn của cơ quan thú y. Chó, mèo cần được quản lý chặt chẽ, không để thả rông; khi đưa ra khỏi nhà phải được xích, đeo rọ mõm và có người dắt. Người dân cũng không nên tiếp xúc, trêu chọc hoặc đến gần chó, mèo có biểu hiện bất thường, nghi mắc bệnh dại.

Khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị tổn thương, cần rửa ngay vết thương bằng xà phòng và nhiều nước, sau đó đến cơ sở y tế hoặc điểm tiêm vaccine phòng dại càng sớm càng tốt để được tư vấn và điều trị dự phòng. Không tự ý điều trị bằng các phương pháp chưa được cơ quan y tế khuyến cáo và không chủ quan chờ theo dõi con vật rồi mới đi tiêm phòng.

Khi phát hiện chó, mèo mắc hoặc nghi mắc bệnh dại, người dân cần thông báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan thú y để được hướng dẫn xử lý.

CDC Hà Nội khuyến cáo, phòng, chống bệnh dại không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế hay ngành Thú y mà cần sự tham gia chủ động của mỗi gia đình và cộng đồng. Quản lý chặt chẽ đàn chó, mèo, tiêm phòng đầy đủ cho vật nuôi và chủ động đi tiêm vaccine khi bị phơi nhiễm là những hành động thiết thực để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, hướng tới mục tiêu không có người tử vong do bệnh dại.