Hà Nội nâng cấp hệ thống xe buýt, đón đầu lộ trình hạn chế xe xăng

Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông Hà Nội vừa trình Sở Xây dựng Hà Nội phương án điều chỉnh và tăng cường mạng lưới xe buýt nhằm phục vụ lộ trình chuyển đổi sang giao thông xanh của thành phố.

Mạng lưới rộng, nhưng chưa đủ mạnh

Trong chiến lược giảm ô nhiễm và ùn tắc, Hà Nội đang từng bước tái cấu trúc toàn diện hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.

Xanh hóa xe buýt Hà Nội đang được các đơn vị nỗ lực triển khai. Ảnh minh họa.

Việc điều chỉnh, mở mới và nâng cấp các tuyến không chỉ để đáp ứng nhu cầu đi lại ngày càng tăng, mà còn đóng vai trò then chốt khi thành phố tiến tới hạn chế, rồi cấm phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong nội đô.

Theo Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông Hà Nội, phương án này được xây dựng trên cơ sở thực hiện Chỉ thị 20 của Chính phủ về kiểm soát ô nhiễm môi trường.

Lộ trình đặt ra khá rõ ràng: từ 1/7/2026, xe máy chạy xăng sẽ không còn hoạt động trong khu vực Vành đai 1; đến năm 2028 mở rộng ra Vành đai 2 và năm 2030 là Vành đai 3.

Hiện nay, mạng lưới xe buýt của Hà Nội đã phủ rộng với 155 tuyến, tiếp cận toàn bộ xã, phường và kết nối nhiều tỉnh lân cận. Hạ tầng gồm hơn 5.000 điểm dừng, hàng trăm nhà chờ, cùng đội xe hơn 2.200 phương tiện.

Tuy vậy, trước yêu cầu "xanh hóa", hệ thống này vẫn chưa đáp ứng đủ. Trong khu vực Vành đai 1 vẫn còn nhiều tuyến sử dụng diesel; phân bố mạng lưới chưa đồng đều; tỷ lệ người dân sử dụng xe buýt còn thấp. Khi phương tiện cá nhân bị hạn chế, áp lực lên giao thông công cộng chắc chắn sẽ tăng mạnh, đòi hỏi hệ thống buýt phải nâng cấp cả về quy mô lẫn chất lượng.

Điểm đáng chú ý của phương án là cách tiếp cận thận trọng, ưu tiên ổn định thói quen đi lại của người dân.

Các tuyến buýt điện, buýt CNG và BRT hiện có sẽ giữ nguyên. Những tuyến đã có kế hoạch chuyển đổi sang phương tiện xanh cũng không bị thay đổi.

Việc điều chỉnh chủ yếu tập trung vào các tuyến buýt diesel. Tùy từng trường hợp, thành phố sẽ: Chuyển đổi sang xe điện; Điều chỉnh lộ trình tránh khu vực hạn chế; Tổ chức lại điểm đầu - cuối tại các điểm trung chuyển

Giai đoạn 1 (từ 1/7/2026) sẽ điều chỉnh 17 tuyến, trong đó có cả việc thay đổi lộ trình và điểm đầu cuối. Các giai đoạn sau tiếp tục thực hiện có chọn lọc, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ hệ thống chuyển sang phương tiện xanh.

Nguyên tắc xuyên suốt là ưu tiên chuyển đổi phương tiện trước, điều chỉnh tuyến sau, nhằm giảm tối đa xáo trộn.

Mở mới 18 tuyến, tăng khả năng tiếp cận

Song song với điều chỉnh, Hà Nội dự kiến mở mới 18 tuyến buýt để mở rộng độ phủ.

Giai đoạn 1 (2026): mở 12 tuyến, kết nối các khu đô thị, trường đại học, khu công nghiệp với các trung tâm lớn như Ga Hà Nội, Cầu Giấy, Mỹ Đình…

Giai đoạn 2 (2028): mở thêm 6 tuyến, mở rộng kết nối tới các khu vực phát triển mới như Nhổn, Yên Nghĩa

Các tuyến mới được thiết kế nhằm "lấp khoảng trống" ở những khu vực chưa có xe buýt, giúp người dân tiếp cận giao thông công cộng trong khoảng cách hợp lý.

Đáng chú ý, thành phố cũng định hướng phát triển mini buýt điện, phù hợp với đường nhỏ, ngõ hẹp – một bước đi quan trọng để đưa xe buýt đến gần hơn với từng khu dân cư.

Một thay đổi lớn trong tư duy tổ chức là chuyển từ các tuyến dài xuyên tâm sang mô hình trung chuyển.

Các điểm như Ga Hà Nội, Cát Linh, Cầu Giấy, Long Biên hay Công viên Thống Nhất sẽ trở thành "nút giao" kết nối giữa các tuyến buýt và các loại hình vận tải công cộng khác. Cách làm này giúp giảm áp lực vào trung tâm, đồng thời tăng tính linh hoạt và hiệu quả vận hành.

Sau khi triển khai, tổng số tuyến buýt dự kiến tăng từ 128 lên 146 tuyến. Năng lực vận chuyển toàn mạng đạt khoảng 2,63 triệu lượt khách/ngày, tăng gần 10%.

Riêng khu vực Vành đai 1, năng lực phục vụ sẽ vượt 1,1 triệu lượt khách mỗi ngày, giúp người dân dễ dàng tiếp cận xe buýt hơn trong bối cảnh phương tiện cá nhân dần bị hạn chế.

Lê Tươi