Hải Phòng trong không gian phát triển mới

Không gian phát triển rộng hơn

Từ một thành phố cảng giàu truyền thống, Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô lớn hơn và không gian phát triển rộng hơn. Việc hợp nhất với Hải Dương không chỉ làm thay đổi địa giới hành chính, mà còn tạo thêm dư địa về đất đai, dân số, nguồn nhân lực, công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, văn hóa và du lịch.

Theo Nghị quyết 202/2025/QH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, từ ngày 1/7/2025, thành phố Hải Phòng mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Sau sắp xếp, thành phố có diện tích gần 3.200 km², quy mô dân số trên 4,6 triệu người, đứng thứ 4 cả nước.

Sự thay đổi này đặt Hải Phòng vào vị thế mới trong vùng đồng bằng sông Hồng và tam giác phát triển Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Nếu Hải Phòng trước đây được nhận diện rõ nét bằng lợi thế cảng biển, công nghiệp chế biến, chế tạo, khu kinh tế ven biển và du lịch biển đảo, thì khu vực Hải Dương bổ sung thêm các trung tâm sản xuất, vùng nguyên liệu, làng nghề, hệ thống di sản văn hóa và nguồn nhân lực có chất lượng.

Không gian mới vì vậy không chỉ là sự mở rộng về diện tích và dân số, mà còn tạo thêm điều kiện để Hải Phòng rà soát, kết nối các nguồn lực phát triển. Các lợi thế về cảng biển, công nghiệp, logistics, dịch vụ, nông nghiệp công nghệ cao, văn hóa và du lịch có thể được đặt trong một quy hoạch tổng thể, gắn với yêu cầu phát triển đồng bộ hạ tầng, đô thị và dịch vụ công.

Trong bối cảnh các địa phương cạnh tranh mạnh mẽ về hạ tầng, nguồn nhân lực, chuyển đổi số và chất lượng quản trị, việc mở rộng không gian phát triển giúp Hải Phòng có thêm điều kiện để tái định vị vai trò của mình. Thành phố không chỉ là cửa ngõ ra biển của miền Bắc, mà còn có cơ hội hình thành một cấu trúc phát triển đa trung tâm, kết nối công nghiệp, cảng biển, dịch vụ, du lịch và văn hóa.

Công nghiệp, cảng biển có thêm dư địa

Chia sẻ với báo chí tại Hội Báo toàn quốc 2026, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng Lê Ngọc Châu cho biết, thành phố cảng hiện là cửa ngõ ra biển của khu vực phía Bắc, trung tâm công nghiệp, đầu mối giao thông và cực tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Theo ông Lê Ngọc Châu, sau hợp nhất với Hải Dương, quy mô kinh tế của thành phố đạt gần 30 tỷ USD, đứng thứ 3 cả nước. Hải Phòng cũng là địa phương duy nhất duy trì mức tăng trưởng hai con số liên tục trong 11 năm. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế - xã hội thành phố tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực; tốc độ tăng trưởng GRDP quý I/2026 đạt 11,21%, quý II ước tiếp tục đạt mức cao, giúp Hải Phòng duy trì vị trí dẫn đầu trong nhóm 5 địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất cả nước.

Một số chỉ tiêu kinh tế chủ yếu tiếp tục ghi nhận kết quả đáng chú ý. Tổng thu ngân sách nhà nước ước đạt hơn 113 nghìn tỷ đồng, bằng 58% dự toán năm được giao, tăng 12,4% so với cùng kỳ. Thu hút vốn đầu tư nước ngoài ước trên 3 tỷ USD, tăng 74,6% so với cùng kỳ. Tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt gần 26 tỷ USD, tăng 8,3%; sản lượng hàng hóa qua cảng ước đạt gần 96 triệu tấn, tăng 11,2%.

Những con số này cho thấy công nghiệp, cảng biển và logistics tiếp tục là những trụ cột quan trọng của Hải Phòng. Các khu công nghiệp, khu kinh tế của thành phố đang thu hút nhiều dự án trong lĩnh vực điện tử, thiết bị điện, ô tô, cơ khí, năng lượng và công nghiệp hỗ trợ. Khi có thêm không gian phát triển từ khu vực Hải Dương, thành phố có điều kiện mở rộng mạng lưới sản xuất, hình thành các chuỗi liên kết sâu hơn giữa cảng biển, khu công nghiệp, logistics và thị trường tiêu thụ.

Lợi thế cảng biển vẫn là điểm mạnh nổi bật của Hải Phòng. Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, hệ thống cảng dọc sông Cấm, các khu công nghiệp ven biển và mạng lưới cao tốc kết nối Hà Nội, Quảng Ninh, Hưng Yên, Bắc Ninh giúp thành phố giữ vai trò đầu mối vận chuyển hàng hóa quan trọng của miền Bắc. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu thay đổi nhanh, logistics không còn chỉ là dịch vụ hỗ trợ, mà đã trở thành một ngành kinh tế có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn.

Sau hợp nhất, không gian phát triển của Hải Phòng được mở rộng, tạo điều kiện để thành phố rà soát, sắp xếp các khu chức năng, khu công nghiệp, trung tâm logistics, đô thị dịch vụ và vùng sản xuất vệ tinh trong quy hoạch chung. Việc tổ chức lại không gian phát triển được đặt trong mối liên kết giữa khu vực cảng biển, khu công nghiệp, hệ thống giao thông, các đô thị hiện hữu và khu vực phía Tây thành phố.

