Hà Nội hướng tới 25 tỷ USD vốn FDI, ưu tiên dòng vốn công nghệ cao

Khu đô thị Hòa Lạc. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Hà Nội nằm trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài

Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư nước ngoài ghi nhận lũy kế từ năm 1989 đến hết tháng 8/2026, Hà Nội thu hút khoảng 75,2 tỷ USD với 9.484 dự án cấp mới với tổng vốn đăng ký đạt 39,989 tỷ USD; 2555 dự án điều chỉnh vốn với tổng vốn tăng thêm 19,934 tỷ USD; và 5.597 lượt góp vốn, mua cổ phần với giá trị khoảng 15,356 tỷ USD.

Về đối tác đầu tư, top 5 quốc gia, vùng lãnh thổ đầu tư vào Hà Nội bao gồm: Nhật Bản (21,3% tổng vốn FDI); Singapore (20,1% tổng vốn FDI); Hàn Quốc (14,5% tổng vốn FDI); Hồng Kông (Trung Quốc) (9,7% tổng vốn FDI), Malaysia (5,9% tổng vốn FDI). Kết quả này đưa Hà Nội vào nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài.

Khu vực FDI đã góp phần mở rộng năng lực sản xuất và dịch vụ, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách, mở rộng xuất khẩu và nâng cao hội nhập quốc tế.

Đến cuối năm 2025, khu vực FDI tạo việc làm cho khoảng 360 nghìn người (chiếm 14,4% số lao động trong các doanh nghiệp của Thành phố); đóng góp khoảng 4,9% tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn. Trong giai đoạn 2021-2025, khu vực này chiếm khoảng 7%-10% GRDP Hà Nội. Năm 2025, vốn FDI chiếm khoảng 6,7% tổng vốn đầu tư phát triển trên địa bàn.

Về cơ cấu, bất động sản chiếm khoảng 30,79% tổng vốn FDI lũy kế; công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 22,57%; bán buôn, bán lẻ chiếm 9,78%. Cơ cấu này phản ánh quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển dịch vụ của Hà Nội, nhưng cũng cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tăng tỷ trọng dự án công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, kinh tế số và công nghiệp xanh.

Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài với ưu thế tiềm lực về vốn, công nghệ đã góp phần đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội của Thủ đô Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung.

Tuy nhiên, bên cạnh các kết quả đạt được, công tác thu hút, quản lý và hoạt động của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã bộc lộ một số hạn chế, như chất lượng và cơ cấu FDI chưa tương xứng với vị thế và lợi thế “mật độ tri thức” của Thủ đô, kết quả thu hút vốn chưa thật sự ổn định và bền vững, liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, doanh nghiệp nhà nước, viện nghiên cứu và trường đại học còn hạn chế.

Ngoài ra, chuyển giao công nghệ chưa đạt kỳ vọng và chưa tương xứng với quy mô ưu đãi, nguồn lực dành cho khu vực FDI. Nhiều doanh nghiệp sử dụng công nghệ có sẵn, ít nâng cấp; cam kết nội địa hóa, đào tạo và chuyển giao công nghệ thực hiện chưa đầy đủ. Một bộ phận dự án tập trung vào công đoạn đơn giản, sử dụng nhiều lao động phổ thông; doanh nghiệp FDI vận hành tương đối khép kín nên hiệu ứng lan tỏa tới doanh nghiệp địa phương còn yếu.

Bên cạnh đó, quỹ đất sạch và hạ tầng sẵn sàng tiếp nhận dự án còn thiếu. Tiến độ đầu tư hạ tầng một số khu công nghiệp, khu công nghệ cao và cụm công nghiệp còn chậm; số khu công nghiệp xanh, số, thông minh, sinh thái đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế còn hạn chế. Khó khăn giải phóng mặt bằng và tiếp cận đất ngoài khu công nghiệp làm kéo dài thời gian chuẩn bị dự án.

Dữ liệu quản lý FDI cũng chưa thật sự liên thông và chuẩn hóa. Việc theo dõi giao dịch góp vốn, mua cổ phần, vốn gián tiếp, chủ sở hữu hưởng lợi, tiến độ góp vốn, công nghệ, đất đai, thuế, lao động và môi trường còn phân tán giữa nhiều cơ quan. Điều này hạn chế năng lực cảnh báo sớm, kiểm soát đầu tư núp bóng, chuyển giá và đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế-xã hội của dự án.

Các hạn chế trên bắt nguồn từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan: cạnh tranh quốc tế đối với dòng vốn chất lượng cao ngày càng gay gắt; hệ thống pháp luật chuyên ngành thay đổi và chưa luôn đồng bộ; hạ tầng, quỹ đất sạch, nhân lực kỹ thuật cao và doanh nghiệp hỗ trợ chưa phát triển kịp yêu cầu; trong khi công tác phối hợp, chuẩn bị danh mục dự án, hậu kiểm và trách nhiệm đầu mối ở một số khâu chưa thật sự rõ và chưa dựa đầy đủ trên dữ liệu.

Thu hút FDI thế hệ mới - Động lực chiến lược cho tăng trưởng bền vững của Thủ đô

Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Hà Nội cần nguồn vốn FDI thế hệ mới để biến kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn thành động lực tăng trưởng mới. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Cùng với Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, các chương trình, kế hoạch của Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố triển khai các nghị quyết của Bộ Chính trị đã xác lập mô hình tăng trưởng lấy tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực văn hóa và nhân lực chất lượng cao làm động lực trung tâm; tạo cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng để tái định vị chiến lược FDI trong giai đoạn mới. Đối với FDI, yêu cầu cốt lõi là khai thác các cơ chế vượt trội một cách có chọn lọc, công khai và có điều kiện, qua đó thu hút nhà đầu tư chiến lược, dự án công nghệ cao và trung tâm nghiên cứu và phát triển, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh, môi trường và lợi ích lâu dài của Thủ đô.

Trên nền tảng mục tiêu phát triển của Nghị quyết số 02-NQ/TW, Nghị quyết số 10-NQ/TW, Hà Nội xác định giai đoạn 2026-2030 phấn đấu thu hút 25 tỷ USD vốn FDI đăng ký và khoảng 16 tỷ USD vốn thực hiện; khoảng 80% vốn đến từ các nền kinh tế phát triển, có tiềm lực công nghệ, vốn và quản trị hiện đại.

Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, đây thực sự là một chỉ tiêu đầy thách thức nhằm cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 11%/năm của Thủ đô. Để đạt 25 tỷ USD, quy mô vốn của Hà Nội phải tăng khoảng 117% so với giai đoạn trước và phải gia tăng thị phần FDI toàn quốc từ 6,23% lên khoảng 10%. Trong khi đó, các địa phương lân cận như Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh đang cạnh tranh rất gay gắt về quỹ đất công nghiệp và logistics. Do đó, Hà Nội cần nguồn vốn FDI thế hệ mới để biến kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn thành động lực tăng trưởng mới. Hà Nội không còn ưu tiên thu hút về số lượng đơn thuần mà chuyển mạnh sang chất lượng, lấy trình độ công nghệ và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước làm tiêu chí lựa chọn.

Để thu hút FDI công nghệ cao như chip bán dẫn, AI, Hà Nội xác định phải giải bài toán về nhân công chất lượng cao.

Theo ông Lê Trung Hiếu, thành phố sử dụng đòn bẩy tài chính từ nguồn ngân sách chi cho khoa học công nghệ khoảng 9.000 tỷ đồng/năm để chủ động phối hợp với các trường đại học lớn và doanh nghiệp FDI, mở các khóa đào tạo chuyển đổi ngắn hạn nhằm 'may đo' nhân lực theo đúng đơn đặt hàng. Bên cạnh đó, với Luật Thủ đô năm 2026 vừa có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, Hà Nội có thể kích hoạt ngay các cơ chế đặc thù về đãi ngộ vượt trội để thu hút khẩn cấp đội ngũ chuyên gia, 'kỹ sư trưởng' quốc tế và kiều bào về dẫn dắt các dự án công nghệ lõi cùng với đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng Khu công nghệ cao Hòa Lạc để các tập đoàn đặt trung tâm nghiên cứu và phát triển, phòng thí nghiệm, giúp lực lượng lao động được thực hành trực tiếp và sẵn sàng bàn giao đúng tiến độ.

Nghị quyết số 02-NQ/TW và Nghị quyết số 10-NQ/TW tạo khung phát triển tổng thể; Hà Nội đã cụ thể, lượng hóa mục tiêu FDI đến năm 2030 thông qua việc ban hành các chương trình, kế hoạch. Sự thống nhất giữa tầm nhìn, chỉ tiêu, không gian phát triển, danh mục dự án và cơ chế tổ chức thực hiện sẽ quyết định khả năng Hà Nội trở thành trung tâm thu hút, điều phối và lan tỏa dòng vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới của Việt Nam và khu vực.