Trong giai đoạn tới, quy hoạch công nghiệp của Hải Phòng gắn với yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông, cảng biển, nguồn nhân lực, dịch vụ đô thị và tiêu chuẩn môi trường. Đây là những yếu tố có vai trò quan trọng trong quá trình mở rộng mạng lưới sản xuất, phát triển logistics và nâng cao khả năng tham gia của doanh nghiệp vào chuỗi giá trị.

Du lịch kết nối biển đảo và di sản

Bên cạnh công nghiệp và cảng biển, du lịch là một hướng phát triển đáng chú ý trong không gian mới. Thành phố có biển, đảo, rừng, đô thị cảng, ẩm thực, kiến trúc và hệ thống di sản văn hóa phong phú. Sau hợp nhất, bức tranh du lịch được mở rộng, không chỉ gắn với Đồ Sơn, Cát Bà hay khu vực trung tâm, mà còn có thêm các điểm đến văn hóa - lịch sử của vùng đất xứ Đông.

Cát Bà với giá trị sinh thái nổi bật, Đồ Sơn với truyền thống du lịch biển lâu đời, trung tâm đô thị cảng với kiến trúc Pháp, sông Tam Bạc, Nhà hát thành phố, các tuyến phố ẩm thực, cùng Côn Sơn - Kiếp Bạc và nhiều di tích ở khu vực Hải Dương cũ có thể hình thành chuỗi sản phẩm đa dạng hơn. Không gian mới cũng tạo điều kiện để xây dựng các hành trình kết nối biển đảo, đô thị và di sản, thay vì tập trung chủ yếu vào các điểm đến riêng lẻ.

Trong giai đoạn tới, phát triển du lịch được đặt trong yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Thành phố hướng tới phát triển thêm các sản phẩm du lịch đêm, du lịch văn hóa, du lịch sinh thái, du lịch hội nghị, du lịch ẩm thực và du lịch gắn với công nghiệp sáng tạo; đồng thời tổ chức các điểm đến thành tuyến, thành sản phẩm cụ thể.

Văn hóa cũng là một nguồn lực quan trọng trong quá trình phát triển. Hải Phòng có bản sắc của thành phố cảng, trong khi vùng Hải Dương cũ có chiều sâu văn hiến, nhiều di tích, lễ hội, làng nghề và truyền thống giáo dục. Sự kết nối giữa hai không gian này góp phần làm phong phú thêm hình ảnh đô thị mới, vừa năng động, vừa có chiều sâu văn hóa.

Trong cạnh tranh giữa các đô thị, yếu tố bản sắc, môi trường sống và chất lượng dịch vụ ngày càng được coi trọng. Vì vậy, phát triển du lịch và văn hóa không chỉ là câu chuyện của ngành dịch vụ, mà còn liên quan đến chất lượng đô thị, khả năng thu hút nhân lực, du khách và nhà đầu tư.

Quản trị đô thị trong kỷ nguyên mới

Sau hợp nhất, Hải Phòng bước vào giai đoạn vận hành với quy mô địa giới, dân số và không gian phát triển lớn hơn. Cùng với các động lực về công nghiệp, cảng biển, logistics, du lịch và dịch vụ, thành phố cũng đứng trước nhiều yêu cầu mới trong tổ chức không gian đô thị, kết nối hạ tầng và bảo đảm chất lượng dịch vụ công.

Trong thực tế phát triển của các đô thị công nghiệp, tốc độ tăng trưởng cao thường đi kèm áp lực về giao thông, môi trường, nhà ở, hạ tầng xã hội và chất lượng sống của người dân. Với Hải Phòng, những vấn đề này càng được đặt ra rõ hơn khi không gian công nghiệp, cảng biển, logistics, đô thị và các khu dân cư tiếp tục mở rộng sau hợp nhất.

Ở chiều ngược lại, thành phố có nền tảng đáng chú ý về cải cách hành chính và điều hành kinh tế. Theo Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Châu, năm 2025, Hải Phòng tiếp tục đứng thứ nhất toàn quốc ở cả hai chỉ số quan trọng là Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) và Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS). Thành phố cũng nằm trong nhóm 5 địa phương có chất lượng điều hành nền kinh tế xuất sắc nhất theo đánh giá, xếp hạng của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, với 7/9 nhóm chỉ tiêu thành phần dẫn đầu toàn quốc.

Những kết quả này cho thấy cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp tiếp tục là điểm nhấn trong quá trình phát triển của Hải Phòng. Khi địa giới hành chính được mở rộng, việc duy trì hiệu quả điều hành, bảo đảm tính thông suốt của dịch vụ công và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh sẽ là những nội dung được thành phố chú trọng.

Cùng với đó, chuyển đổi số, phát triển xanh, quản lý quy hoạch, hạ tầng giao thông, đất đai và môi trường là các nội dung được đặt ra trong quá trình phát triển đô thị quy mô lớn. Đây không chỉ là yêu cầu của riêng Hải Phòng, mà cũng là vấn đề chung của nhiều đô thị công nghiệp đang tăng trưởng nhanh.

Từ một thành phố cảng đến đô thị có không gian phát triển rộng hơn, Hải Phòng đang đứng trước cơ hội tổ chức lại các động lực tăng trưởng. Công nghiệp, cảng biển, logistics, du lịch và văn hóa đều có thêm dư địa trong quy mô mới. Việc phát huy các động lực này sẽ gắn với chất lượng quy hoạch, hiệu quả điều hành và khả năng cân bằng giữa phát triển kinh tế với đời sống đô thị.